Zoran Zaew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zoran Zaew
Зоран Заев
Zaev.jpg
Data i miejsce urodzenia 8 października 1974
Strumica
Macedonia Premier Macedonii
Okres od 31 maja 2017
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczna Unia Macedonii (SDSM)
Poprzednik Emił Dimitriew
Burmistrz Strumicy
Okres od 22 marca 2005
do 22 grudnia 2016
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczna Unia Macedonii

Zoran Zaew (cyryl. Зоран Заев; ur. 8 października 1974 w Strumicy) – macedoński polityk, przewodniczący Socjaldemokratycznej Unii Macedonii w latach 2008–2009 oraz od 2013, burmistrz Strumicy w latach 2005–2016, Premier Macedonii od 31 maja 2017 roku.

Życiorys[edytuj]

Zoran Zaew urodził się w Strumicy, gdzie również ukończył edukację na poziomie podstawowym i średnim. W 1997 został absolwentem ekonomii na Uniwersytecie Świętych Cyryla i Metodego w Skopje. Następnie ukończył podyplomowe studia ekonomiczne na tejże uczelni[1][2].

W latach 1997–2003 pracował w firmie Trgopromet-Strumica, w której był dyrektorem od 2001 do 2003 roku. W 1996 wstąpił w szeregi Socjaldemokratycznej Unii Macedonii (SDSM). W 2003 dostał się z jej ramienia do Zebrania Republiki Macedonii i zasiadał w nim do 2005 roku. W wyborach lokalnych w 2005 został wybrany na urząd burmistrza Strumicy. Reelekcję na tym stanowisku uzyskiwał w wyborach w 2009 i w 2013. Z urzędu zrezygnował w grudniu 2016, gdy ponownie uzyskał mandat deputowanego do parlamentu[1][2]. W czasie zajmowania urzędu, w lipcu 2008 został aresztowany pod zarzutem korupcji, defraudacji publicznych funduszy i nieprawidłowości przy budowie centrum handlowego w Strumicy[3]. W odpowiedzi, Socjaldemokratyczna Unia Macedonii rozpoczęła bojkot prac parlamentu, uznając zatrzymanie jej członka za nielegalne i politycznie motywowane[4]. Kryzys polityczny w kraju zakończył prezydent Branko Crwenkowski, który w sierpniu 2008 ułaskawił Zaewa[5].

W 2006 objął funkcję wiceprzewodniczącego SDSM, którą zajmował do 2008 roku. We wrześniu 2008 został wybrany przewodniczącym partii (zastępując Radmiłę Szekerinską), pozostając nim do 2009, kiedy stanowisko to objął były prezydent Branko Crwenkowski. Zaew objął wówczas ponownie stanowisko wiceprzewodniczącego SDSM. Po rezygnacji z funkcji przez Crwenkowskiego, w lipcu 2013 został ponownie wybrany przewodniczącym Socjaldemokratycznej Unii Macedonii[1][2].

Jako lider opozycji, od lutego 2015 rozpoczął sukcesywne ujawnianie tajnych nagrań, wedle których rządząca koalicja premiera Nikoły Gruewskiego miała przyjmować korzyści majątkowe, podsłuchiwać swoich oponentów politycznych, dziennikarzy, członków sądownictwa i komisji wyborczej oraz przywódców religijnych, w sumie ok. 20 tys. osób. Ujawnienie nagrań oraz nowych informacji o możliwej próbie ukrycia przez rząd okoliczności śmierci jednego z demonstrantów w 2011, doprowadziły w maju 2015 do protestów ulicznych, dymisji dwóch ministrów oraz wysunięcia żądania dymisji samego premiera[6][7]. W wyniku porozumienia politycznego w czerwcu 2015 pod auspicjami Unii Europejskiej, SDSM oraz WMRO-DPMNE uzgodniły powołanie wspólnego tymczasowego rządu i rozpisanie wcześniejszych wyborów parlamentarnych, co miało zakończyć kryzys polityczny[8]. Premier Gruewski zrezygnował ze stanowiska w styczniu 2016[9], natomiast 11 grudnia 2016 przeprowadzone zostały wybory parlamentarne[10].

W wyborach parlamentarnych SDSM pod przewodnictwem Zaewa uzyskała 49 mandatów w 120-osobowym parlamencie, podczas gdy VMRO-DPMNE 51 mandatów[11]. Po nieudanej próbie sformowania gabinetu przez Gruewskiego w styczniu 2017[12], do rozmów koalicyjnych z partiami mniejszości albańskiej z sukcesem przystąpił Zaew. Głównym żądaniem partii albańskich było uznanie języka albańskiego za drugi język oficjalny kraju[13].

Prezydent Ǵorge Iwanow początkowo sprzeciwił się powierzeniu Zaewowi misji sformowania rządu, uzasadniając to zagrożeniem suwerenności kraju[13]. Decyzję zmienił po zamieszkach w parlamencie, do których doszło po wyborze na stanowisko przewodniczącego izby etnicznego Albańczyka, Talata Xhaferiego. Ostatecznie prezydent powierzył Zaewowi misję sformowania gabinetu 17 maja 2017, po jego pisemnej deklaracji o gwarancji jedności i suwerenności Macedonii oraz nieformalnej presji ze strony Unii Europejskiej[14]. 31 maja 2017 rząd Zaewa uzyskał wotum zaufania w parlamencie. Wśród 25 ministrów, znalazło się siedmiu przedstawicieli mniejszości albańskiej, stanowiącej 1/3 mieszkańców kraju[15][16].

Zoran Zaew jest żonaty, ma dwoje dzieci[1][2].

Przypisy

  1. a b c d ZORAN ZAEV - PRESIDENT OF SDSM (ang.). sdsm.org.mk. [dostęp 2017-06-01].
  2. a b c d Претседател на СДСМ Зоран Заев (mac.). sdsm.org.mk. [dostęp 2017-06-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. Macedonia: partie opozycyjne bojkotują parlament (pol.). osw.waw.pl, 2008-07-23. [dostęp 2008-07-23].
  4. Democracy in Macedonia: The Crying Game (ang.). balcanicaucaso.org, 2008-07-25. [dostęp 2017-06-01].
  5. Presidential pardon ends parliament crisis in Macedonia (ang.). setimes.com, 2008-08-03. [dostęp 2008-08-03].
  6. Macedonia ministers resign amid phone-tapping scandal (ang.). BBC News, 2015-05-13. [dostęp 2017-06-01].
  7. Power struggle in Macedonia (ang.). BBC News, 2015-05-06. [dostęp 2017-06-01].
  8. Macedonia unrest: EU brokers plan for early elections (ang.). BBC News, 2015-06-02. [dostęp 2017-06-01].
  9. Macedonia crisis: Parliament calls off June poll amid turmoil (ang.). BBC News, 2016-05-18. [dostęp 2017-06-01].
  10. Macedonia election: Conservatives win fragile parliamentary majority (ang.). BBC News, 2016-12-12. [dostęp 2017-06-01].
  11. December 2016 (ang.). rulers.org. [dostęp 2017-06-01].
  12. January 2017 (ang.). rulers.org. [dostęp 2017-06-01].
  13. a b Macedonia's president blocks new coalition government (ang.). BBC News, 2017-03-01. [dostęp 2017-06-01].
  14. Macedonia president backs down, hands opposition mandate to form cabinet (ang.). euractiv.com, 2017-05-17. [dostęp 2017-06-01].
  15. Macedonia's parliament endorses new government (ang.). Reuters, 2017-05-31. [dostęp 2017-06-01].
  16. May 2017 (ang.). rulers.org. [dostęp 2017-06-01].