Krótkonosek
(Przekierowano z Cynopterus)
| Cynopterus | |||
| F. Cuvier, 1824[1] | |||
 Krótkonosek krótkouchy (C. brachyotis) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
krótkonosek | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Pteropus marginatus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1810 (= Vespertilio sphinx Vahl, 1797) | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Krótkonosek[5] (Cynopterus) – rodzaj latających ssaków z podrodziny Cynopterinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej i południowo-wschodniej Azji[6][7][8].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 72–127 mm, długość ogona 5–19 mm, długość ucha 14–23 mm, długość tylnej stopy 11–20,5 mm, długość przedramienia 54,3–89,5 mm; masa ciała 19–84 g[7][9].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1824 roku przyrodnik Frédéric Cuvier w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Zęby ssaków[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) krótkonosek sfinksowy (C. sphinx).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Cynopterus (Cyanopterus): gr. κυων kuōn, κυνος kunos ‘pies’; πτερον pteron ‘skrzydło’[10].
- Pachysoma: gr. παχυς pakhus ‘duży, tęgi’; σωμα sōma, σωματος sōmatos ‘ciało’[11]. Gatunek typowy: Geoffroy Saint-Hilaire wymienił trzy gatunki – Pachysoma duvaucelii I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1828 (= Pachysoma brachyotis S. Müller, 1838), Pteropus titthæcheilus Temminck, 1825 i Pachysoma diardii I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1828 (= Pteropus titthæcheilus Temminck, 1825) – z których gatunkiem typowym jest Pteropus titthaecheilus Temminck, 1825.
- Niadius: Nias, Indonezja[4]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Cynopterus princeps[c] G.S. Miller, 1906.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące gatunki[12][9][6][5]:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[5] | Podgatunki[7][6][9] | Rozmieszczenie geograficzne[7][6][9] | Podstawowe wymiary[7][9][d] | Status IUCN[13] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar.jpg) |
Cynopterus sphinx | (Vahl, 1797) | krótkonosek sfinksowy | 6 podgatunków | Pakistan i Indie (z wyjątkiem pustyni Thar) na wschód do południowej Chińskiej Republice Ludowej, na południe do Wielkich Wysp Sundajskich, zachodnia Sumbawa, południowe Celebes i wiele innych wysp; zakres wysokości: 0–400 m n.p.m. | DC: 8,9–10,9 cm DO: 1,3–1,8 cm DP: 6,7–7,6 cm MC: 28–70 g |
LC |
 |
Cynopterus brachyotis | (S. Müller, 1838) | krótkonosek krótkouchy | 8 podgatunków | południowe i północno-wschodnie Indie, Sri Lanka, Bhutan, Bangladesz i północna Mjanma do Wietnamu, na południe do Wielkich Wysp Sundajskich, Andamany i Enggano; niepotwierdzony w południowej CHińskiej Republice Ludowej; zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m. | DC: 7,2–9,6 cm DO: 1–1,6 cm DP: 5,5–6,6 cm MC: 27–45 g |
LC |
| Cynopterus horsfieldii | J.E. Gray, 1843 | krótkonosek sundajski | 4 podgatunki | zachodnia i środkowa Tajlandia, Półwysep Malajski (z wyspą Tioman)., Wielkie Wyspy Sundajskie, Lombok, i Flores; być może Sumbawa; zakres wysokości: 0–1460 m n.p.m. | DC: 8,5–12 cm DO: 1,2–1,9 cm DP: 6,4–8,9 cm MC: 43–63 g |
LC | |
| Cynopterus luzoniensis | (W.C.H. Peters, 1861) | krótkonosek uprawowy | gatunek monotypowy | endemit Filipin: Palawan, Archipelag Sulu (Sibutu, Sanga-Sanga i Bongao); zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m. | DC: 9,5–10,8 cm DO: 0,9–1,4 cm DP: 5,7–6,8 cm MC: 26–45 g |
LC | |
 |
Cynopterus minutus | G.S. Miller, 1906 | krótkonosek drobny | gatunek monotypowy | Sumatra (wraz z wyspą Nias), Borneo, Jawa i Celebes | DC: 7,6–8,3 cm DO: 1–1,2 cm DP: 5,4–5,9 cm MC: 19–24 g |
LC |
| Cynopterus nusatenggara | D.J. Kitchener & Maharadatunkamsi, 1991 | krótkonosek wyspowy | 3 podgtaunki | Małe Wyspy Sundajskie (od bali do Wetar, Timoru i Bahar); zakres wysokości: do 100 m n.p.m. | DC: około 8,8 cm DO: około 0,5 cm DP: 55–6,5 cm MC: 24–37 g |
LC | |
 |
Cynopterus titthaecheilus | (Temminck, 1825) | krótkonosek indonezyjski | 3 podgatunki | Sumatra (wraz wyspami Nias, Krakatau i Sebesi), Jawa, Bali, Lombok i Timor; zakres wysokości: 0–800 m n.p.m. | DC: 11,4–12,7 cm DO: 0,9–1,2 cm DP: 7,4–8,4 cm MC: 76–84 g |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.
Kladogram za Almeida et al., 2020[14], zmodyfikowany
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 F. Cuvier: Des Dentes des Mammifères. Strasbourg; Paris: F. G. Levrault; Le Normant, 1824, s. 248. (fr.).
- ↑ I. Geoffroy Saint-Hilaire: Rousette. W: M. Bory de Saint-Vincent: Dictionnaire Classique d’Histoire Naturelle. Cz. 14. Paris: Rey et Gravier, Libraries-Editeurs, Auai des Augustins, 1828, s. 704. (fr.).
- ↑ B.H. Hodgson. On a new species of Plecotus. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 16 (2), s. 896, 1847. (ang.).
- 1 2 G.S. Miller. Twelve new Genera of Bats. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 19, s. 83, 1906. (ang.).
- 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 78–79. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 88. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- 1 2 3 4 5 N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 64–68. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Cynopterus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-14].
- 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 448. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 212.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 495.
- ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-25]. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Cynopterus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-12-21]. (ang.).
- ↑ Francisca Cunha Almeida, Nancy B. Simmons, Norberto P. Giannini, A Species-Level Phylogeny of Old World Fruit Bats with a New Higher-Level Classification of the Family Pteropodidae, „American Museum Novitates”, 2020 (3950), 2020, s. 1–24, DOI: 10.1206/3950.1.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).