Indonezja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Republik Indonesia
Republika Indonezji
Flaga Indonezji
Godło Indonezji
Flaga Indonezji Godło Indonezji
Dewiza: (indon.) Bhinneka Tunggal lka
(Jedność w różnorodności)
Hymn: Indonesia Raya
Położenie Indonezji
Język urzędowy indonezyjski
Stolica Dżakarta
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Joko Widodo
Szef rządu prezydent Joko Widodo
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
15. na świecie
1 919 440 km²
93 000 km² (4,85%)
Liczba ludności (2010)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
4. na świecie
237 600 000[1]
124 osób/km²
Jawajczycy (40,6%), Sundajczycy (15,0%), Madurowie (3,3%), Minangkabau (2,7%), Betawi (2,4%), Bugijczycy (2,4%), Banten (2,0%), Banjar (1,7%), inne (29,9%)[2]
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

870,3 mld[3] USD
3510[3] USD
PKB (PSN) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

1292,8 mld[3] USD
5214[3] USD
Jednostka monetarna rupia indonezyjska (IDR)
Niepodległość od Holandii
17 sierpnia 1945
Secesja (2002): Timor Wschodni
Religia dominująca Islam (86,1%)
Strefa czasowa UTC +7 do +9
Kod ISO 3166 ID
Domena internetowa .id
Kod samochodowy RI
Kod samolotowy PK
Kod telefoniczny +62
Mapa Indonezji

Indonezja, oficjalnie Republika Indonezji – wyspiarskie państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej oraz w Oceanii, którego stolicą jest Dżakarta z 8,4 mln mieszkańców.

Indonezja jest członkiem m.in. ASEAN, ONZ, WTO. W styczniu 2009 Indonezja zawiesiła członkostwo w OPEC, gdyż w 2004 stała się importerem netto ropy naftowej i wciąż rośnie jej uzależnienie od importu tego surowca.

Etymologia nazwy kraju[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Indonezja wywodzi się z dwóch greckich słów: Ἰνδός Indos – "indyjski" i νῆσος nisos – "wyspa".

Symbole narodowe[edytuj | edytuj kod]

  • Godło przedstawia mitycznego ptaka Garudę, złotego orła reprezentującego twórczą energię. Kolor złoty oznacza wielkość narodu Indonezji a czarny przyrodę. Skrzydła orła składają się z 17 piór, ogon z 8, a szyja z 45. Liczby te układają datę proklamacji niepodległości Indonezji 17 sierpnia 1945. W szponach orła widnieje szarfa z napisem Bhinneka Tunggal Ika (jedność w różnorodności). Jest to stare motto jawajskie, które oznacza jedność Indonezyjczyków pomimo ich odrębności etnicznych i kulturowych. Tarcza jest symbolem ochrony państwa. Na tarczy umieszczone pięć symboli oznacza pięć podstawowych zasad funkcjonowania państwa (Pancasila). Gwiazda o kolorze złotym reprezentuje wiarę w Boga, łańcuch sprawiedliwość, drzewo banian jedność Indonezji, głowa bawołu demokrację, a kłos ryżu i gałązka bawełny, równość (zobacz więcej w artykule Godło Indonezji).
  • Flaga, nazywana jest Sang Dwiwarna-żyjąca osoba, podobna do polskiej flagi, tylko kolory są odwrócone: czerwony jest na górze, biały na dole. Kolor czerwony reprezentuje ciało i życie fizyczne, kolor biały duszę i życie duchowe. Barwy flagi nawiązują do średniowiecznego cesarstwa Madjapahit. Ma ona ponad 800 lat, ale stała się oficjalną flagą Indonezji dopiero 17 sierpnia 1945 roku. Wbrew powszechnemu przekonaniu jest inna niż flaga Monako, różni się formatem (zobacz więcej w artykule Flaga Indonezji).
  • Hymnem jest Indonesia Raya (Wielka Indonezja), który powstał w 1928 roku (zobacz więcej w artykule Hymn Indonezji).

