Choroba Blounta
 Szpotawość kolan w chorobie Blounta | |
| Specjalizacja | |
|---|---|
| Objawy |
deformacje kończyn dolnych |
| Typy |
dziecięca i młodzieńcza |
| Przyczyny |
prawdopodobnie zaburzenia naczyniowe |
| Czynniki ryzyka |
otyłość, płeć męska |
| Rozpoznanie |
RTG |
| Leczenie |
operacyjne |
| Klasyfikacje | |
| ICD-10 | |
Choroba Blounta (piszczel szpotawa, łac. morbus Blount) – choroba zaliczana do jałowych martwic kości lub do grupy dyschondroplazji. Polega na szpotawym ustawieniu piszczeli spowodowanym asymetrycznym wzrostem kłykciów części bliższej piszczeli.
Podział
[edytuj | edytuj kod]Wyróżnia się typ dziecięcy i typ młodzieńczy choroby[1].
Typ dziecięcy ujawnia się przed 10. rokiem życia, najczęściej między 1. a 5. rokiem życia; zazwyczaj jest obustronna. Postać młodzieńcza (późna) natomiast pojawia się po 10. roku życia, może dotyczyć jednej lub obu kończyn dolnych[2].
Patogeneza
[edytuj | edytuj kod]Patogeneza choroby Blounta pozostaje niejasna. Jedną z proponowanych teorii jest niewydolność naczyniowa w obrębie chrząstki nasadowej, prowadząca do zaburzeń wzrostu przyśrodkowej części bliższej piszczeli[3].
Objawy
[edytuj | edytuj kod]Głównym objawem jest postępująca szpotawość kolan i jej powikłania. Szpotawość kolan jest zazwyczaj uznawana za zjawisko fizjologiczne u dzieci do 2. roku życia, po czym ustawienie kończyn przechodzi w koślawość, osiągając swoje maksimum około 3. roku życia. U małych dzieci z nadwagą utrzymywanie się szpotawości kolan często stanowi pierwszy sygnał prowadzący do rozpoznania choroby. W miarę postępu zaburzenia wzrastania deformacje kolana oraz towarzyszące im nieprawidłowości stopniowo się nasilają, prowadząc do powstania trójwymiarowej deformacji obejmującej szpotawość, wygięcie piszczeli do przodu, rotację wewnętrzną kości piszczelowej oraz wtórną różnicę w długości kończyn[2].
Diagnostyka
[edytuj | edytuj kod]Podstawą diagnostyki są badania radiologiczne. Ocenia się nachylenie przyśrodkowej powierzchni stawu kolanowego oraz kąt przynasadowo-trzonowy (metaphyseal-diaphyseal angle, MDA). Kąt ten wyznacza się pomiędzy linią łączącą dwa brzegi przynasady a linią prostopadłą do bocznej powierzchni trzonu piszczeli. Wartość MDA powyżej 16° uznawana jest już za nieprawidłową, natomiast wartości 11–15° są graniczne[3].
Rezonans magnetyczny dostarcza informacji o morfologii i unaczynieniu chrząstek nasadowych, co może wpływać na wybór metody leczenia[3][4].
Leczenie
[edytuj | edytuj kod]Przed 4. rokiem życia w przypadku postępującej choroby Blounta zaleca się korekcję deformacji, najczęściej za pomocą osteotomii i wykonania korekcji osi i długości kończyny przy użyciu stabilizatora zewnętrznego. Po 4. roku życia przebieg choroby i efekt leczenia są trudne do przewidzenia. W postaci młodzieńczej współwystępowanie otyłości olbrzymiej ogranicza możliwości terapeutyczne[4].
Rokowanie
[edytuj | edytuj kod]Nieleczona choroba Blounta, szczególnie w postaci niemowlęcej, może prowadzić do ciężkich deformacji z powodu wczesnego zahamowania wzrostu przyśrodkowej części piszczeli[3].
Epidemiologia
[edytuj | edytuj kod]W Ameryce choroba Blounta częściej występuje u otyłych dzieci rasy czarnej, szczególnie u chłopców. W innych częściach świata związek z otyłością i pochodzeniem etnicznym jest słabiej zaznaczony, a przebieg choroby bywa łagodniejszy[3][4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Choroba Blounta została po raz pierwszy opisana w 1937 roku przez Waltera Putnama Blounta, amerykańskiego ortopedę dziecięcego[5]. Przed nim chorobę opisał Philipp Erlacher[6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Tadeusz Szymon Gaździk, Tomasz Bielecki: Ortopedia i traumatologia. [T.] 2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 577-578. ISBN 978-83-200-3896-5 (t. 2).
- ↑ a b Dakshina Murthy T , Muhammad Taqi, Alessandro De Leucio: Blount Disease. StatPearls. [dostęp 2025-12-30]. (ang.).
- ↑ a b c d e Sophia Chkili, Paolo Simoni. Blount Disease. „J Belg Soc Radiol .”. 105(1), s. 51, 2021.09.23. DOI: 10.5334/jbsr.2557.
- ↑ a b c Marc Janoyer. Blount disease. „Orthop Traumatol Surg Res”. 105, 2018.02.23. DOI: 10.1016/j.otsr.2018.01.009.
- ↑ Blount WP. Tibia vara: osteochondrosis deformans tibiae. Journal of Bone and Joint Surgery 19, 1-29 (1937)
- ↑ Erlacher-Blount syndrome w bazie Who Named It (ang.)
