Powiat częstochowski

From Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Powiat częstochowski
powiat
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
TERYT 2.24.31.04.00.0
Siedziba Częstochowa
Starosta Krzysztof Smela
Powierzchnia 1519,49 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

135 517[1]
• gęstość 89,0 os./km²
Urbanizacja 12,1%
Tablice rejestracyjne SCZ
Adres urzędu:
ul. Jana Sobieskiego 9
42-200 Częstochowa
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu częstochowskiego
Liczba gmin miejsko-wiejskich 2
Liczba gmin wiejskich 14
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat częstochowski
Powiat częstochowski
50°48′N 19°07′E/50,800000 19,116667
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat częstochowskipowiat w Polsce w województwie śląskim. Jego siedzibą jest Częstochowa, które położone jest poza jego terytorium.

Pod względem powierzchni jest to największy powiat województwa śląskiego i 34. powiat w Polsce[2].

Historia[edit | edit source]

Pierwszy powiat

Powiat częstochowski utworzono po raz pierwszy w 1793 roku, jako jednostkę podziału administracyjnego Prus Południowych[3]. W latach 1807-1815 w Księstwie Warszawskim, wchodził w skład departamentu kaliskiego. Po utworzeniu 1815 r. Królestwa Polskiego został włączony do obwodu wieluńskiego. Kiedy w 1842 roku obwody przekształcono w powiaty, przestał istnieć, stając się częścią powiatu wieluńskiego.

Drugi powiat

W 1867 roku powstał nowy powiat częstochowski z fragmentów powiatu wieluńskiego i powiatu olkuskiego[4], wprowadzono wtedy także podział na gminy. Przetrwał okres 1867-1952 w prawie niezmienionym kształcie. Wchodził w skład guberni piotrkowskiej, po 1918 roku znalazł się w województwie kieleckim.

W okresie międzywojennym granice powiatu częstochowskiego zmieniły się w 1926 r., kiedy niewielki obszar przekazano do nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego oraz w wyniku wyodrębnienia Częstochowy w powiat grodzki (1933) i powiększenia jej o podmiejskie osady (Bór, Kamień, Lisiniec, Ostatni Grosz, Raków, Stradom, Zacisze) w latach 1928–1930[5].

Po II wojnie światowej powiat należał początkowo do województwa kieleckiego. Od 1950 roku włączono go w skład województwa katowickiego i rozpoczęto zmiany jego granic. W 1950 roku do powiatu lublinieckiego przekazano Herby Polskie i Pietrzaki. Natomiast w 1952 roku z północno-zachodniej części powiatu wyodrębniono powiat kłobucki[6], a do powiatu częstochowskiego włączono fragmenty powiatu radomszczańskiego i powiatu włoszczowskiego[7].

W 1975 powiaty został zniesione w wyniku reformy administracyjnej, utworzono wtedy województwo częstochowskie.

Trzeci powiat

Powiat częstochowski powołano po raz kolejny w ramach reformy administracyjnej w 1999 roku, która przywróciła powiaty. Na obecny powiat częstochowski złożyło się 16 gmin byłego województwa częstochowskiego. Częstochowa, która jest siedzibą władz powiatu, nie wchodzi w jego skład, stanowiąc odrębny powiat jako miasto na prawach powiatu.

Struktura powiatu[edit | edit source]

W skład powiatu wchodzą:

Gminy[edit | edit source]

Mapa gmin w powiecie częstochowskim
Gmina Ludność (2017)[8] Powierzchnia
POL Blachownia COA.svg Blachownia
(w tym miasto)
13 132
(9 738)
66,61 km²
(36,66 km²)
POL Koniecpol COA.svg Koniecpol
(w tym miasto)
9 690
(6 050)
146,62 km²
(36,92 km²)
POL gmina Mykanów COA.svg Mykanów 15 012 141.56 km²
POL gmina Kłomnice COA.svg Kłomnice 13 638 147.73 km²
POL gmina Poczesna COA.svg Poczesna 12 762 59.98 km²
POL gmina Konopiska COA.svg Konopiska 10 755 78.51 km²
POL gmina Mstów COA.svg Mstów 10 783 119.57 km²
POL gmina Rędziny COA.svg Rędziny 10 055 41.23 km²
POL gmina Olsztyn COA new.svg Olsztyn 7 814 109.1 km²
POL gmina Janów (pow częstochowski) COA.svg Janów 5 959 146.75 km²
Sin escudo.png Kamienica Polska 5 621 46.45 km²
POL gmina Lelów COA.png Lelów 4 941 123.69 km²
POL gmina Kruszyna COA.svg Kruszyna 4 887 93.55 km²
POL gmina Dąbrowa Zielona COA.svg Dąbrowa Zielona 3 909 100.21 km²
POL gmina Przyrów COA.svg Przyrów 3 833 80.4 km²
Sin escudo.png Starcza 2 820 20.09 km²
Razem 135 611 1 522,05 km²

