Zygmunt Bohdanowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Bohdanowski
Zygmunt Bończa
„Bohdan” „Bończa”
major major
Data i miejsce urodzenia 30 października 1893
Dyneburg
Data i miejsce śmierci 11 października 1943
KL Auschwitz
Przebieg służby
Lata służby 1916–1939
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie
Formacja I Korpus Polski w Rosji
Jednostki RIK Wołkowysk
Stanowiska rejonowy inspektor koni
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Medal Zwycięstwa (międzyaliancki)
Odznaka pamiątkowa Więźniów Ideowych

Zygmunt Bohdanowski, ps. „Bohdan”, „Bończa” (ur. 30 października 1893 w Dyneburgu, zm. 11 października 1943 w KL Auschwitz) – major artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zygmunt Bohdanowski był synem Stanisława (wyższy oficer armii rosyjskiej, poległym w czasie wojny rosyjsko-japońskiej w 1905) i Zofii ze Sztarków. Uczył się w Kijowie od 1905 w Korpusie Kadetów w którymi w 1912 otrzymał świadectwo dojrzałości. Student na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki w Rydze gdzie należał do Korporacji Akademickiej Welecja.

Służył w armii rosyjskiej od września 1916 awansując na stopień chorążego. Od października 1917 oficer 1, a później 3 Brygady Artylerii I Korpusu Polskiego w Rosji. Dostawał się dwa razy do niewoli radzieckiej, ale dwukrotnie zdołał z niej zbiec. W lipcu 1918 został zdemobilizowany i wkrótce powrócił do kraju.

W Wojsku Polskim służył od listopada 1918, początkowo w 1. baterii 8 pułku artylerii polowej w Rembertowie[1], a od połowy tego miesiąca w 5. baterii, która została wydzielona ze składu pułku i później nazywana „odrębną baterią”[2][3]. 23 grudnia 1918 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podporucznika[4]. 5 stycznia 1919 wyjechał z baterią na „Odsiecz Lwowa”, a następnie wziął udział w obronie miasta[5].

Od czerwca 1919 w 5 dywizjonie artylerii konnej. Początkowo był dowódcą plutonu, od października 1919 I oficerem baterii, a następnie od lutego 1921 dowódcą baterii. W miesiącach kwiecień – październik 1923 w Szkole Strzelań Artylerii w Toruniu ukończył kurs dowódców dywizjonów. W maju 1924 został przeniesiony do 12 dywizjonu artylerii konnej w Ostrołęce na stanowisko pełniącego obowiązki kwatermistrza[6]. 1 grudnia 1924 został mianowany majorem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 71. lokatą w korpusie oficerów artylerii[7]. Po awansie został zatwierdzony na stanowisku kwatermistrza[8]. W listopadzie 1927 został przeniesiony do 9 pułku artylerii polowej w Białej Podlaskiej na stanowisko dowódcy I dywizjonu[9][10], a z dniem 1 sierpnia 1929 przeniesiony do 21 pułku artylerii polowej w Białej na stanowisko dowódcy dywizjonu[11][12]. W sierpniu 1935 został przeniesiony na stanowisko rejonowego inspektora koni[13]. Na tym stanowisku pozostawał do 1939[14]. W czasie kampanii wrześniowej był szefem sztabu Grupy gen. Wacława Przeździeckiego.

Od października 1939 w Warszawie w konspiracji, gdzie był współorganizatorem Tajnej Armii Polskiej i od początku 1940 dowódcą II batalionu (Warszawa–Śródmieście). Od marca 1940 komendant Okręgu Warszawa-Miasto TAP pod pseudonimem „Bohdan”. W styczniu 1941 po utworzeniu Konfederacji Zbrojnej pozostał komendantem Okręgu Warszawa-Miasto. 9 września 1941 został aresztowany na rogu ul. Marszałkowskiej i Koszykowej i osadzony na Pawiaku. Pracował tam w tzw. dużych warsztatach. 17 kwietnia 1942 wywieziony do obozu koncentracyjnego Auschwitz[15], gdzie włączył się do działalności konspiracyjnej. Przewidywany był na dowódcę utworzonego przez por. Witolda Pileckiego Związku Organizacji Wojskowej gdyby wybuchły walki w obozie. Na Pawiaku i w Auschwitz występował pod nazwiskiem Zygmunt Bończa. 11 października 1943 został rozstrzelany pod ścianą śmierci bloku XI wraz z 54 więźniami, oskarżony o spisek wojskowy w obozie[16].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kraszewski 1929 ↓, s. 5.
  2. Kraszewski 1929 ↓, s. 6.
  3. Płotnicki 1929 ↓, s. 5.
  4. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 2 z 12 stycznia 1919, poz. 69.
  5. Płotnicki 1929 ↓, s. 5-6.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 16 maja 1924 roku, s. 281.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924, s. 736.
  8. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 731, 741.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927, s. 304.
  10. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 383, 454.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929, s. 193.
  12. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 180, 689.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935, s. 98.
  14. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 161, 863.
  15. Straty ↓, numer więźnierski 30959.
  16. Straty ↓.
  17. Księga Jazdy Polskiej 1938 ↓, s. 426.
  18. a b Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 343.
  19. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 161.
  20. M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 296 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 marca 1933, s. 61.
  22. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-08-23]..

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]