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Indonezja jest republiką. Głową państwa jest prezydent wybierany na 5 lat kadencji przez Doradcze Zgromadzenie Ludowe. Władza ustawodawcza należy do parlamentu (z 500 miejsc 100 obsadza prezydent) o 5-letniej kadencji. Rząd pod kierownictwem prezydenta sprawuje władzę wykonawczą. Władza sądownicza należy do Sądu Najwyższego, którego członków wybiera prezydent.

władza ustawodawcza

  • Parlament: Ludowa Izba Reprezentantów (Dewan Perwakilan Rakyat) i Izba Reprezentantów Regionów

władza wykonawcza

  • Rząd
  • Prezydent, Szef rządu

władza sądownicza

  • Sąd Najwyższy (Mahkamah Agung)

Ludowa Izba Reprezentantów

Rozkład miejsc według partii (Wyniki z wyborów 9 kwietnia 2009):

  • Demokratyczna Partia Indonezji (PDI): 20,9% (148)
  • Wspólny Sekretariat Grup Funkcjonalnych (GOLKAR): 14,5% (107)
  • Demokratyczna Partia Indonezji — Walka (PDI-P): 14,0% (148)
  • Partia Sprawiedliwości i Dobrobytu (PKS): 7,9% (57)
  • Partia Mandatu Narodowego (PAN): 6,0% (46)
  • Zjednoczona Partia na rzecz Rozwoju (PPP): 5,3% (37)
  • Partia Przebudzenia Narodowego (PKB): 4,9% (28)
  • Ruch Partii Wielkiej Indonezji (GERINDRA): 4,5% (26)
  • partia Świadomości Narodu (HANURA): 3,8% (17)


29 innych partii otrzymało mniej niż 2,5% głosów więc nie otrzymało żadnych miejsc w Izbie Reprezentantów; z powodów zasad wyborów liczba otrzymanych miejsc nie odpowiada procentowi otrzymanych głosów[2].

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Indonezja w składzie swoich sił zbrojnych posiada siły lądowe, marynarkę wojenną oraz siły powietrzne. Wojska indonezyjskie liczą 476 tys. żołnierzy zawodowych oraz 400 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) indonezyjskie siły zbrojne stanowią 19. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 6,9 mld dolarów (USD)[4].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Mapa administracyjna

Indonezja jest podzielona na 34 prowincje, w tym trzy (Aceh, Dżakarta i Yogyakarta) okręgi specjalne. Prowincje dzielą się na dystrykty (kabupaten) i okręgi miejskie (kota).

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Więcej: Demografia Indonezji

Ludność Indonezji jest bardzo zróżnicowana pod względem etnicznym, językowym i religijnym. Ogółem występuje ok. 300 grup etnicznych posługujących się ok. 250 odrębnymi językami (razem z dialektami 583). Oficjalnym językiem jest Bahasa Indonesia.

Najliczniejsze grupy etniczne to[2]:

Religie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Religia w Indonezji.

Skład religijny według spisu powszechnego w 2010 roku[5]:

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Indonezji.
Główne wyspy Indonezji

Indonezja jest państwem wyspiarskim położonym na 17 508 wyspach. Około 6 tys. z nich jest niezamieszkanych. Należą one do Archipelagu Malajskiego. Wyspy Indonezji rozciągają się na długości ponad 5 tys. km wzdłuż równika i na długości 1750 km z południa na północ. Ich brzegi opływają Ocean Spokojny i Indyjski. Na wyspach znajdują się liczne wulkany. Indonezja jest często nękana przez trzęsienia ziemi i tsunami. Najwyższym szczytem jest Puncak Jaya – wysokość 4884 m. Graniczy z Papuą-Nową Gwineą na Nowej Gwinei, Malezją na Borneo i Timorem Wschodnim na Timorze.

Najważniejsze wyspy Indonezji to:

Mniejsze indonezyjskie wyspy:

Rzeki Indonezji: Kapuas, Barito, Mahakam (Borneo), Hari, Kampar, Musi (Sumatra), Solo (Jawa), Mamberamo, Digul (Nowa Gwinea).

