Zoja Fiodorowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zoja Fiodorowa
Data i miejsce urodzenia 21 grudnia 1907 r.
Petersburg  Rosja
Data i miejsce śmierci 10 grudnia 1981 r.
Moskwa  Rosja

Zoja Aleksiejewna Fiodorowa ros. Зоя Алексеевна Фёдорова, ur. 21 grudnia 1907 w Petersburgu, zm. 10 grudnia 1981 w Moskwie) – radziecka aktorka filmowa. Zasłużona artystka RSFSR (1965), laureatka dwóch Stalinowskich Nagród drugiego stopnia (1941 r.,1942 r.). Matka aktorki Wiktorii Fiodorowej.

Zoja Fiodorowa, aktorka filmowa, zyskała powszechne uznanie w ZSRR filmach "Przyjaciółki" (1935), "Muzyczna historia" (1940 r. - Nagroda Państwowa ZSRR 1944 r.), "Frontowe przyjaciółki" (1942 r. - Nagroda Państwowa ZSRR), "Ożenek" (1944 r.), "Stracone lato" (1962 r.), "Wesele w Malinówce" (1967 r.) "Moskwa łzom nie wierzy" (1979 r.) i innych. W grudniu 1946 roku była represjonowana (otrzymała wyrok 27 lat więzienia za szpiegostwo) i przebywała w Władimirskim Więzieniu do lutego 1955 roku. Została zamordowana w swoim mieszkaniu wystrzałem w tył głowy z pistoletu Sauer w tył głowy.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Zoja Fiodorowa urodziła się 21 grudnia 1911 roku w Petersburgu, w rodzinie robotnika i gospodyni domowej. W 1918 roku rodzina przeprowadziła się do Moskwy, gdzie ojcu Zoji zaproponowano pracę w charakterze naczelnika paszportowej służby Kremla. Jeszcze w szkolnym okresie Zoja uczestniczyła w pracy kółka dramatycznego i marzyła o karierze aktorki, jednakże pod wpływem rodziców po ukończeniu szkoły podjęła pracę rachmistrzyni w sektorze ubezpieczeń państwowych. W 1928 roku Zoja Fiodorowa zaczęła studia teatralne pod kierunkiem Jurija Zawadskiego, a po ich zamknięciu kontynuowała naukę w uczelni przy moskiewskim Teatrze rewolucji, którą zakończyła w 1934 roku. W czasie studiów była zamężna z L.S. Wejclerem (1906-1965), później znanym teatralnym aktorem, do końca życia pracującym w Teatrze Dramatu i Komedii Na Tagance. W 1934 r. wyszłą za mąż za kinooperatora W.A. Rapaporta, które to małżeństwo trwało do 1939 roku. Po rozstaniu z Rapaportem spotykała się z lotnikiem Iwanem Kleszcziowym, który poległ w 1942 roku.

Będąc studentką Fiodorowa wystąpiła w filmie "Spotkany" (1932 r.), jednakże jej rola nie weszła o ostatecznie przyjętej wersji filmu. Dlatego za jej oficjalny debiut filmowy jest uważany film "Harmonia" (1934 r.).

Ogólnokrajową popularność Zoja Fiodorowa zyskała w 1936 r. po zagraniu jednej z głównych ról w filmie "Przyjaciółki". Nawet areszt ojca w 1938 r. spowodowany sfabrykowanym oskarżeniem nie zaszkodził jej błyszczącej karierze - nadal powierzano jej główne role w filmach.

W 1945 r. Fiodorowa poznała amerykańskiego dyplomatę Jacksona Rogersa Tate, którego córkę - Wiktorię - urodziła 13 stycznia 1946 r. (Tate przedtem opuścił ZSRR; Tate później został Wiceadmirałem w USA). Usiłując ukryć fakt urodzenia dziecka którego ojcem był cudzoziemiec, aktorka pospiesznie wyszła za kompozytora Aleksandra Riazanowa, z orkiestrą którego występowała na początku lat 40-tych.

