Zygmunt Michelis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Michelis
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 17 marca 1890
Bycz
Data i miejsce śmierci 2 grudnia 1977
Warszawa
2. Pastor Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Warszawie
Okres sprawowania 19211939[1]
Proboszcz Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Świętej Trójcy w Warszawie
Okres sprawowania 1944-1962[1]
Wyznanie luteranizm
Kościół Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce
Ordynacja 8 grudnia 1912
Grób ks. Zygmunta Michelisa na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie

Zygmunt Michelis (ur. 17 marca 1890 w Byczu, zm. 2 grudnia 1977 w Warszawie) – polski duchowny ewangelicki, biskup-adiunkt Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, prekursor ekumenicznej współpracy z Kościołem rzymskokatolickim.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie nauczycielskiej. Ukończył Wydział Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu w Dorpacie w Estonii, gdzie był członkiem Konwentu Polonia.

Jego praca dyplomowa (licząca ponad 100 stron) traktowała o stosunku chrześcijaństwa do idei ewolucji, co na początku XX wieku było bardzo aktualną kwestią[2].

Ordynowany przez ks. superintendenta Juliusza Burschego 8 grudnia 1912. Jako wikariusz pracował w parafii Św. Trójcy w Warszawie, a od 1913 był administratorem parafii w Mławie i Przasnyszu, rok później objął urząd proboszcza parafii w Lipnie. W 1921 został II proboszczem w Warszawie. Pełnił funkcję zastępcy dyrektora Diakonatu Warszawskiego. Założył Spółdzielczy Bank Ewangelicki i był jego dyrektorem, ponadto redaktorem i wydawcą Zwiastuna Ewangelicznego. W 1924 przejął duchowe kierownictwo warszawskiego diakonatu Tabita. W 1928 wybudował dla nich dom macierzysty w Skolimowie pod Warszawą.

W okresie sporów o kształt nowej ustawy o stosunku Państwa Polskiego do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP pomiędzy pastorami i wiernymi narodowości niemieckiej, a Konsystorzem, wraz z m.in. prezesem kolegium kościelnego zboru warszawskiego, senatorem Ludwikiem Evertem i seniorem wojskowym Feliksem Gloehem zajmował stanowisko opozycyjne wobec superintendenta generalnego Juliusza Burschego, uznając działania Burschego za godzące w integralnosć Kościoła. Tym samym zyskał sympatię niemieckiej części Kościoła[3].

Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany w 1939, więziony w Pawiaku, w Sachsenhausen i Oranienburgu. Wypuszczony po roku, w konspiracji założył Narodową Radę Ewangelicką.

Po wojnie został proboszczem kościoła Świętej Trójcy, który odbudował. W 1952 został mianowany, prawdopodobnie na wniosek Urzędu do Spraw Wyznań, na specjalnie dla niego utworzone stanowisko "biskupa-adiunkta", które nie miało odzwierciedlenia w przepisach prawnych Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w PRL[4][5]. Był założycielem i pierwszym prezesem (do 1960) Polskiej Rady Ekumenicznej. Zaangażowany w ruch ekumeniczny, współpracował z Tygodnikiem Powszechnym, Znakiem i Więzią.

W 1950 lub 1951 roku miał być niejawnie konsekrowany przez mariawickiego biskupa Wacława Marię Bartłomieja Przysieckiego i biskupów starokatolickich z Utrechtu na tzw. „biskupa ekumenicznego”. Świadkami konsekracji mieli być ks. Władysław Paschalis z Kościoła Ewangelicko-Reformowanego (który potajemnie był też mariawickim zakonnikiem), siostra diakonisa Ewelina Krygiel z Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego i ks. Bernard Kukla, mariawicki proboszcz. Wydarzenia tego nie potwierdzają dowody pisemne[6].

W roku 1951 objął funkcję prezesa Synodu co oznaczało podporządkowanie Kościoła władzom[7]. W roku 1952 z polecenia UdSW nadzorował „akcję mazurską” mającą na celu usunięcie metodystów z regionu[8][9].

Uczestnik pierwszych nabożeństw ekumenicznych w kościele św. Marcina. W dniu 1 stycznia 1963 przeszedł w stan spoczynku, będąc jeszcze czynnym w ruchu ekumenicznym. Kard. Stefan Wyszyński zezwolił mu w tym samym, 1963 roku, na odprawianie luterańskich nabożeństw w kościele sióstr sakramentek w Warszawie. Swoje ostatnie kazanie wygłosił w kościele św. Marcina, sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, w Warszawie, 9 października 1977.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Eduard Kneifel: Die Pastoren der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen. Eging: Selbstverlag des Verfassers, 1967, s. 135. (niem.)
  2. Tadeusz Stegner: Pastorzy Królestwa Polskiego na studiach teologicznych w Dorpacie w XIX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 1993, s. 12. ISBN 83-85810-07-2.
  3. Jarosław Kłaczkow: Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce w latach 1918-1939. Toruń: Wydawnictwo UMK, 2017, s. 88-90. ISBN 978-83-231-3986-7.
  4. Dz.U. z 1936 r. nr 94, poz. 659
  5. Dz.U. z 1946 r. nr 54, poz. 304
  6. Dariusz Bruncz: Ekumeniczne Zgromadzenie Mariawitów, reformowany zakonnik i luterański biskup z mariawickimi święceniami. ekumenizm.pl, 21 marca 2007. [dostęp 2010-05-22].
  7. Ryszard Michalak: Polityka wyznaniowa państwa polskiego wobec mniejszości religijnych w latach 1945–1989. Zielona Góra: Uniwersytet Zielonogórski, 2014, s. 219. ISBN 978-83-7842-124-5.
  8. Ryszard Michalak. Rywalizacja Kościołów ewangelicko-augsburskiego i metodystycznego na Mazurach po II wojnie światowej. „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, s. 625, 2001. 
  9. ks. Jan Szczech (Sczech). luter2017.pl, 2017. [dostęp 2018-03-29].