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: historia Indonezji.

Między VIII a XIII wiekiem n.e. na terytorium Indonezji znajdowały się 4 silne państwa: Śriwidźaja (na Sumatrze), Mataram, Kediri i Majapahit. Od XIV w. zaczęli się osiedlać kupcy arabscy. Od początku XVII wieku wyspy obecnej Indonezji były kolonizowane przez Europejczyków – przede wszystkim Holendrów, związanych z handlową Holenderską Kompanią Wschodnioindyjską (VOC), powstałą w 1602. Punktem, z którego wychodziły przedsięwzięcia Kompanii, stała się założona na Jawie faktoria w Batawii. Części wysp indonezyjskich były zajęte przez inne mocarstwa kolonialne, lecz w miarę upływu czasu Holendrzy skupili władzę zwierzchnią nad lokalnymi władcami. W 1799 Kompania Wschodnioindyjska została zlikwidowana, a jej kolonie zostały po wojnach napoleońskich podporządkowane rządowi Holandii, jako kolonia Holenderskie Indie Wschodnie. W latach 1825-30 miało miejsce powstanie ludności tubylczej na Jawie oraz walki na tle religijnym na Sumatrze (Wojna Padri). Pod koniec XIX wieku kolonie bardzo rozwinęły się gospodarczo. Po I wojnie światowej doszło do rozbudzenia świadomości narodowej Indonezyjczyków, powstały partie polityczne, takie jak: Nacjonalistyczna Partia Indonezji (z Sukarno na czele), poddawane holenderskim represjom. W połowie lat 20. komuniści indonezyjscy zorganizowali nieudaną zbrojną rebelię niepodległościową[6].

Sukarno, twórca niepodległej Indonezji

W latach 1942-45 w czasie II wojny światowej archipelag został zajęty przez Japończyków. Po wyzwoleniu od okupantów, 17 sierpnia 1945 Indonezja zadeklarowała niepodległość i nastąpił wybuch walk niepodległościowych przeciw Holandii, na skutek którego w 1949 Holandia uznała niepodległe państwo indonezyjskie. Stolica Indii Holenderskich – Batawia została przemianowana wówczas na Dżakartę i została stolicą republiki. W 1961 ponadto armia indonezyjska zdobyła od Holandii zachodnią część wyspy Nowa Gwinea, która weszła w skład Indonezji jako prowincja Irian Zachodni. Pierwszy prezydent kraju Sukarno starał się równoważyć wpływy wojska, islamistów i komunistów na sytuację w kraju[7]. Nacjonalistyczne poglądy członków rządu doprowadziły do radykalizacji polityki zagranicznej kraju, który szybko wpadł w konflikt z Malezją względem której Indonezja zgłaszała pretensje terytorialne względem wyspy Borneo. Indonezja rozpoczęła też wspieranie lewicowej partyzantki walczącej na Borneo z rządem malezyjskim (powstanie w Sarawaku) oraz poparła antymalezyjską i antykolonialną rebelię w Brunei[8]. Pogorszeniu uległy także relacje z Brunei po tym gdy Indonezja wsparła tam nieudaną rewolucją. Obawiając się zagrożenia ze strony Holandii, Wielkiej Brytanii lub Stanów Zjednoczonych, Indonezja rozpoczęła proces zakupu broni z ZSRR. Gdy Komunistyczna Partia Indonezji zaczęła zdobywać coraz większe poparcie aż w końcu zagroziła rządowi nacjonalistów, USA wycofało swoją pomoc względem Indonezji a relacje z zachodem uległy pogorszeniu[9].

