Salvifici Doloris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Salvifici Doloris
Ilustracja
Autor Jan Paweł II
Tematyka teologia
Typ utworu list apostolski
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Watykan
Język łacina
Data wydania 1984
Wydawca Libreria Editrice Vaticana

Salvifici Dolorislist apostolski Jana Pawła II o chrześcijańskim sensie ludzkiego cierpienia, wydany 11 lutego 1984[1], w dniu liturgicznego wspomnienia Matki Bożej z Lourdes, w szóstym roku pontyfikatu. Kontekstem napisania tego listu był przeżywany w Kościele jubileuszowy Rok Odkupienia. Jest to pierwszy i jak dotąd jedyny dokument kościelny, który całościowo podejmuje zagadnienie cierpienia ludzkiego. W ścisłej łączności z nim, rok później - 11 lutego 1985 - papież opubikował List apostolski Dolentium Hominum, ustanawiając Papieską Komisję Duszpasterstwa Pracowników Służby Zdrowia, której celem jest rozszerzanie i udoskonalanie opieki nad chorymi.

Struktura listu[edytuj | edytuj kod]

List składa się z 31 punktów, rozłożonych w ośmiu rozdziałach: I. Wstęp (1-4); II. Świat ludzkiego cierpienia (5-8); III. W poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o sens cierpienia (9-13); IV. Jezus Chrystus: cierpienie przezwyciężone miłością (14-18); V. Uczestnicy cierpień Chrystusa (19-24); VI. Ewangelia cierpienia (25-27); VII. Miłosierny Samarytanin (28-30); VIII. Zakończenie (31).

Synteza myśli filozoficznej[edytuj | edytuj kod]

W przekonaniu Jana Pawła II cierpienie jest faktem nierozdzielnym od ziemskiej egzystencji człowieka: wydaje się "współ-istotne" z człowiekiem i jest jednym ze sposobów wejścia w głębię własną człowieka. Ideą przewodnią autora jest stwierdzenie, że człowiek "cierpi", nie w sposób pasywny, lecz pełen świadomej i wolnej aktywności, z możliwością przyjęcia cierpienia albo jego odrzucenia. W cierpieniu człowiek działa jako "osoba ludzka", przyjmując je, czyni je w pełni własnym doświadczeniem (czynem ludzkim) i staje się "podmiotem" tego nieszczęścia, które przydarzyło mu się w życiu. Poprzez pryzmat "czynu" cierpienia papież patrzy na "osobę" cierpiącą: czyn objawia osobę, cierpienie wskazuje na wewnętrzną wartość człowieka (osoby ludzkiej), ono jest odbiciem transcendencji człowieka. Nietrudno zauważyć, że Jan Paweł II zamierza zrekonstruować cierpiącego człowieka "od wewnątrz", w samych korzeniach jego człowieczeństwa i objawić mu powołanie do tego, by stać się podmiotem cierpienia[2].

Synteza myśli teologicznej[edytuj | edytuj kod]

W liście apostolskim u podstaw całego świata cierpień pojawia się pytanie: Cur? - dlaczego jest cierpienie ludzkie? Z tym należy zestawić pytanie drugie: Cur Deus homo? - dlaczego Bóg stał się człowiekiem? Autor Salvifici Doloris zestawia najpierw cierpienie ludzkie ze złem i grzechem, by ostatecznie odczytać je w wymiarze Odkupienia, przez "Czyn" Boga, którym jest Jezus Chrystus (por. J 3, 16). W Nim cierpienie zostało przezwyciężone miłością Boga Trójjedynego, czyli przeżyło swoją nobilitację - zostało odkupione, wyzwolone z bezsensu. "Odkupiające" (zbawcze) cierpienie Jezusa Chrystusa sprawiło, iż cierpienie ludzkie stało się "odkupione", zyskało swój twórczy sens i wymiar: wydaje ono owoce zbawcze, a jego wyniszczająca moc schodzi na plan dalszy[3].

Synteza myśli moralnej[edytuj | edytuj kod]

Już w wymiarze antropologicznym cierpienia autor Salvifici Doloris mówi o wezwaniu moralnym (powołaniu): cierpienie należące do transcendencji człowieka jest tym jego doświadczeniem, w którym zostaje on "w tajemniczy sposób wezwany", ażeby przerastał samego siebie. Jest to wezwanie do dojrzewania duchowego, do stawania się kimś "więcej", aniżeli się jest w boleściach. Nasila się ono ewidentnie na poziomie etosu paschalnego: w miarę jak człowiek "bierze swój krzyż" (w odpowiedzi na Chrystusowe wezwanie), łącząc się duchowo z krzyżem Chrystusa, odsłania się przed nim zbawczy sens cierpienia. I nie jest ważne dla Jana Pawła II, że ktoś cierpi, ale "jak" cierpi, czyli ujawnia moralną wielkość człowieka: uczestniczy w cierpieniach Chrystusa (por. Kol 1, 24) i tak zapewnia sobie udział w Jego zmartwychwstaniu. Ujawnienie zbawczego sensu cierpienia ludzkiego nie zmienia faktu, iż cierpienie jest złem, któremu należy się przeciwstawiać, choćby przez rozwój medycyny itp. Z dobra natomiast zbawczego cierpienia, gdy medycyna zawodzi, i nie tylko wtedy, wynikają dwa imperatywy moralne: "Czyń dobro cierpieniem" i "Czyń dobro cierpiącym"! Ewangelia cierpienia, którą papież przypomina w Salvifici Doloris nie toleruje bierności w cierpieniu i wobec cierpienia. Paradoksalnie jest w niej wezwanie do przeciwstawienia się złu cierpienia, a z drugiej strony odkrycia w nim (w środku ludzkiej słabości) źródła mocy Bożej[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Paweł II: Salvifici Doloris (pol.). [dostęp 6 grudnia 2010].
  2. Wacław Stanisław Chomik OFM: Ludzki wymiar cierpienia w "Salvifici Doloris" Jana Pawła II, Quaestiones Selectae 1 (1994) nr 1, s. 51-62, ISSN 1234-2289.
  3. Wacław Stanisław Chomik OFM: Teologiczna nobilitacja cierpienia w "Salvifici Doloris" Jana Pawła II, Quaestiones Selectae 2 (1995) nr 2, s. 10-21, ISSN 1234-2289.
  4. Wacław Stanisław Chomik OFM: Skandal i zbawienie. Świadectwo Jana Pawła II o cierpieniu ludzkim, Quaestiones Selectae 5 (1998) nr 8, s. 121-143, ISSN 1234-2289.