Zoigl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lokalny browar spółdzielczy w Falkenberg (Górny Palatynat). Produkuje się tu piwo Falkenberger Zoiglbier

Zoigl (także Zeugl albo Kommunbier) – piwo dolnej fermentacji, produkowane w północnej części Górnego Palatynatu w Niemczech i warzone przez osoby prywatne. Zacier na zoigla przygotowuje się w publicznym browarze (Kommunbrauhaus). Browarnicy zabierają brzeczkę do domu i fermentują ją przy użyciu drożdży. Każdy z nich wykorzystuje swój tradycyjny przepis, więc smak zoigla nie jest jednorodny i różnice między poszczególnymi miejscowościami, i piwowarami są wyczuwalne.

Piwo[edytuj | edytuj kod]

Zoigl jest piwem dolnej fermentacji, wytwarzanym jako piwo jasne albo ciemne. Zawartość drożdży, ekstraktu i alkoholu nie odbiega od piw produkowanych w typowych browarach, niższe jest za to nasycenie dwutlenkiem węgla. Liczne zoigle nie są filtrowane i pozostają naturalnie mętne (tzw. Zwickelbier).

Rozpowszechnienie[edytuj | edytuj kod]

Lokal oferujący zoigla w Tirschenreuth

Zoigla wytwarza się głównie w północnej części Górnego Palatynatu w wiejskich browarach-spółdzielniach, będących wspólną własnością mieszkańców, a produkcją zajmują się osoby prywatne[1]. Przywilej warzenia jest dziedziczony z pokolenia na pokolenia i przypisany do domów oraz parcel, a także zarejestrowany w księgach wieczystych. Przez długi czas krąg osób uprawnionych był więc ograniczony. Gminy często zbierają „kotłowe“ („Kesselgeld“), które służy opłaceniu energii elektrycznej, oświetlenia, wody, ubezpieczenia i pokrywa koszty napraw[2]. Cały przebieg produkcji musi nadzorować piwowar, którego dodatkowym obowiązkiem jest informowanie urzędów skarbowych o skali produkcji, gdyż producenci zoigla muszą odprowadzać podatek piwny (Biersteuer).

Tradycja[edytuj | edytuj kod]

Dom z piwiarnią zoigla
Wyszynk zoigla w Kaufbeuren

Wyszynk piwa wyprodukowanego przez członków zrzeszenia odbywa się w wyznaczonych turach, trwających od 2 do 4 tygodni[1]. Osoba, której kolej akurat przypada wywiesza ze szczytowego okna swojego domu charakterystyczną gwiazdę („Zoiglstern“ albo „Brauerstern“), miotełkę z witek albo gałązki świerku[1]. Nazwa piwa, zoigl, pochodzi się od słowa zeigen i oznacza w północnobawarskim dialekcie po prostu znak albo szyld[1]. Rolę piwiarni (Zoiglstube) pełnią zwyczajowo salon i kuchnia domu[3].

Szynkarze oferują do swojego piwa, nalewanego prosto z beczki przekąski, często własnej produkcji[1].

Podobna tradycja jest znana we Frankonii pod nazwą Hausbräu.

Zoigla produkuje się również na własne potrzeby. Grupa zainteresowanych i uprawnionych kupuje surowce i warzy piwo, a po warzeniu brzeczka jest dzielona pomiędzy browarników, którzy w beczkach zabierają ją do domów i po dokończeniu fermentacji rozlewają zoigla do butelek[1].

Region zoigla[edytuj | edytuj kod]

Tradycja produkcji zoigla istniała w 75 miejscowościach w Górnym Palatynacie, wymienionych w rozporządzeniu z 1854[4]. Prócz wymienionych poniżej pięciu miejscowości, gdzie nadal wytwarza się zoigla, istnieją także typowe restauracje, które mają zoigla w ofercie całorocznie bądź sezonowo, jednak z tradycją mają niewiele wspólnego, gdyż są otwarte przez cały rok, a piwo zoigl stanowi tylko dodatek do ich oferty.

Zoigl ze spółdzielczych browarów[edytuj | edytuj kod]

Dwudziestu browarników zrzeszyło się i oznacza produkty godłem „Echter Zoigl vom Kommunbrauer“. Prowadzą oni wyszynk w następujących miejscowościach[5]:

Miejscowości z prywatnymi browarami, w których wytwarza się m.in. zoigla[edytuj | edytuj kod]

Inne piwa produkowane w podobny sposób[edytuj | edytuj kod]

„Zoigl“ od różnych producentów

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Was ist Zoigl? (niem.). zoigl.de. [dostęp 8 września 2013].
  2. Warum wollten die Bürger das Kommunbraurecht? (niem.). zoigl.de. [dostęp 8 września 2013].
  3. Sights – zoiglbeer, a speciality of our region (ang. • niem.). windischeschenbach.de. [dostęp 8 września 2013].
  4. Ehemaile Brauorte (niem.). zoigl.de. [dostęp 8 września 2013].
  5. Aktive Brauhäuser (niem.). zoigl.de. [dostęp 8 września 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wolfgang Benkhardt: Der Zoigl: Bierkult aus der Oberpfalz. Amberg: Buch- & Kunstverl. Oberpfalz, 2009. ISBN 978-3-935719-57-5. (niem.).
  • Martin Stangl: Das Buch vom Zoigl: Geschichte, Wissenswertes, alle Zoiglstuben. Weiden: Stangl & Taubald, 2008. ISBN 978-3-924783-44-0. (niem.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]