Jednakże 27 grudnia 1946 r. Zoja Fiodorowa została aresztowana i po wstępnym pobycie na Łubiance i w Więzieniu Lefortowskim, otrzymała wyrok za szpiegostwo w wymiarze 25 lat łagru zaostrzonego reżimu (ze zmianą na Władimirskie Więzienie). Nadto orzeczono konfiskatę jej całego majątku i zsyłkę dla całej rodziny (członkowie rodziny zdrajcy Ojczyzny - obowiązywał dekret o członkach rodziny zdrajcy ojczyzny tzw. dekret o czesairach /czlienach siemii izmiennikow Rodiny/). Siostra Zoji Fiodorowej - Aleksandra - otrzymała wyrok dożywotniej zsyłki z dziećmi; siostra Marja - 10 lat łagru w Workucie, gdzie pracowała w wytwórni cegieł (zmarła przed odbyciem kary w 1952 roku - w fabryce cegieł była wyjątkowo wysoka śmiertelność osadzonych, ze względu na nagłe zmiany temperatury rzędu 100° C). Od 1947 roku jej córka Wiktoria Fiodorowa (zarazem córka Jacksona Rogersa Tate) żyła na zsyłce we wsi Połudino na południu Kazachstanu, razem z ciocią Aleksandrą i jej dziećmi Niną i Jurijem. Więzienie Zoja Fiodorowa opuściła w 1955 r., w trakcie masowej rehabilitacji osób osądzonych z przyczyn politycznych. W dniu 23 lutego 1955 roku Zoja Fiodorowa zamieszkała wspólnie z córką Wiktorią. Wkrótce potem wróciła do pracy w filmie. W 1960-tych i 70-tych latach często występowała w filmach radzieckich, głównie w drugoplanowych, charakterystycznych rolach. W 1976 roku aktorce pozwolono odwiedzić USA, gdzie ona spotkała się z Jacksonem Tate. Po śmierci Tate'a w 1978 roku jeszcze dwukrotnie przyjeżdżała do USA do córki (która wyemigrowała do USA w 1975 roku). Wkrótce potem zaczęła gromadzić dokumenty niezbędne do wyjazdu do USA na stałe. Przerwane to zostało strzałem z pistoletu w tył głowy, oddanym w jej mieszkaniu przez nieznanego sprawcę.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  1. 1932Turbina 50 000 (Встречный), reż. Fridrich Ermler, Siergiej Jutkiewicz
  2. 1934 – Гармонь
  3. 1935 – Лётчики reż. Julij Rajzman, Grigorij Lewkojew
  4. 1935Przyjaciółki (Подруги) reż. Leo Arnsztam
  5. 1936 – Женитьба
  6. 1937 – Шахтёры
  7. 1937 – Большие крылья
  8. 1937 – На границе
  9. 1938 – Огненные годы
  10. 1938Człowiek z karabinem (Человек с ружьём) reż. Siergiej Jutkiewicz
  11. 1939 – Ночь в сентябре
  12. 1939 – Станица Дальняя
  13. 1939Wielki obywatel (Великий гражданин) reż. Fridrich Ermler
  14. 1940Muzyczna historia (Музыкальная история) reż. Aleksandr Iwanowski, Gerbiert Rappaport
  15. 1940 – Шестьдесят дней
  16. 1940 – На путях
  17. 1941 – Патриотка
  18. 1941 – Фронтовые подруги
  19. 1944 – Иван Никулин – русский матрос
  20. 1944 – Свадьба reż. Isidor Annienski
  21. 1956 – Своими руками
  22. 1956 – Медовый месяц reż. Nadieżda Koszewierowa
  23. 1956 – Девочка и крокодил
  24. 1957 – Поэт
  25. 1957 – Ленинградская симфония
  26. 1957Szukam mojej dziewczyny (Девушка без адреса) reż. Eldar Riazanow
  27. 1957 – Ночной патруль
  28. 1958 – Дело «Пёстрых»
  29. 1958Narzeczony z tamtego świata (Жених с того света) reż. Leonid Gajdaj
  30. 1958 – Дружок
  31. 1959 – В нашем городе
  32. 1959 – Я Вам пишу
  33. 1961 – Сердце не прощает
  34. 1961 – Взрослые дети
  35. 1961Szkarłatne żagle (Алые паруса) reż. Aleksandr Ptuszko
  36. 1962Szestnasta wiosna (Шестнадцатая весна)
  37. 1963 – Слепая птица
  38. 1963Ciotki na rowerach (Пропало лето) reż. Rołan Bykow, Nikita Orłow
  39. 1963 – Это случилось в милиции
  40. 1963 – Знакомый адрес
  41. 1964 – Хотите – верьте, хотите – нет
  42. 1964Bajka o zmarnowanym czasie (Сказка о потерянном времени) reż. Aleksandr Ptuszko
  43. 1965 – Иностранка
  44. 1965 – Спящий лев
  45. 1965Operacja Y, czyli nowe przypadki Szurika (Операция «Ы» и другие приключения Шурика) reż. Leonid Gajdaj
  46. 1965 – Стряпуха
  47. 1965 – Зелёный огонёк
  48. 1965 – Скверный анекдот reż. Aleksandr Ałow, Władimir Najmow
  49. 1965 – Дайте жалобную книгу reż. Eldar Riazanow
  50. 1965 – От семи до двенадцати
  51. 1966 – Формула радуги
  52. 1967 – Свадьба в Малиновке
  53. 1968 – Улыбнись соседу
  54. 1970 – Меж высоких хлебов
  55. 1970Uwaga, żółw! (Внимание, черепаха!) reż. Rołan Bykow
  56. 1971 – Шельменко-денщик
  57. 1971 – Русское поле
  58. 1971 – За рекой – граница
  59. 1971 – Тени исчезают в полдень
  60. 1973 – По собственному желанию
  61. 1973 – Вот моя деревня…
  62. 1973Kordzik (Кортик) reż. Nikołaj Kalinin
  63. 1973Żółtodziób (Капля в море)
  64. 1974 – Врача вызывали?
  65. 1974 – Происшествие
  66. 1975Auto, skrzypce i pies Kleks (Автомобиль, скрипка и собака Клякса) reż. Rołan Bykow
  67. 1978 – Живите в радости
  68. 1979Moskwa nie wierzy łzom (Москва слезам не верит) reż. Władimir Mieńszow
  69. 1980 – Утренний обход
  70. 1984 – Перикола

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jelena Bauman, Rostisław Jurieniew: Mała encyklopedia kina radzieckiego. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1987. ISBN 83-221-0446-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]