Zygmunt Haupt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zygmunt Haupt
Data i miejsce urodzenia 5 marca 1907
Ułaszkowce
Data i miejsce śmierci 10 maja 1975
Winchester, Stany Zjednoczone
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura, malarstwo

Zygmunt Haupt (ur. 5 marca 1907 w Ułaszkowcach na Podolu, zm. 10 maja 1975 w Winchester w stanie Wirginia w USA) – polski pisarz, malarz i architekt. Autor głównie opowiadań i reportaży.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zygmunt Haupt był synem Ludwika i Albiny z domu Mazurek. Po ukończeniu najpierw szkoły podstawowej w Tarnopolu, a następnie gimnazjum w Jarosławiu[1]. Inne źródła podają, że Haupt w 1925 ukończył gimnazjum im. Kopernika we Lwowie[potrzebny przypis], gdzie zdał też maturę. Rozpoczął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza na wydziale inżynieryjnym, lecz przeniósł się z niego na architekturę. W 1928 wyjechał do Paryża, gdzie w latach 1931–1932 studiował na Sorbonie urbanistykę. Tam zaczął malować i pisać.

Z Paryża powrócił do Polski i do czasu zmobilizowania go w 1939 roku do 10 Brygady Kawalerii, aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym Lwowa. W latach 1930–1939 często wypoczywał w majątku ziemskim Stanisławy Groblewskiej w Bystrzycy Szymbarskiej (obecnie ośrodek PAN).

W trakcie II wojny światowej był podporucznikiem brygady artylerii zmotoryzowanej i po agresji sowieckiej na Polskę jego pododdział przedostał się na Węgry. Haupt z obozu dla internowanych przedostał się do Francji. Ewakuowany spod Dunkierki na „Batorym” dotarł na Wyspy Brytyjskie, gdzie służył w Gosford, a później w Londynie. Tam poznał swoją przyszłą żonę, Edith Norris, która była Amerykanką[1].

W 1946 Zygmunt Haupt wyjechał do Stanów Zjednoczonych wraz z żoną i synem, najpierw do Nowego Orleanu, a w roku 1951 przeniósł się z rodziną w związku z rozpoczęciem pracy w „Głosie Ameryki” do Nowego Jorku, gdzie redagował nowo powstałe pismo „Ameryka”. Drukował też w języku angielskim w pismach: „Accent”, „Nassau Review”, „Furioso”, „The Paris Review”, „New Directions”[1].

10 maja 1975 roku doznał zawału serca i wylewu krwi do mózgu. Zmarł w szpitalu Winchester w stanie Wirginia, a został pochowany na cmentarzu w Metairie.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Archiwum pisarza znajduje się w Stanford University[2]. Od września 2015 roku w Gorlicach i Szymbarku z inicjatywy pisarza Andrzeja Stasiuka organizowany jest Festiwal im. Zygmunta Haupta[3].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Pierścień z papieru (Paryż 1963, Wołowiec 1999, zbiór opowiadań, jedyny wydany za życia)
  • Szpica. Opowiadania, warianty, szkice (Paryż 1989, pośmiertnie)
  • Baskijski diabeł. Opowiadania i reportaże (Warszawa 2007; Wołowiec 2016; zbiór opowiadań, reportaży i szkiców, obejmuje również utwory zawarte w Pierścieniu z papieru)
  • Z Roksolanii. Szkice, opowiadania, recenzje, warianty (Toruń 2009; zebrał, opracował, bibliografią i posłowiem opatrzył prof. dr hab. Aleksander Madyda)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Krzysztof Rutkowski. Mizdra i lico, czyli o Haupcie. „Twórczość”, 1991. Instytut Książki. 
  2. Guide to the Zygmunt Haupt Papers. Stanford University. [dostęp 2013-02-23].
  3. O festiwalu. Festiwal im. Zygmunta Haupta. [dostęp 2015-09-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]