Białe koszary w Stargardzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Białe koszary)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Białe Koszary
Białe koszary, widok z 2009 r.
Białe koszary, widok z 2009 r.
Państwo  Polska
Miejscowość Stargard
Adres ul. Aleja Żołnierza 37
Typ budynku koszary
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy 1935
Ukończenie budowy 1938
Pierwszy właściciel Wojsko Niemieckie
Kolejni właściciele Armia Czerwona/Radziecka
Obecny właściciel Wojsko Polskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Białe Koszary
Białe Koszary
Ziemia 53°20′13,1125″N 15°00′46,9822″E/53,336976 15,013051

„Białe koszary”potoczna nazwa kompleksu koszarowego usytuowanego w Stargardzie przy Alei Żołnierza 37. Kompleks został wzniesiony w latach 30. XX wieku z przeznaczeniem dla żołnierzy Wehrmachtu. Budowa koszarowców była częścią ogólnoniemieckiej reorganizacji sił zbrojnych, którą podjęto w 1934 r. W 1938 r. w koszarach zakwaterowane zostały wydzielone pododdziały 25 pułku piechoty (Infanterie Regiment 25)[1]. Stargard znajdował się wówczas na terenie II Okręgu Wojskowego Wehrmachtu, którego siedzibą dowództwa był Szczecin. Nazwa koszar pochodzi od jasnego koloru tynku, dla odróżnienia od „czerwonych koszar”. W skład kompleksu wchodzi 10 budynków koszarowych i 7 obiektów towarzyszących[potrzebne źródło].

Jednostki w „białych koszarach”[edytuj | edytuj kod]

Białe koszary w kwaterowaniu przez jednostki Wehrmachtu
Białe koszary, widok z 1940 r.
Białe koszary, widok z 1940 r.

Jednostki Wehrmachtu[2]:

  • 25 pułk piechoty (zmot.) (Infanterie-Regiment (mot.) 25) w składzie 2 Dywizji Piechoty — (1938-1939)
    • sztab
    • 13 i 14 kompania
    • 1 i 2 batalion

W ramach zaczepnej operacji sonnenwende od początku lutego 1945 r. doraźnie kwaterowały, przemieszczały się i walczyły[3][4][5][6]:

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Starogród (Stargard) 1945 z kompleksem „białe koszary”
Starogród marzec 1945.  Na zdjęciu żołnierze radzieccy na Breitestrasse (obecnie ul. Złotników). W tym mieście od 1938 r. funkcjonuje kompleks wojskowy „Białe koszary”.
Starogród marzec 1945. Na zdjęciu żołnierze radzieccy na Breitestrasse (obecnie ul. Złotników). W tym mieście od 1938 r. funkcjonuje kompleks wojskowy „Białe koszary”.

W czasie II wojny światowej kompleks koszarowy, mimo że był stricte wojskowy, nie poniósł większych strat. W trakcie operacji "Sonnenwende" przez miasto przemieszczały się wycofujące jednostki Wehrmachtu i nacierajace Armii Czerwonej (oddziały 61. Armii gen. Pawła Biełowa i 2. Armii Pancernej Gwardii gen. Siemiona Bogdanowa ze składu I. Frontu Białoruskiego)[7][8], a po nich wkraczały jednostki 63 Dywizji Strzeleckiej Wojsk Wewnętrznych NKWD, które między innymi doraźnie kwaterowały także w wojskowym kompleksie „białych koszar” z zadaniem zabezpieczenia tyłów armii czynnej. W praktyce oznaczało to zwalczanie wszelkich rzeczywistych i domniemanych „wrogich elementów”[9].

Jednostki Armii Czerwonej/Armii Radzieckiej[10][11]:

  • Radziecka Komendantura Wojenna — (5 marzec-23 marzec 1945)
  • 63 Dywizja Strzelecka Wojsk Wewnętrznych NKWD — (doraźnie od marca 1945)
  • 46 Dywizja Wojsk Konwojowych NKWD — (doraźnie od marca 1945 w zakresie nadzoru nad obozem jenców wojennych nr 66 w Stargardzie)
  • 2 batalion strzelców (striełkowyj batalion) w składzie 218 pułku pogranicznego NKWD (stacjonujący w Szczecinie) — (doraźnie od marca 1945)
  • 3 strażnica rezerwowa w składzie 87 Osowieckiego pułku pogranicznego NKWD — (doraźnie od marca 1945)

(?) - (1945-1946)

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Jednostki Wojska Polskiego:

Jednostki WP w „białych koszarach”
Białe koszary, 1960 r. Przysięga wojskowa 9 pz
Białe koszary, 1960 r. Przysięga wojskowa 9 pz

Obecnie w koszarach stacjonują:

 Osobny artykuł: Stargard.
 Osobny artykuł: Garnizon Stargard Szczeciński.

