Związek zgody

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Związek zgody (kongruencja) – Połączenie wyrazu określającego z wyrazem określanym, w którym oba wyrazy zgadzają się w rodzaju, liczbie i przypadku[1].

Między podmiotem (wyjąwszy przypadek podmiotu logicznego) a orzeczeniem (związek główny) zawsze występuje związek zgody – jest to zazwyczaj zgoda w stosunku do liczby[1], np. "przestępcy kradną". Związek zgody zachodzi między rzeczownikami a określającymi je wyrazami, takimi jak przymiotniki, czy liczebniki, dlatego też pytaniami pomocnymi w ustalaniu związku zgody między wyrazami są pytania przydawki: (jaki?), (który?), itp., lecz nie (czyj?) – pytanie przydawki, która łączy się z wyrazem w związku rządu.

Przykład[edytuj | edytuj kod]

  • czarny kot – kot jest rodzaju męskiego (nieosobowego żywotnego), więc aby wyrażenie było składniowo poprawne (tj. aby przymiotnik czarny opisywał kota), wyraz czarny musi przybrać tę samą formę co wyraz kot.

Odmiana przez przypadki[edytuj | edytuj kod]

  • M. kto? co? - czarny kot
  • D. kogo? czego? - czarnego kota
  • C. komu? czemu? - czarnemu kotu
  • B. kogo? co? - czarnego kota
  • N. z kim? z czym? - czarnym kotem
  • Msc. o kim? o czym? - czarnym kocie
  • W. brak pytania - czarny kocie[2]

Związek zgody a części mowy[edytuj | edytuj kod]

  • podmiot (poza logicznym) + orzeczenie, np. rower stał
  • rzeczownik + przymiotnik, np. kolorowe kredki; czerwony samochód
  • rzeczownik + zaimek przymiotny, np. mój długopis;
  • rzeczownik + imiesłów przymiotnikowy (czynny lub bierny); np. przechodzone ubranie, błyszczący kamień
  • rzeczownik pospolity + rzeczownik własny, np. miasto Koło[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Bąk 1977 ↓, s. 379.
  2. Bąk 1977 ↓, s. 378.
  3. Bąk 1977 ↓, s. 378-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]