Zuzanna (poemat Kochanowskiego)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zuzanna
Ilustracja
Strona tytułowa wydania Zuzanny z 1562
Autor Jan Kochanowski
Typ utworu poemat
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Kraków
Język polski
Data wydania 1561 lub 1562
Wydawca Maciej Wirzbięta

Zuzannapoemat Jana Kochanowskiego, opublikowany w pierwszej połowie 1562 lub w 1561[1] nakładem drukarni Macieja Wirzbięty. Utwór zadedykowany został pamięci Elżbiety Szydłowieckiej, żony Mikołaja Radziwiłła Czarnego, zmarłej 20 czerwca 1562 roku. Treść utworu nawiązuje do biblijnej postaci Zuzanny z Księgi Daniela.

Do pierwszego wydania poematu Kochanowski dołączył swoją Pieśń XXV (Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary)[2].

Fabuła utworu[edytuj]

Kochanowski w Zuzannie podjął bardzo popularny w okresie renesansu temat zaczerpnięty ze starotestamentowej Księgi Daniela, pojawiający się zarówno w malarstwie, jak i w literaturze. Zuzanna, żona Joakima, jest podglądana w kąpieli przez dwóch lubieżnych starszych mężczyzn, a następnie szantażowana: albo im się odda, albo ogłoszą, że dopuściła się cudzołóstwa z jakimś młodzieńcem. Zuzanna nie zgadza się na popełnienie grzechu, więc staje przed sądem. Bóg zsyła proroka Daniela, który ujawnia, że starcy kłamią, zadając im zręczne pytania. W malarstwie renesansowym prezentowano zazwyczaj sam moment podglądania Zuzanny w kąpieli przez mężczyzn, Kochanowski jednak w swoim utworze skupił się na przeżyciach wewnętrznych bohaterki w momencie podejmowania przez nią decyzji[3][4]. Poeta podkreślił w ten sposób wizerunek Zuzanny jako cnotliwej kobiety i żony[3].

Konstrukcja[edytuj]

Jest to jeden z wczesnych utworów Jana Kochanowskiego. Poemat składa się z 202 wersów pisanych czternastozgłoskowcem ze średniówką po ósmej sylabie. Do właściwego tekstu Zuzanny autor dołączył dwanaście wersów pełniących funkcję dedykacji, o odmiennej od właściwego tekstu budowie: jest to trzynastozgłoskowiec ze średniówką po siódmej sylabie. W całym tekście występują rymy dokładne, półtorazgłoskowe i akcentowe[5].

Przypisy

  1. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 217. ISBN 83-01-13133-0.
  2. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 69. ISBN 83-01-13133-0.
  3. a b Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 221. ISBN 83-01-13133-0.
  4. Jerzy Ziomek: Renesans. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 260. ISBN 83-01-11766-4.
  5. Janusz Pelc: Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 217-218. ISBN 83-01-13133-0.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]