W okresie 1965-66 roku wysoko postawiony wojskowym, Suharto stopniowo odsunął Sukarno od władzy i wprowadził wojskową juntę. Suharto wycofał dotychczasową antyimperialistyczną politykę rządu która miała rzekomo zwiększać w Indonezji wpływy ZSRR i Chin. W tym czasie Suharto krwawo stłumiło wojskowy zamach stanu o który oskarżona została KPI. Zamach stanu rozpoczął brutalne czystki i zniszczenie PKI. W represjach junty zginęło co najmniej 500 tysięcy ludzi a więcej niż milion ludzi trafiło do więzień[10][11][12][13]. Suharto zwrócił się przeciw dotychczasowym sojusznikom Sukarno z lewicowej partyzantki na Borneo i wsparł rząd malezyjski w jej zwalczaniu. Rządy Suharto szybko zyskały przeciwników a w kraju rozwinął się separatyzm, przeciwko rządowi swoją kampanię rozpoczął partyzancki Ruch Wolnej Papui[14]. W 1975 roku Indonezja zajęła byłą kolonię portugalską Timor Wschodni co spowodowało długoletni konflikt rządu indonezyjskiego z tamtejszym ruchem niepodległościowym FRETILIN zakończony uzyskaniem przez Timor Wschodni niepodległości w XXI wieku. W 1975 roku rozpoczęła się trwająca do 2005 roku separatystyczna rebelia Ruchu Wolnego Acechu[15]. W maju 1998, dwa miesiące po ostatniej reelekcji, fala protestów społecznych zmusiła Suharto do ustąpienia.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

więcej:Gospodarka Indonezji

Ze względu na wysoki poziom wzrostu gospodarczego, Indonezja zaliczana jest do grupy azjatyckich tygrysów.

Indonezja jest krajem raczej rolniczym, odgrywającym ważną rolę w gospodarce światowej jako dostawca kauczuku, kakao (w czwórce największych producentów na świecie), pieprzu, chininy. Jest też producentem ropy (934 kb/d w 2007) i cyny. Gospodarka rolno-plantacyjna daje około 60% dochodu narodowego. Trudny teren do zagospodarowania daje Indonezji możliwości uprawy niecałych 15% powierzchni kraju. Głównymi uprawami są ryż, drzewo kauczukowe, herbata, tytoń, różne egzotyczne przyprawy, palma oleista itp.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Statistics Indonesia: Statistik Indonesia 2012 (indonez.).
  2. 2,0 2,1 2,2 CIA – The World Factbook
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  4. Indonesia (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-17].
  5. Indonesia. Badan Pustat Statistik. [dostęp 2014-03-28].
  6. Kahin (1952), s. 86
  7. Witton (2003), s. 26–28
  8. Greg Poulgrain: The genesis of konfrontasi: Malaysia, Brunei, Indonesia, 1945-1965. C. Hurst & Co. Publishers, 1998. ISBN 9781850655138.
  9. Witton (2003), s. 29
  10. Friend (2003), s. 113
  11. Robert Cribb (2002). "Unresolved Problems in the Indonesian Killings of 1965–1966". Asian Survey 42 (4): 550–563. doi:10.1525/as.2002.42.4.550.
  12. Ricklefs (1993), s. 280–284, 287–290
  13. Friend (2003), s. 107–109
  14. Richard Chauvel, Ikrar Nusa Bhakti, The Papua conflict: Jakarta's perceptions and policies, 2004, ISBN 1-932728-08-2, ISBN 978-1-932728-08-8
  15. Amnesty: Indonesia 'failing to uphold' Aceh peace terms

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Brown, Colin (2003). A Short History of Indonesia. Crows Nest, New South Wales: Allen & Unwin.
  • Friend, T. (2003). Indonesian Destinies. Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6.
  • Kahin, George McTurnan (1952). Nationalism and Revolution in Indonesia. Ithaca, NY: Cornell University Press.
  • Ricklefs, M. C. (1993). A History of Modern Indonesia Since c. 1300 (2nd ed.). London: MacMillan. ISBN 978-0-333-57689-2.
  • Taylor, Jean Gelman (2003). Indonesia. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5.
  • Whitten, T.; Soeriaatmadja, R. E.; Suraya, A. A. (1996). The Ecology of Java and Bali. Hong Kong: Periplus Editions.
  • Witton, Patrick (2003). Indonesia. Melbourne: Lonely Planet. ISBN 1-74059-154-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]