Bitwa pod Negapatam (1758)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Negapatam
wojna siedmioletnia (III wojna w Karnatace 1757-1763)
Ilustracja
George Pocock
Czas 1758
Miejsce Negapatam
Terytorium Indie
Wynik Bez rozstrzygnięcia; strategiczny sukces brytyjski
Strony konfliktu
Wielka Brytania Francja
Dowódcy
George Pocock Anne Antoine d'Aché
Siły
7 okrętów liniowych 8 okrętów liniowych i eastindiamenów
Straty
31 zabitych i 166 rannych 250 zabitych i 600 rannych

Bitwa pod Negapatam miała miejsce 3 sierpnia 1758[a] w trakcie III wojny w Karnatace, będącej kolonialnym frontem wojny siedmioletniej.

Do bitwy doszło kilka miesięcy po bitwie pod Cuddalore. Eskadra angielska George Pococka (7 okrętów) w 25 lipca 1758 r. pojawiła się w rejonie Pondicherry, gdzie 28 napotkała francuską eskadrę stojącą na redzie. Francuzi podnieśli kotwicę i odpłynęli do Porto Novo. Przez następne kilka dni eskadry, wykorzystując zmienne wiatry (bądź będąc unieruchamianym przez ciszę) na zmianę napotykały się i traciły z oczu. Wreszcie, o świcie 3 sierpnia Pocock napotkał okręty d'Aché koło Negapatam, ustawione w linię bojową[1]. Z wyjątkiem flagowca „Zodiaque”, francuskie jednostki były silnie uzbrojonymi eastindiamenami[2].

Linię francuską prowadził silny „Comte de Provence” (74 działa), więc Pocock nakazał 64-działowemu „Elizabeth” zajęcie wiodącej pozycji w miejsce słabszego „Tigera”. Nim doszło do walki, Anglików unieruchomił sztil. Francuzi, pchani bryzą lądową przepłynęli za brytyjskim szykiem, ale ok. 11, gdy podniosła się bryza morska, znaleźli się na zawietrznej i Pocock nakazał atak, wykorzystując sprzyjające warunki. Starcie rozpoczęło się przed godziną 13. Na prowadzącym „Comte de Provence” wybuchł pożar i okręt wycofał się z linii, jego następca „Duc de Bourgogne” przejął ciężar ataku „Elizabeth”. Kolejny w szyku „Zodiaque” odniósł uszkodzenie steru i wyszedł z linii, a gdy tylko do niej powrócił, wybuch działa i pożar spowodował kolejne awarię steru i zderzenie z „Duc d’Orléans”. Splątane okręty znalazły się pod ciężkim ogniem brytyjskim, podobnie jak kolejne dwa, „Condé” i „Moras”. Gdy francuskiemu admirałowi udało się uwolnić swój okręt ze splątania, dał sygnał do odwrotu. Brytyjczycy mając poważnie uszkodzony takielunek ścigali go, ale o godzinie trzeciej Francuzi znaleźli się poza zasięgiem ognia. Pościg trwał do wieczora, aż z zapadnięciem zmroku Brytyjczycy zakotwiczyli. Flotylla francuska podążyła do Pondicherry, gdzie zakotwiczyła pod osłoną dział fortów[1].

Skład flot w bitwie pod Cuddalore[edytuj | edytuj kod]

Eskadra brytyjska[edytuj | edytuj kod]

Skład eskadry brytyjskiej[1]:

  • „Yarmouth”, 64 działa (flagowy)
  • „Elizabeth”, 64 działa
  • „Tiger”, 60 dział
  • „Weymouth”, 60 dział
  • „Cumberland”, 56 dział
  • „Salisbury”, 50 dział
  • „Newcastle”, 50 dział
  • „Queensborough”, 24 działa

Eskadra francuska[edytuj | edytuj kod]

Skład eskadry francuskiej[1][b]:

  • „Zodiaque”, 74 działa (flagowy)
  • „Comte de Provence”, 74 działa
  • „Saint-Louis”, 64 działa
  • „Vengeur”, 64 działa
  • „Duc d’Orléans”, 60 dział
  • „Duc de Bourgogne”, 60 dział
  • „Condé”, 50 dział
  • „Moras”, 50 dział
  • „Dilligente”, 24 działa

Brytyjczycy stracili 31 zabitych i 166 rannych, mieli też poważnie uszkodzone maszty, przed których utratą uchroniła ich dobra pogoda. Francuskie straty były dużo poważniejsze, odpowiednio 250 zabitych i 600 rannych (na samym „Zodiaque” było niemal 200 zabitych i ciężko rannych). Rany odnieśli obaj dowódcy[1]. Po bitwie d'Aché uznał, że nie jest w stanie podjąć kolejnej walki i nie chcąc ryzykować pobytu przy indyjskich wybrzeżach, odpłynął na Mauritius. Pocock nie zdołał go przechwycić, ponieważ nie spodziewał się takiego manewru[1]. Na domiar złego, d'Aché, skonfliktowany z Lallym, odmawiał przysłania posiłków, co umożliwiło Brytyjczykom obronienie Madrasu, ponieważ ich flota miała wolny dostęp do portu i mogła zaopatrywać miasto morzem[3].

Uwagi

  1. Jean-Claude Castex określa starcie mianem bitwy pod Tranquebar i podaje datę 1 sierpnia.
  2. Jean-Claude Castex podaje w miejsce „Dilligente” fregatę „Sylphide” i wlicza w skład eskadry „Bien-Aimé”, który wg T.H. Mahana miał zatonąć nazajutrz po bitwie pod Cuddalore, w kwietniu.

Przypisy

  1. a b c d e f Alfred Thayer Mahan: Major operations of the Royal Navy, 1762–1783. Boston: Little, Brown, and company, s. 178–181.
  2. Jean-Claude Castex: Dictionnaire des batailles navales franco-anglaises. Presses Université Laval, 2004, s. 390-391. ISBN 978-2-7637-8061-0. (fr.)
  3. Paweł Piotr Wieczorkiewicz: Historia wojen morskich. T. 1: Wiek żagla. Warszawa: Wydawnictwo Puls, 1995, s. 329. ISBN 1-85917-030-7.