IP (stopień ochrony)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy skrótu IP jako oznaczenie stopnia ochrony. Zobacz też: inne jego zastosowania.

IP (z ang. „International Protection Rating”, czasami „Ingress Protection Rating”) – stopień ochrony zapewnianej przez obudowę urządzenia elektrycznego przed:

  • dostępem do niebezpiecznych części wewnątrz obudowy,
  • wnikaniem obcych ciał stałych,
  • szkodliwymi skutkami wnikania wody.

Kod IP stosuje się do oznaczania pustych obudów elektrycznych ale też do oznaczania pojazdów samochodowych i ich części, budynków np. myjni itp.

Według normy PN-EN 60529:2003:

Kod IP (ang. IP Codes) – system oznaczania stopni ochrony zapewnianej przez obudowy przed dostępem do części niebezpiecznych, wnikaniem obcych ciał stałych, wnikaniem wody oraz system podawania dodatkowych informacji związanych z taką ochroną.

Oznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Oznaczenie składa się z liter IP, dwóch cyfr charakterystycznych i z dwóch opcjonalnych liter – dodatkowej i uzupełniającej.

Układ kodu IP według normy PN-EN 60529:2003

Uwagi wg PN-EN 60529:2003:

  • jeżeli nie wymaga się określania cyfry charakterystycznej, powinna być ona zastąpiona literą X (albo XX jeżeli obie cyfry nie są wymagane),
  • litery dodatkowe oraz litery uzupełniające, mogą być opuszczone bez zastępowania,
  • jeżeli użyto więcej niż jednej litery uzupełniającej, należy zachować ich kolejność alfabetyczną,
  • jeżeli obudowa zapewnia różne stopnie ochrony dla różnych układów montażowych, odpowiednie stopnie ochrony powinny być podane przez producenta w instrukcjach dotyczących tych układów.

Znaczenie poszczególnych znaków:

  • pierwsza cyfra charakterystyczna – oznacza, że obudowa zapewnia ochronę ludzi przed dostępem do niebezpiecznych części umieszczonych wewnątrz, i równocześnie zapewnia ochronę przed wnikaniem obcych ciał stałych,
  • druga cyfra charakterystyczna – oznacza, że obudowa zapewnia ochronę przed skutkami wnikania wody,
  • litera dodatkowa (nieobowiązkowa) – oznacza, że obudowa zapewnia ochronę ludzi przed dostępem do niebezpiecznych części. Stosuje się ją gdy:
    • ochrona przed dostępem do niebezpiecznych części jest wyższa niż wynika to z oznaczenia pierwszą cyfrą charakterystyczną,
    • oznaczana jest ochrona tylko przed dostępem do części niebezpiecznych – wówczas pierwsza cyfra charakterystyczna zastępowana jest literą X.
  • litera uzupełniająca (nieobowiązkowa) – oznacza takie wyjątkowe przypadki, kiedy w trakcie badań trzeba określić (zastosować) dodatkowe procedury, np. badanie szkodliwego efektu wnikania wody gdy ruchome części urządzenia (np. wirnik) są w ruchu.
Pierwsza cyfra charakterystyczna (zgodnie z PN-EN 60529:2003)
Cyfra Stopień ochrony
0 bez ochrony
1
  • ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych wierzchem dłoni
  • ochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 50 mm i większej
2
  • ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych palcem
  • ochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 12,5 mm i większej
3
  • ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych narzędziem
  • ochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 2,5 mm i większej
4
  • ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutem
  • ochrona przed obcymi ciałami stałymi o średnicy 1 mm i większej
5
  • ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutem
  • ochrona przed pyłem
6
  • ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutem
  • ochrona pyłoszczelna
Druga cyfra charakterystyczna (zgodnie z PN-EN 60529:2003)
Cyfra Stopień ochrony
0 bez ochrony
1 ochrona przed padającymi kroplami wody
2 ochrona przed padającymi kroplami wody przy wychyleniu obudowy o dowolny kąt do 15° od pionu w każdą stronę
3 ochrona przed natryskiwaniem wodą pod dowolnym kątem do 60° od pionu z każdej strony
4 ochrona przed bryzgami wody z dowolnego kierunku
5 ochrona przed strugą wody (12,5 l/min) laną na obudowę z dowolnej strony
6 ochrona przed silną strugą wody (100 l/min) laną na obudowę z dowolnej strony
7 ochrona przed skutkami krótkotrwałego zanurzenia w wodzie (30 min na głębokość 0,15 m powyżej wierzchu obudowy lub 1 m powyżej spodu dla obudów niższych niż 0,85 m)
8 ochrona przed skutkami ciągłego zanurzenia w wodzie (obudowa ciągle zanurzona w wodzie, w warunkach uzgodnionych między producentem i użytkownikiem, lecz surowszych niż według cyfry 7)
Litera dodatkowa (zgodnie z PN-EN 60529:2003)
Litera Stopień ochrony
A ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych wierzchem dłoni
B

ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych palcem

C ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych narzędziem
D

ochrona przed dostępem do części niebezpiecznych drutem

Litera uzupełniająca (zgodnie z PN-EN 60529:2003)
Litera Znaczenie
H aparaty wysokiego napięcia
M badania szkodliwych efektów wnikania wody, gdy ruchome części urządzenia (np wirnik maszyny wirującej) są w ruchu
S badania szkodliwych efektów wnikania wody, gdy ruchome części urządzenia (np wirnik maszyny wirującej) są nieruchome
W nadaje się do stosowania w określonych warunkach pogodowych przy zapewnieniu dodatkowych zabiegów lub środków ochrony

Niemiecka norma DIN 40050-9 definiuje dodatkowe oznaczenia:

  • IPX4K – ochrona przed bryzgami wody o zwiększonym ciśnieniu,
  • IPX6K – ochrona przed strumieniem wody o zwiększonym ciśnieniu, dotyczy w szczególności pojazdów drogowych,
  • IPX9K – ochrona przed wysokim ciśnieniem wody podczas czyszczenia strumieniowego/parowego, dotyczy w szczególności pojazdów drogowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Kod IK – odporność na uszkodzenia mechaniczne – wandalizm (j. niem.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Polska Norma PN-EN 60529:2003 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP)