Zygmunt Czyż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Czyż
Ilustracja
Zygmunt Czyż
Data i miejsce urodzenia 8 sierpnia 1940
Zachoinie k. Opatowa
Data i miejsce śmierci 26 listopada 2003
Rzeszów
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo, grafika
Epoka malarstwo współczesne - Nowa Figuracja, linoryt
Ważne dzieła
  • Pomiędzy światłem a granicą cienia
  • Wiatraki
Jeden z witraży zaprojektowanych przez artystę do kościoła w Bączalu Dolnym
Monumentalny witraż w Katedrze Rzeszowskiej autorstwa Zygmunta Czyża
Autoportret, 1992
Cykl – Opowieść o drzewie XI, 1990

Zygmunt Czyż (ur. 8 sierpnia 1940 w Zachoiniu k. Opatowa, zm. 26 listopada 2003 w Rzeszowie) – polski malarz, grafik, rysownik, witrażysta, projektant i designer.

Uważany za jednego z najwybitniejszych polskich twórców współczesnych, a jednocześnie za jednego z najbardziej znaczących linorytników w historii grafiki polskiej. Jeden z czołowych przedstawicieli polskiej sztuki Nowej Figuracji[a].

Wielokrotnie notowany w prestiżowych wydawnictwach biograficznych: Who is Who oraz Man of Achievment.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Zachoiniu, jako syn Genowefy i Wawrzyńca. Ukończył Liceum Sztuk Plastycznych w Jarosławiu, a następnie w latach 19581964 studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Uzyskał dyplom w pracowni prof. Wacława Taranczewskiego w 1964 roku, również w tym roku ukończył trzyletnie Studium Pedagogiczne. Mąż Ludwiki Czyż z którą miał 4 synów. W 1996 roku wskutek wypadku doznał częściowego paraliżu, od tej pory tworzył głównie akwarele. Zmarł w Rzeszowie w 2003 roku. Spoczywa na tamtejszym cmentarzu Wilkowyja.

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

Był jednym z pomysłodawców i inicjatorów aukcji „Bliźniemu Swemu”, na rzecz podopiecznych Towarzystwa Pomocy im. Brata Alberta. W 1990 roku podarował pierwszą pracę, co było zaczątkiem późniejszych charytatywnych aukcji „Bliźniemu swemu”.

Od 1980 współpracował z „Solidarnością” Regionu Rzeszowskiego, działał w niej aktywnie w latach 1980–1981 i w podziemiu. Projektował liczne plakaty, znaczki, ulotki itp., zajmował się kolportażem wydawnictw podziemnych, organizował niezależne spotkania i wystawy, w latach 1982–1989 był członkiem Grupy Niezależnych Twórców. Od maja do grudnia 1985 roku rozpracowywany przez Wydział III Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Rzeszowie – w ramach SOS Kontakt.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zygmunt Czyż uprawiał twórczość w wielu dziedzinach: malarstwo (sztalugowe, architektoniczne), grafikę warsztatową, projektowanie witraży, grafikę wydawniczą i designerstwo. Na swoim koncie artystycznym posiada wybitne realizacje o tematyce sakralnej – m.in. witraże i ołtarz w katedrze rzeszowskiej, cykl witraży w kościele Imienia Maryi w Bączalu Dolnym, witraże i wyposażenie wnętrza w kaplicy Wyższego Seminarium Duchownego w Rzeszowie oraz cykl obrazów sakralnych w rzeszowskim kościele Świętego Krzyża. Wykonał również polichromie w rzeszowskim zamku

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Nr Tytuł Czas powstania Technika Ilustracja
1. Cykl: Otwarte okno – chmury 1977 linoryt OtwarteoknoIV Chmury ZygmuntCzyż linoryt.jpg
2. Cykl: Pocałunek XVIII 1979 linoryt PocałunekXVIII ZygmuntCzyż.jpg
3. Cykl: Pomiędzy światłem a granicą cienia 1987 linoryt Pomiedzy swiatlem a granica cienia bn1 ZygmuntCzyż.jpg
4. Czytająca list 1990 olej Zygmunt Czyż Czytająca list.jpg
5. Cykl: Wiatraki III 1995 linoryt WiatrakiIII ZygmuntCzyż linoryt.jpg

Członkostwo[edytuj | edytuj kod]

Był aktywnym członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków, a w latach 1976–1983 członkiem Rady Artystycznej Okręgu Rzeszowskiego, Societe Internationale des Graveurs sur Bois XYLON w Zurychu, członkiem Ławy Doradczej Międzynarodowej Sekcji Amerykańskiego Instytutu Biograficznego – USA.

