Kanialec ogorzały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kanialec ogorzały
Hamirostra melanosternon[1]
(Gould, 1841)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina orłosępy
Plemię Pernini
Rodzaj Hamirostra
T. Brown, 1846[2]
Gatunek kanialec ogorzały
Synonimy

Rodzaju:

  • Gypoictinia Kaup, 1847[3]
  • Gypsictinia Kaup, 1847[4]

Gatunku:

  • Buteo melanosternon Gould, 1841[5]
  • Hamirostra montana T. Brown, 1846[2]
  • Gypoictinia melanosternonKaup, 1847[3]
  • Gypsictinia melanosternonKaup, 1847[4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Kanialec ogorzały[7] (Hamirostra melanosternon) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Występuje w Australii i jest endemitem. Preferuje obszary trawiaste lub niezbyt gęste lasy. Żywi się głównie królikami, jaszczurkami oraz innymi ptakami. Jada również padlinę[8].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisał w 1841 roku angielski przyrodnik John Gould, nadając mu nazwę Buteo melanosternon[5]. Holotyp pochodził z środkowej części Nowej Południowej Walii[5]. Obecnie (2020) kanialec ogorzały umieszczany jest w rodzaju Hamirostra, którego jest jedynym przedstawicielem[7][9]. Nie wyróżnia się podgatunków[9][10].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Hamirostra: łac. hamus „hak”; rostrum „dziób”[11].
  • Gypoictinia (Gypsictinia): zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Gyps de Savigny, 1809 (sęp) i Ictinia Vieillot, 1816 (kanialuk)[12].
  • melanosternon: gr. μελας melas, μελανος melanos „czarny”; στερνον sternon „pierś” (por. μελανστερνος melansternos „czarnopierśny”)[13].
  • montana: łac. montanus „z gór, górski, góral”, od mons, montis „góra”[14].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje Australię, nie występuje bądź jest bardzo rzadki jedynie w jej wschodniej i południowej części[10]. Prawdopodobnie w większości jest to ptak osiadły, lokalnie migruje[15].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 51–61 cm; masa ciała 1150–1450 g; rozpiętość skrzydeł 141–156 cm[10].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Pary gniazdują samotnie, choć zdarza się, że w pobliżu gniazd innych gatunków ptaków szponiastych[10]. Gniazdo to duża platforma zbudowana z patyków, wyłożona zielonymi liśćmi i umieszczona 6–22 m nad ziemią w rozwidleniu żywego lub martwego drzewa. W lęgu zwykle dwa jaja, czasami jedno lub trzy. Okres inkubacji prawdopodobnie wynosi około 40 dni, a od wyklucia do opierzenia upływa około 60 dni. Opierzenia dożywa zwykle tylko jedno młode i jest ono uzależnione od rodziców przez kolejne 2–5 miesięcy[15].

Schwytany osobnik próbuje rozbić jajo emu za pomocą kamienia

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żywi się ssakami (szczególnie młodymi królikami), ptakami (zwłaszcza pisklętami i jajami), gadami, padliną, sporadycznie dużymi owadami[10][15]. Wyjada zawartość dużych jaj, które rozbija kamieniem wyrzuconym z dzioba[15].

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kanialca ogorzałego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, według szacunków, zawiera się w przedziale 670–6700 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy[6][16]. Głównym zagrożeniem dla gatunku jest utrata i degradacja siedlisk, lokalnie także zatruwanie padliny i podbieranie jaj[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hamirostra melanosternon, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b T. Brown: Illustrations of the genera of birds, Embracing their generic characters, with sketches of their habits. Cz. 8. London: Smith, Elder, & Company, 1846, s. 12. (ang.)
  3. a b Kaup 1847 ↓, s. 114.
  4. a b Kaup 1847 ↓, s. 120.
  5. a b c J. Gould. Descriptions of two new Species of Australian Birds. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 8, s. 162, 1840 (ang.). 
  6. a b BirdLife International 2016, Hamirostra melanosternon, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2018 [online], wersja 2018-1 [dostęp 2018-07-28] (ang.).
  7. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Pernini Blyth, 1851 (Wersja: 2019-03-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-14].
  8. S. Marchant: Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds. Melbourne: Oxford University Press. ISBN 0-19-553069-1.
  9. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-09-14].
  10. a b c d e S. Debus, P. Boesman & J.S. Marks: Black-breasted Buzzard (Hamirostra melanosternon). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-08-24]. (ang.)
  11. Jobling 2018 ↓, s. Hamirostra.
  12. Jobling 2018 ↓, s. Gypoictinia.
  13. Jobling 2018 ↓, s. melanosternon.
  14. Jobling 2018 ↓, s. montana.
  15. a b c d Species account: Black-breasted Buzzard Hamirostra melanosternon (ang.). W: Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund, 2020. [dostęp 2020-09-14].
  16. a b Species factsheet: Hamirostra melanosternon (ang.). BirdLife International, 2020. [dostęp 2020-09-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]