Zwrotnica (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zwrotnica
Ilustracja
Zwrotnica zwierciadło Wenery
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina dzwonkowate
Rodzaj zwrotnica
Nazwa systematyczna
Legousia J. F. Durande
Fl. Bourgogne 1: 37. 1782[2]
Typ nomenklatoryczny
L. arvensis J. F. Durande = L. speculum-veneris(L.) Durande ex Vill.[2]
Synonimy
  • Pentagonia Moehring ex O. Kuntze[2]
  • Specularia Heist. ex A. DC.[2][3]

Zwrotnica[4], leguzja[5] (Legousia Durande) – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych. Obejmuje 7 gatunków[6][7] (czasem w szerszym ujęciu zaliczane są tu północnoamerykańskie gatunki z rodzaju Triodanis i wówczas jest ich łącznie ok. 15[8]. Występują głównie w basenie Morza Śródziemnego (5 gatunków w Europie południowej), na wschodzie przedstawiciele tego rodzaju sięgają do Azji Środkowej[6]. Rosną w murawach, na polach uprawnych, czasem w widnych lasach i zaroślach[8].

Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne rośliny jednoroczne. Rozpowszechniona jest zwłaszcza zwrotnica zwierciadło Wenery L. speculum-veneris[6]. W Polsce poza tym gatunkiem w uprawie spotykana jest także zwrotnica drobna L. hybrida[4][9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne o wyprostowanych pędach osiągających do 0,5 m wysokości[8].
Liście
Pojedyncze, o brzegach często falistych[8]. Ulistnienie skrętoległe[5].
Kwiaty
Wyrastają pojedynczo lub skupione w pęczkach w górnej części łodygi[5]. Kielich składa się z 5 wolnych działek, bez łatek między nimi[5][8]. Korona w kolorze niebieskim do fioletowego, rzadko biała, osiąga do 2,5 cm średnicy[8], powstaje w wyniku zrośnięcia w 5 płatków i ma kształt szeroko dzwonkowaty lub miseczkowaty[5]. Końce płatków wolne, zaostrzone[8]. Pręcików jest 5. Ich nitki są wolne, nie orzęsione. Pylniki są równowąskie i dłuższe od nitek[5]. Zalążnia jest dolna, trzykrotna, z licznymi zalążkami[5][8]. Pojedyncza szyjka słupka zwieńczona jest trzema, zwiniętymi na końcach znamionami[5][8].
Owoce
Wąskie i długie torebki zwieńczone trwałymi działkami kielicha, z licznymi nasionami, otwierające się trzema podłużnymi otworami w górnej części[8][5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna

Rodzaj w obrębie rodziny dzwonkowatych Campanulaceae klasyfikowany jest do podrodziny Campanuloideae[3].

Wykaz gatunków[7][4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-14].
  2. a b c d Legousia. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-07-12].
  3. a b Genus: Legousia Durande. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-07-11].
  4. a b c Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 111. ISBN 978-83-925110-5-2.
  5. a b c d e f g h i Bogumił Pawłowski, Jasiewicz Adam (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. XII. Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 91.
  6. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 511. ISBN 978-1-107-11502-6.
  7. a b Legousia. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-07-12].
  8. a b c d e f g h i j Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 327. ISBN 0-333-74890-5.
  9. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.