Zybułtowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zybułtowo
osada
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Grunwald
Wysokość 202 m n.p.m.
Liczba ludności  290
Strefa numeracyjna 89
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0475039
Położenie na mapie gminy Grunwald
Mapa lokalizacyjna gminy Grunwald
Zybułtowo
Zybułtowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zybułtowo
Zybułtowo
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Zybułtowo
Zybułtowo
Położenie na mapie powiatu ostródzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostródzkiego
Zybułtowo
Zybułtowo
Ziemia53°29′54″N 20°10′17″E/53,498333 20,171389

Zybułtowo (niem. Seewalde) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Grunwald. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie olsztyńskim.

Wieś jest położona na wysokości 202 m n.p.m., ok. 40 kilometrów na południowy zachód od Olsztyna, nad rzeką o nazwie Marózka, w odległości około 2 kilometrów od Jeziora Lubień i niecałe 4 kilometry od Jeziora Mielno. W Zybułtowie rozpoczyna się tzw. Dębowa Droga, wzdłuż której rośnie 31 okazów dębów szypułkowych o obwodzie 350-420 cm i wysokości do 20 m. W miejscowości znajduje się dom konstrukcji ryglowej z XIX wieku oraz stajnia i spichlerz z XVIII wieku.

W odległości 4 kilometrów od Zybułtowa leży wieś Grunwald – miejsce bitwy pod Grunwaldem. Na skraju wsi, po lewej stronie drogi, znajduje się pomnik poległych w I wojnie światowej. Wykonany z dużego głazu granitowego, posadowiony na niskim postumencie. Widoczne są ślady po nitach mocujących dawną tablicę pamiątkową i ślady skucia napisu w dolnej partii obelisku. Obecnie na kamieniu widnieje napis, upamiętniający uroczystości niepodległościowe 11. XI. 1986 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zybułtowo zostało założone w XIV wieku, kiedy w 1366 r. komtur dzierzgoński Hartung von Sonnenborn nadał Henrykowi ze Stębarka, Stanclawowi i Peterowi Bartoszowi 30 włók z trzynastoma latami wolnymi od czynszu. W 1414 wielki książę Witold pisał z Brodnicy do komtura w Ostródzie, by wydał żonę Piotra Sławka w zamian za uwolnienie trzech pruskich jeńców, w tym Hanusa Cunreta z Zybułtowa (dostali się do niewoli w czasie wojny polsko-krzyżackiej, zwanej wojną głodową). W 1433 r. właścicielem dóbr w Zybułtowie by Jan Bażyński. Abraham von Seybolde z Zybułtowa około 1445 r. wstąpił do zakonu Kartuzów. W 1454 r. Jerzy z Zybułtowa (członek Związku Pruskiego) prosił wielkiego mistrza o wydanie listu żelaznego i łaskę za niewierność. Z dokumentów wynika także, że w 1456 r. niejaki Michał Finck (najprawdopodobniej właściciel Zybułtowa) znalazł się w niewoli wojsk Związku Pruskiego i osadzono go w wieży zamku w Nidzicy. Za jego uwolnienie żądano okup w wysokości dwustu marek. W 1519 r. w Ostródzie stawiło się 11 uzbrojonych chłopów z Zybułtowa. W 1540 r. Zybułtowo było własnością Albrechta Fincka. W tym czasie we wsi był sołtys, młynarz, dziesięciu chłopów, czterech zagrodników i jeden pastuch. O właścicielu Zybułtowa zachowały się jeszcze inne ślady w dokumentach. Na przykład w 1542 r. książę Albrecht pisał do Marcina Lutra by ten zaopiekował się Feliksem, synem Albrechta Fincka. Feliks Finck udawała się na studia do Wittenbergii. W 1562 r. Albrech Finck wybudował w Zybułtowie zamek zaliczany do najokazalszych w Prusach Książęcych[1]. W swoim testamencie przeznaczył 5 tys. marek na pomoc dla chcących studiować członków jego rodu. W 1579 r. Wieś obejmowała obszar 30 włók, z których 21,5 należało do Bartela Fincka. W majątku ziemskim zamieszkiwało ponadto czterech chłopów i 12 zagrodników. W tym czasie we wsi była karczma i dwa młyny.

W 1649 r. Albrech III Finck zamienił się majątkiem z Reinholdem Rosenem. Od tego czasu Zybułtowo był własnością Rosena. W 1710 r. cesarz nadał tytuł hrabiego Rzeczy zybułtowskiej linii Finckenstenów. W 1754 r. bezdzietna hrabina Barbara Finck podarowała dobra zybułtowskie siostrzeńcowi Ernestowi z szymbarskiej linii Finckensteinów. W 1783 r. majątek szlachecki i wieś Zybułtowo, licząca 20 domów należały do radcy von Brandta. W 1803 r., po skardze pastora z Elganowa, patron szkoły uporządkował wyremontował budynek szkolny. W tutejszej szkole w tamtym okresie uczyło się 15 dzieci, a jako nauczyciel zatrudniony był niejaki Bartlewski. W 1861 r., majątek rycerski Zybułtowo liczył 2800 mórg i 132 mieszkańców. 20 lat później, w 1880 w Zybułtowie mieszkało 253 osoby. Natomiast w 1939 r. - 373 osoby.

W 2004 roku wieś liczyła około 500 mieszkańców. Do drugiej połowy lat 90. ubiegłego wieku we wsi działała część gospodarstwa Stacja Hodowli Roślin Mielno, będącego przez lata głównym pracodawcą w okolicy. Wraz z reformą szkolnictwa z lat 2003-2004 w Zybułtowie zlikwidowano szkołę podstawową. W 2004 roku ukończono budowę oczyszczalni ścieków.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.
  • Zybułtowo. Olsztyńska Strona Rowerowa [1]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Brak informajci o zamku czy pałacu w innych źródła, dlatego informacja ta może być nieprecyzyjna i wymaga zweryfikowania