Śluza Miejska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Śluza Miejska
Wrocław 2010-08-01 247 - Śluza Miejska.jpg
Śluza Miejska (widok komory w kierunku wrót dolnych)
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Lokalizacja POL województwo dolnośląskie COA.svg dolnośląskie
Herb wroclaw.svg Wrocław,
na 256,95 km Odry
6,95 Kanału Miejskiego
Długość 55,8 m
Szerokość 9,6 m
Różnica poziomów 3,65 m
Zamknięcia wsporne, stalowe, nitowane
Rodzaj napędu elektryczny, ręczny
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Śluza Miejska
Śluza Miejska
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Śluza Miejska
Śluza Miejska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Śluza Miejska
Śluza Miejska
Ziemia51°07′50″N 17°01′29″E/51,130556 17,024722

Śluza Miejska (Untere Schleuse, Groeschel Schleus[1], Gröschelschleuse[2]) – śluza wodna komorowa, zlokalizowana na rzece Odra, w 256,95 km biegu rzeki, w 6+950 km kanału Kanału Miejskiego[3][4]. Śluza została wybudowana w ramach inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonej we Wrocławiu, w ramach przebudowy drogi wodnej na rzece Odra prowadzącej do i przez miasto, ale z pominięciem centrum miasta i Śródmiejskiego Węzła Wodnego. Inwestycja ta była przeprowadzona w latach 1892-1897 i polegała na budowie nowego szlaku żeglugowego, głównie pod kątem możliwości przewozu drogą wodną materiałów masowych[2][5], szczególności węgla z Górnego Śląska. W tym celu, częściowo istniejącym wcześniej korytem, służącym do odprowadzenia wód wezbraniowych i powodziowych[a], a częściowo nowym Kanałem Miejskim przeprowadzono nową drogę wodną, tzw. Drogę Wielkiej Żeglugi, Wrocławski Szlak Miejski[2][3][5][6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Śluza Miejska stanowi jeden z elementów stopnia wodnego, w odniesieniu do którego stosuje się nazywę Stopień Miejski, Stopień Wodny Psie Pole[2]. Ze względu na niewielkie wymiary tej śluzy i innych na Wrocławskim Szlaku Miejskim (Śluza Opatowice, Śluza Szczytniki), ta droga wodna nie ma większego znaczenia transportowego, towarowego. Obecnie jednak następuje aktywizacja turystyki i rekreacji wodnej. Ponadto w okresie zamknięcia ruchu żeglugowego podczas nawigacyjnej przerwy zimowej dopuszczalny jest postój statków w dolnym awanporcie Śluzy Miejskiej[7].

Wymiary śluzy są następujące: długość – 55,8; szerokość – 9,6; piętrzenie wynosi 3,65 m[2][3][6][b]. Zamknięcia komory śluzy, dolne i górne, to wrota wsporne, stalowe, wykonane w technologii połączeń nitowych[c]. Do napełniania i opróżniania komory śluzy zastosowano krótkie kanały obiegowe. W głowie dolnej śluza wyposażona jest w bramę przeciwpowodziową[d]. Wybudowano tu również przepompownię[2][5]. Ściany komory mają wysokość 8,67 m i wykonane są z kamienia łamanego licowanego blokami granitowymi, płyta denna cementowa ma grubość 2,0-2,5 m. Obie głowy śluzy – dolna i górna – wykonane są z cegły i ciosów granitowych. Do zamykania i otwierania kanałów obiegowych zastosowano cylindry o konstrukcji nitowanej. Ich wymiary są następujące: w głowie górnej 1600x3540 mm, w głowie dolnej 1200x5740 mm. Każdy z cylindrów zawieszony jest na dwu łańcuchach. Otwieranie wrót śluzy jak i zamknięć kanałów obiegowych następuje za pomocą napędu elektrycznego[2].

Odległości i szlaki żeglugowe na drogach wodnych prowadzących przez śluzę są następujące[3]:

  • w dół rzeki, do następnej śluzy na Dolnej Odrze WrocławskiejŚluz Rędzin, odległość wynosi 6,2 km,
  • w górę rzeki, do poprzedniej na szlaku Śluzy Szczytniki, odległość wynosi 6,7 km
  • w dół rzeki, a następnie w górę rzeki i dalej Odrą Południową do śluzy na Szlaku ŚródmiejskimŚluzy Mieszczańskiej
  • w dół rzeki, a następnie w górę Kanałem Różanka przez Śluzę Różanka i dalej Główną Drogą Wodną (Północną).

Prawy brzeg stanowi grobla rozdzielająca Kanał Miejski od Starej Odry[e]. Tu mieści się budynek dawnej siedziby Przedsiębiorstwa Budownictwa Hydrotechnicznego "Odra 2" przy ulicy Pasterskiej 2. Natomiast lewy brzeg to obszar przynależny do osiedla Kleczków[f]. Poniżej śluzy oba kanały łączą się w jeden, a nieco dalej z Kanałem Różanka, by następnie połączyć się z Górną Odrą. Tu też na lewym brzegu znajduje się Przeładownia Elektrociepłowni Wrocław. Poziom wody dolnej kształtuje Stopień Wodny Rędzin. Natomiast poziom wody górnej kształtowany jest przez Jaz Psie Pole, i ewentualnie, przy jej zamknięciu Śluza Powodziowa, usytuowana w początkowym biegu Kanału Miejskiego, oraz wrota powodziowe Śluzy Miejskiej wraz z przepompownią, umożliwiające utrzymanie stałego poziomu wody także podczas wezbrań[2].

Śluza Miejska
awanport górny
widok z mostu Osobowickiego
awanport górny, w tle Most Osobowicki Południowy, po prawej dawna przystań
wrota górne
głowa dolna
wrota dolne przeciwpowodziowe
wrota dolne przeciwpowodziowe
awanport dolny
kamień pamiątkowy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. poprzez przekopy wykonane w XVI wieku
  2. inne dane podają autorzy Studium zagospodarowania przestrzennego pasma Odry – Diagnoza stanu, mianowicie: długość 44,2 m; oraz autorzy prezentacji o Wrocławskim Węźle Wodnym: spad 2,3 m
  3. o wymiary wrót wspornych: na głowie górnej 5355x3475 mm, a na głowie dolnej 5355x8285 mm
  4. o wymiary wrót przeciwpowodziowych: 5355 × 10535 mm
  5. na północ od śluzy
  6. na południe od śluzy

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]