Dyspersyjność (polimery)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Polidyspersja)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dyspersyjność[1], stopień dyspersyjności[2], wskaźnik dyspersyjności, współczynnik dyspersyjności (dawniej: polidyspersyjność, polidyspersja oraz ich pochodne[a]) – statystyczny rozrzut masy cząsteczek polimeru.

W odróżnieniu od związków niskocząsteczkowych – mających jedną, ściśle określoną masę cząsteczkową – polimery są zazwyczaj populacjami cząsteczek o różnej masie. Wynika to ze stochastycznego charakteru reakcji polimeryzacji. Reakcje te przebiegają różnie, zależnie od ich warunków i mechanizmu, co powoduje, że populacje polimerów posiadają losowy rozrzut mas cząsteczkowych. Dyspersyjność ma generalnie negatywny wpływ na własności użytkowe polimerów i dlatego dąży się do jej ograniczania.

Stopień dyspersyjności (I) jest zdefiniowany jako stosunek średniej wagowo masy cząsteczkowej (Mw) do średniej liczbowo masy cząsteczkowej (Mn) [znaczenie tych terminów wyjaśniono w haśle „masa cząsteczkowa”] danego polimeru:

I = Mw/Mn

Im większe I, tym większy rozrzut mas. Gdy I = 1, to masa cząsteczkowa wszystkich cząsteczek polimeru jest jednakowa – co jednak w przypadku polimerów syntetycznych nie ma nigdy miejsca. Najmniejsze I (rzędu 1,05) udaje się osiągać w polimeryzacji żyjącej. Dla ogromnej większości polimerów syntetycznych wytwarzanych przemysłowo wskaźnik ten zawiera się w zakresie od 1,5 do 2. Takie wartości wskazują, że reakcja polimeryzacji przebiegała w typowy dla niej sposób. Gdy wskaźnik jest powyżej 2, wskazuje to na nietypowe lub nadmierne zakłócenia polimeryzacji, które należy wyeliminować.

Uwagi

  1. stopień polidyspersyjności, wskaźnik polidyspersyjności, współczynnik polidyspersyjności; stopień polidyspersji, wskaźnik polidyspersji, współczynnik polidyspersji

Przypisy

  1. Anna Mielańczyk, Dorota Neugebauer: Metody analizy związków chemicznych. Politechnika Śląska, Wydział Chemiczny, Katedra Fizykochemii i Technologii Polimerów. [dostęp 2016-08-24].
  2. Katarzyna Jaszcz: Recenzja pracy doktorskiej mgr inż. Karola Kożucha pt. „Synteza i badanie wybranych związków wielkocząsteczkowych o potencjalnych właściwościach wybuchowych”. Politechnika Śląska, Wydział Chemiczny, Katedra Fizykochemii i Technologii Polimerów. [dostęp 2016-08-24].