Bitwa pod Leszniowem
Wojna polsko-bolszewicka | |||
Czas |
1 sierpnia 1920 | ||
---|---|---|---|
Miejsce |
pod Leszniowem | ||
Terytorium | |||
Przyczyna |
ofensywa Frontu Płd.-Zach. | ||
Wynik |
zwycięstwo Polaków | ||
Strony konfliktu | |||
| |||
Dowódcy | |||
| |||
Siły | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/W.Steblik_-_12_pp_Leszni%C3%B3w_Brody_-_Szkic_2.png/240px-W.Steblik_-_12_pp_Leszni%C3%B3w_Brody_-_Szkic_2.png)
Bój 12. P.P. pod Leszniowem i Brodami[1]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/W.Steblik_-_12_pp_Leszni%C3%B3w_Brody_-_Szkic_4.png/240px-W.Steblik_-_12_pp_Leszni%C3%B3w_Brody_-_Szkic_4.png)
Bój 12. P. P. pod Leszniowem i Brodami[1]
Bitwa pod Leszniowem – część bitwy pod Brodami i Beresteczkiem. Walki polskiego 12 pułku piechoty kpt. Franciszka Altera z sowiecką 6 Dywizją Kawalerii komdywa Siemiona Timoszenki toczone w okresie ofensywy Frontu Południowo-Zachodniego w czasie wojny polsko-bolszewickiej.
Geneza[edytuj | edytuj kod]
W końcu lipca Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego planowało uderzenie na prawe skrzydło nacierających wojsk Michaiła Tuchaczewskiego. Do przeprowadzenia operacji zamierzano użyć także jednostek ściągniętych z Frontu Południowo-Wschodniego generała Edwarda Rydza-Śmigłego[2].
Warunkiem sukcesu było wcześniejsze pobicie 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego. Zadanie to miała wykonać 2 Armia gen. Kazimierza Raszewskiego w składzie 1 Dywizja Piechoty Legionów, 6 Dywizja Piechoty, XI Brygada Piechoty oraz Grupa Operacyjna Jazdy gen. Jana Sawickiego i samodzielna 4 Brygada Jazdy[3]. Plan zakładał uderzenie z północnego zachodu Grupy Operacyjnej Jazdy i 6 Dywizji Piechoty w kierunku na Brody – Radziwiłłów[4]. Współdziałająca z 2 Armią grupa gen. Franciszka Krajowskiego ze składu 6 Armii miała wiązać część sił konarmii Budionnego na południowym zachodzie[5].
W tym czasie dowódca sowieckiego Frontu Południowo-Zachodniego Aleksander Jegorow nakazał 1 Armii Konnej Budionnego zdobyć Lwów. Jej dywizje wdarły się w słabo obsadzoną lukę między 2 i 6 Armią, sforsowały Styr, a 4. i 11 Dywizja Kawalerii nacierały w kierunku na Kamionkę Strumiłową. Północne skrzydło 1 Armii Konnej osłaniała walcząca pod Łuckiem 24 Dywizja Strzelców, a południowe 45 Dywizja Strzelców[6]. Natarcie 2 Armii miało rozpocząć się 29 lipca, ale do tego dnia oddziały nie zakończyły koncentracji sił. O wyznaczonej porze ruszyły tylko skrzydła 2 Armii[7].
- Osobny artykuł:
Walki pod Leszniowem[edytuj | edytuj kod]
31 lipca 6 Dywizja Piechoty gen. Mieczysława Lindego otrzymała rozkaz uderzenia w kierunku na Mytnicę i Leszniów[8]. Jej 12 pułk piechoty mjr. Franciszka Altera otrzymał następujące zadanie[9]:
12 pułk piechoty, przy współdziałaniu III/6 pap, z dotychczasowej pozycji osiągnie marszem ofensywnym, rozpoczętym przez Kolonię Suczków o godzinie 5.00, wzgórza na południe od linii Grzymałówka, przy czym jego II batalion ma postępować na równej linii z pułkiem z rejonu Merwa zachodnim brzegiem Styru i połączyć się z prawym skrzydłem swego pułku, który na osiągniętej linii oczekuje przeprawy kawalerii, mającej uderzyć w kierunku południowo-wschodnim.
