Związek zgody

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Związek zgody (kongruencja) – relacja między powiązanymi elementami zdania wymagająca, aby jeden miał taką samą formę jak drugi – zwykle jeden z nich ma pewną niezmienną formę, drugi natomiast może występować w wielu różnych formach i przyjmuje formę wyrazu nadrzędnego.

Między podmiotem (wyjąwszy przypadek podmiotu logicznego) a orzeczeniem (związek główny) zawsze występuje związek zgody. Związek zgody zachodzi między rzeczownikami a określającymi je wyrazami, takimi jak przymiotniki, czy liczebniki, dlatego też pytaniami pomocnymi w ustalaniu związku zgody między wyrazami są pytania przydawki: (jaki?), (który?), itp., lecz nie (czyj?) – pytanie przydawki, która łączy się z wyrazem w związku rządu.

Przykład[edytuj]

  • czarny kot – kot jest rodzaju męskiego (nieosobowego żywotnego), więc aby wyrażenie było składniowo poprawne (tj. aby przymiotnik czarny opisywał kota), wyraz czarny musi przybrać tę samą formę co wyraz kot.

Odmiana przez przypadki[edytuj]

  • M. kto? co? - czarny kot
  • D. kogo? czego? - czarnego kota
  • C. komu? czemu? - czarnemu kotu
  • B. kogo? co? - czarnego kota
  • N. z kim? z czym? - czarnym kotem
  • Msc. o kim? o czym? - czarnym kocie
  • W. brak pytania - czarny kocie

Związek zgody a części mowy[edytuj]

  • podmiot (poza logicznym) + orzeczenie, np. rower stał
  • rzeczownik + przymiotnik, np. kolorowe kredki; czerwony samochód
  • rzeczownik + zaimek przymiotny, np. mój długopis;
  • rzeczownik + imiesłów przymiotnikowy (czynny lub bierny); np. przechodzone ubranie, błyszczący kamień.

Zobacz też[edytuj]