Demografia[edit | edit source]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2006):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 133 553 100 68 123 51,01 65 430 48,99
Miasto 16 166 12,10 8493 6,36 7673 5,75
Wieś 117 387 87,90 59 630 44,65 57 757 43,25
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu częstochowskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat czestochowski.png

Ludność w latach[edit | edit source]

Lista starostów[edit | edit source]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Księstwo Warszawskie (podprefekci):

II RP:

Dodatkowo od 1933 roku starosta częstochowski pełnił równolegle funkcję starosty powiatu grodzkiego częstochowskiego[13]

RP:

III RP:

Rada Powiatu[edit | edit source]

Rada Powiatu Częstochowskiego 2018-2023Koalicję w radzie stworzyły: PSL (kolor zielony), KO (kolor pomarańczowy) i ugrupowania lokalne (kolor czarny). PiS (kolor niebieski) pozostało w opozycji.

Ugrupowanie 2002−2006[15] 2006−2010[16] 2010−2014[17] 2014−2018[18] 2018−2023[19]
Polskie Stronnictwo Ludowe 9 9 6 14 9 (28,56%)
Prawo i Sprawiedliwość 3 3 3 8 (25,41%)
Platforma Obywatelska / Koalicja Obywatelska 2 5 1 (7,82%)
Sojusz Lewicy Demokratycznej 8 (SLD–UP) 4 1 (SLD LR)
Inicjatywa Społeczna Wspólnota Samorządowa 7
Samoobrona 1 1
Wspólnota Samorządowa 4 5 (20,20%)
Wspólnota Samorządowa 2006 2
Wspólnota Samorządowa 2010 3
Porozumienie dla Powiatu Częstochowskiego 8 4 2 2 (8,03%)
Razem dla Powiatu 1
Łącznie 25 25 25 25 25

Sąsiednie powiaty[edit | edit source]

Przypisy[edit | edit source]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/powiat_czestochowski, w oparciu o dane GUS.
  2. Ranking powiatów – powierzchnia. W: Gminy.pl [on-line]. [dostęp 2020-04-18].
  3. Jan Wąsicki, Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Południowe 1793-1806. Studium historycznoprawne, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1957
  4. Henryk Ogrodniczak, Zarys historii ziem województwa częstochowskiego, w: Ziemia Częstochowska, t. XII, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1978, s. 71
  5. Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918–1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 1999, ​ISBN 83-7098-704-4​, s. 57
  6. na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 12.04.1952 r.
  7. Ignacy Heromiński, Układ i zmiany administracyjne powiatu, w: Ziemia Częstochowska, t. X, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
  8. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2017 r., tabl. 26
  9. Franciszek Sobalski, Zarys historii gospodarczej powiatu częstochowskiego do 1939 r., w: Ziemia Częstochowska, t. X, Częstochowa 1974, s. 156
  10. Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918–1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowa 1999, s. 58
  11. http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:ZSKo7GPIdYIJ:www.bs.katowice.pl/bibliografia/pdf/2010-01-07_kalendarium_rocznic_2010.pdf+Kazimierz+K%C3%BChn+1926&hl=pl&gl=pl&pid=bl&srcid=ADGEESgJnPMRVeAEpy9Zt3a8pN_WfjpG_kSPXukY8gy_o4EqHYm8FGah1NXIzxUwYO6OETrjfv6GrHd9mZdmKrd-4h7zv3s01UuGeYNNu7Nq6eOQdNTkKrb2ZEmdfggo8nQy6hBRGmLj&sig=AHIEtbSPUAQppdKHCLd8R3Y2sdfRJTN4GA
  12. Zbiory NAC on-line, audiovis.nac.gov.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  13. Zdzisław Janikowski: Zdzisław Janikowski. Łódź: Księży Młyn, 2011, s. 11-13, seria: Magiczne czasy magicznych miast. ISBN 978-83-7729-027-9.
  14. Krzysztof Smela nowym starostą częstochowskim, czestochowa.wyborcza.pl, 9 lutego 2017 [dostęp 2017-02-10].
  15. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  16. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  17. Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo śląskie - Powiat częstochowski. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  18. Nowa Rada Powiatu. czestochowa.powiat.pl. [dostęp 2015-10-09].
  19. Dorota Steinhagen, Wybory samorządowe. W powiecie częstochowskim wygrał PSL - tuż przed PiS, czestochowa.wyborcza.pl, 23 października 2018 [dostęp 2018-10-24].

Bibliografia[edit | edit source]

  • Ziemia Częstochowska, tom X. Powiat częstochowski. Szkice monograficzne, pod red. Mieczysława Stańczyka, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
  • Ziemia Częstochowska, tom XXVII. Szkice i materiały dotyczące ziem powiatu częstochowskiego, pod red. Marcelego Antoniewicza, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 2000, ​ISBN 83-7098-702-8
  • Samorząd powiatu częstochowskiego 1998-2002, Wydawnictwo „Dom Książki” na zlec. Starostwa Powiatowego, Częstochowa 2002 ​ISBN 83-89108-23-2

Zobacz też[edit | edit source]