Wystawy[edytuj | edytuj kod]

W swoim dorobku ma ponad 40 wystaw indywidualnych w kraju i za granicą. Brał udział w ponad 50 ogólnopolskich wystawach malarstwa i grafiki, 60 wystawach międzynarodowych oraz wystawach sztuki polskiej za granicą m.in. w:

  • III Międzynarodowym Biennale Grafiki w Bradford – 1972,
  • Międzynarodowej Wystawie Grafiki w Rizal – 1972,
  • „Sport w Sztukach Pięknych” Madryt i Barcelona – 1974,
  • XYLON 8 – 1979, 9 – 1984, 11 – 1990,
  • IV, V, XI, XII Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie,
  • III, V Międzynarodowej Wystawie Sztuki Miniaturowej – Toronto,
  • III Międzynarodowym Triennale Grafiki – Fredrikstad – 1989,
  • Międzynarodowej Aukcji Grafiki – Jokohama – 1992,
  • V Biennale Grafiki – Wakayama – 1993,
  • I Międzynarodowej Wystawie Grafiki – Maastricht.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Otrzymał ponad 30 nagród i wyróżnień, w tym m.in.:

  • Nagrodę na I Międzynarodowej Wystawie Grafiki – Rizal,
  • I nagrodę równoważną – VI Quadrienale Drzeworytu i Linorytu Polskiego,
  • Wyróżnienie Ministra Obrony Narodowej w dziedzinie plastyki,
  • Odznakę Ministra Kultury i Sztuki – Zasłużony Działacz Kultury,
  • Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki – Ogólnopolska Wystawa Grafiki – Poznań,
  • Nagrodę Marynarki Wojennej – II Polsko–Fiński Konkurs Grafiki Marynistycznej,
  • Nagrodę PR i TV „Wawrzyn 92",
  • Złoty Medal Amerykańskiego Instytutu Biograficznego „Za wybitne zasługi dla sztuki”,
  • Nagrodę Prezydenta Miasta Rzeszowa.

Zbiory[edytuj | edytuj kod]

Prace artysty znajdują się w licznych zbiorach w Polsce, Europie i świecie m.in. w:

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Prace Zygmunta Czyża były publikowane w wielu prestiżowych wydawnictwach biograficznych oraz albumach o sztuce współczesnej m.in. Okolice Sztuki – 1983, Kto jest kim w Polsce – 1984 i 1989, Prestige de la Painture et de la Sculpture d’Aujord’hui dens le Monde – 1990, Who’s Who in International Art – 1991/1992 i 1994/1995, Man of Achivement 1991, The International Directory of Distinguished Leadership – 1991 i 1992, 5000 Personalities of the World 1991 i 1992, Dictionary of International Biography – 1993/1994, Quand L’art. Du XX siècle etait concu par des inconnus – L’historie du Salon d’Automne de 1903 a nos jours – 1992, World Intelectual of 1993, Czterej Mistrzowie i ich pracownie: malarstwo i rysunek ze zbiorów Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie – 2007, Artyści Podkarpacia – 2010, Artyści Polscy o Papieżu – 1996.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wynika to bezpośrednio z pozycji Zygmunta Czyża, jaką sobie ugruntował m.in. licznymi nagrodami w latach siedemdziesiątych, kiedy to był jednym z najistotniejszych twórców zarówno techniki, jak i nurtu oraz jednym z pierwszych, który tworzył w technice linorytu barwnego w Polsce, świadczy o tym m.in. bogata adnotacja oraz reprodukcja w jednym z najważniejszych w tamtym czasie wydawnictw w tej dziedzinie, znajdując się wśród ścisłego grona największych nazwisk polskiej grafiki – „Współczesna grafika polska”, Arkady, Warszawa 1975, sygn. 050509.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zygmunt Czyż: grafika i malarstwo: wystawa zorganizowana z okazji XXXV-lecia twórczości, BWA Rzeszów, Dom Sztuki, 1999 ​ISBN 83-908694-8-9​, ​ISBN 978-83-908694-8-3​.
  • Czterej Mistrzowie i ich pracownie: malarstwo i rysunek ze zbiorów Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Danuta Saul, Wyd. Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, 2007, ​ISBN 83-87651-00-1​, ​ISBN 978-83-87651-00-8​.
  • „Artyści podkarpacia”, Antoni Adamski, Wydawnictwo Libra, 2010, ​ISBN 978-93-891835-6-9​.
  • „Artyści Polscy o Papieżu”, Janina Jaworska – Wydawnictwo Jedność – Kielce 1996, ​ISBN 83-85957-72-3​.
  • „Współczesna grafika polska”, Irena Jakimowicz, Arkady, Warszawa 1975, sygn. 050509
  • „Grafika polska – laureaci wystaw międzynarodowych 1950-2000 ​ISBN 83-88890-22-0​, ​ISBN 978-83-88890-22-2​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]