O świcie 1 sierpnia 12 pułk piechoty wyruszył do działań z przedmościa „Beresteczko”. Maszerował dwoma kolumnami: I i III batalion szedł przez Piaski i Suczków[10] na Leszniów, a II batalion na Szczurowice. Około 7.00 I batalion napotkał pod Suczkowem nieprzyjaciela i po krótkiej walce zdobył tę miejscowość. Atakując dalej, przełamał sowiecką obronę i zajął dominujące wzgórze obok drogi Szczurowice – Leszniów. Tu z przyczyn taktycznych zatrzymano natarcie i porządkowano szyki. Ponieważ dwie baterie artylerii 6 pułku artylerii polowej nadal nie nadchodziły, około 11.00 kpt. Franciszek Alter zdecydował się kontynuować natarcie bez wsparcia artylerii[11].
W tym czasie w rejonie Leszniowa znajdowały się oddziały sowieckiej 6 Dywizji Kawalerii komdywa Siemiona Timoszenki. Jedna brygada 6 DK wspierała walczącą na prawym brzegu Styru sąsiednią 14 Dywizję Kawalerii, a główne siły 6 DK miały sforsować Styr na południe od Beresteczka i ruszyć lewym brzegiem rzeki na miasto. 1 sierpnia 6 Dywizja Kawalerii, atakowana przez polską 1 Dywizję Jazdy od czoła i równocześnie pod Szczurowicami i Mytnicą przez polską piechotę obchodzącą jej prawe skrzydło, rozpoczęła odwrót. Do Leszniowa zbliżała się brygada wspierająca wcześniej 14 DK. To właśnie na nią w południe natknął się polski 12 pułk piechoty. Walka trwała około czterech godzin. Sowiecka kawaleria parokrotnie szarżowała, ale około 15.30 została zmuszona do opuszczenia Leszniowa i wycofania się za rzekę Słonówkę[11][12].
Bilans walk[edytuj | edytuj kod]
Opanowanie Leszniowa i Szczurowic przez Polaków zmusiło 6 Dywizję Kawalerii do odwrotu na Radziwiłłów i otworzyło polskiej 6 Dywizji Piechoty drogę na Brody[11]. W boju pod Leszniowem zginął podporucznik Jan Hernich i 4 szeregowych, a około 50 szeregowych odniosło rany[12]. Na pamiątkę bitwy pod Leszniowem 1 sierpnia był w okresie międzywojennym świętem 12 pułku piechoty[13].
- Przeniesienie prochów do wspólnej mogiły
Z inicjatywy i kpt. rez. Franciszka Rzehaka, por. rez. Edwarda Passendorfera i osadników wojskowych z 12 pułku piechoty, 30 października 1927 w sposób uroczysty przeniesiono prochy poległych pod Bereteczkiem i Leszniowem podporucznika podlekarza Szymona Węgrzyna i 13 szeregowych do wspólnej mogiły na cmentarzu w Beresteczku[14].
Przypisy[edytuj | edytuj kod]
- ↑ a b Steblik 1931 ↓.
- ↑ Wyszczelski 2011 ↓, s. 233.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 28.
- ↑ Wyszczelski 2009 ↓, s. 222.
- ↑ Odziemkowski 1998 ↓, s. 19.
- ↑ Wysocki (red.) 2005 ↓, s. 28.
- ↑ Odziemkowski 2004 ↓, s. 29.
- ↑ Steblik 1931 ↓, s. 46.
- ↑ Tarczyński (red.) 2002 ↓, s. 648.
- ↑ Antonówka (Suczków), pow. Horochów, gm. Beresteczko.
- ↑ a b c Odziemkowski 2004 ↓, s. 227.
- ↑ a b Mucha 1928 ↓, s. 20.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 24.
- ↑ Mucha 1928 ↓, s. 25.
Bibliografia[edytuj | edytuj kod]
- Franciszek Mucha: Zarys historji wojennej 12-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon bitew polskich 1914 – 1920. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1998. ISBN 83-85621-46-6.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko – rosyjskiej 1919 – 1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8.
- Władysław Steblik. Bój 12. P. P. pod Leszniowem i Brodami w dniach 1. i 2 sierpnia 1920 roku. „Przegląd Piechoty”. 4 (11), s. 40–80, 1931. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy.
- Marek Tarczyński (red.): Bitwa lwowska 1920. Dokumenty operacyjne. T. 1. Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2002. ISBN 83-7399-012-7.
- Wiesław Wysocki (red.): Szlakiem oręża polskiego; vademecum miejsc walk i budowli obronnych. T. 2, poza granicami współczesnej Polski. Warszawa: Wydawnictwo „Gamb”, 2005. ISBN 83-7399-050-X.
- Lech Wyszczelski: Kampania ukraińska 1920 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 978-83-7543-066-0.
- Lech Wyszczelski: Wojna o polskie kresy 1918–1921. Warszawa: Wydawnictwo Bellona SA, 2011. ISBN 978-83-11-12866-8.