Dowódcy jednostek z ,,białych koszar" 1945-2015[edytuj | edytuj kod]

W kompleksie wojskowym „Białe koszary” w Stargardzie przy Alei Żołnierza 37 w latach 1945 do 2015 dowódcami jednostek byli:

Dowódcy z ,,białych koszar"
gen. bryg. Wiktor Lemantowicz, dowódca 12DP[d]
gen. bryg. Wiktor Lemantowicz, dowódca 12DP[d]

Oficerowie jednostek z ,,białych koszar" 1945-2015[edytuj | edytuj kod]

Oficerowie z ,,białych koszar"
Stargard Szczeciński, 1947r. Kpt. Zbigniew Ochanowicz, d-ca batalionu szkolnego w 43 pp z 12DP
Stargard Szczeciński, 1947r. Kpt. Zbigniew Ochanowicz, d-ca batalionu szkolnego w 43 pp z 12DP

W latach 1945 do 2015 z kompleksem wojskowym „Białe koszary” w Stargardzie Szczecińskim przy Alei Żołnierza 37 byli związani między innymi oficerowie:

Obiekty szkoleniowe „białych koszar”[edytuj | edytuj kod]

  • hala sportowa
  • plac apelowy (musztry)
  • strzelnica pneumatyczna
Pomnik czołg T-72 upamiętniający żołnierzy i pracowników 6BKPanc.

Pomnik, tablica pamiątkowa[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa w hołdzie żołnierzom i pracownikom 6BKPanc

22 kwietnia 2015 r. do kompleksu "Białych koszar" został przywieziony i umieszczony na cokole czołg T-72. Będzie pomnikiem dla upamiętnienia żołnierzy 6 Brygady Kawalerii Pancernej, którzy do połowy 2007 r. stacjonowali w tych koszarach.

Oficjalne odsłonięcie pomnika nastąpiło 22 maja 2015 r. podczas obchodów święta 12 Brygady Zmechanizowanej [23]. Odsłonięto również tablicę pamiątkową dla upamiętnienia służby i pracy żołnierzy i pracowników wojska 6BKPanc. im. gen. bryg. Konstantego Plisowskiego w latach 1995-2007 r.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 057/Org. z dnia 11.10.1957r.
  2. Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 065/Org. z dnia 02.04.1958r.
  3. Rozkaz MON Nr 041/Org. z dnia 27.05.1957 r.
  4. Zdjęcie skan z 1946 - zbiory CAW
  5. 43 pp od 1945 do 1952 w składzie 12DP, od 1952 do 1957 w składzie 14DP, od kwietnia 1957 w składzie 12DP, przemianowany w maju 1957 na 9 Zaodrzański Pułk Piechoty z miejscem stacjonowania Stargard Szczeciński
  6. Zdjęcie późniejsze z 2000 r., jako d-ca dywizji - zbiory 12DZ

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Wojtaszak, Kazimierz Kozłowski: Żołnierz polski na Pomorzu Zachodnim X-XX wiek. Materiały z sesji naukowej z 10 listopada 1999 r. : praca zbiorowa. Szczecin: Oddział Edukacji Obywatelskiej, 2001. ISBN 83-86992-76-X.
  • Dariusz Faszcza: Z Dziejów 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2005. ISBN 8311101310.
  • Zdzisław Barszczewski: Generał hetmanem polnym zwany: wspomnienia o gen. dyw. Zbigniewie Ohanowiczu, Wydawca - Zarząd Główny Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy WP [Wojska Polskiego] w Warszawie, 2004
  • Dariusz Faszcza: 12 Szczecińska Dywizja Zmechanizowana. 70 lat służby na Pomorzu Zachodnim (1945-2015). Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2015. ISBN 978-83-63755-75-1.
  • Jolanta Aniszewska, Małgorzata Machałek: Stargard w latach 40. i 50. XX w. Problemy Społeczno-Gospodarcze i Polityczne: praca zbiorowa. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2009. ISBN 978-83-61456-00-1.
  • Stargardia t. VIII, Rocznik Muzeum w Stargardzie, Stargard 2014, ISSN 1641-7747.
  • Z dziejów ziemi stargardzkiej, praca zb. pod redakcją Bogdana Dopierały, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969.
  • Janusz Ledwoch, Waffen SS. Jednostki pancerne, Warszawa 1993, seria: Militaria, nr 1
  • H.Bliss, H.Hoffman, Als Stargard verloren ging, Eigenverlag, 1995