Kilonowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kilonowa (ang. kilonova) – zjawisko astronomiczne polegające na zderzeniu dwóch gwiazd zdegenerowanych (np. gwiazd neutronowych) lub gwiazdy neutronowej i czarnej dziury, które jest najprawdopodobniej odpowiedzialne za bardzo krótkie rozbłyski gamma[1][2]. W wybuchach typu kilonowa wytwarzane są bardzo duże ilości ciężkich metali w ramach procesu r[3].

Nazwa zjawiska pochodzi od połączenia dwóch słów kilo (tysiąc) i nowa i oznacza, że typowa kilonowa wybucha z mocą tysięcy zwykłych nowych klasycznych[3].

Zderzenia tego typu obiektów były badane między innymi przez polskiego astronoma Bohdana Paczyńskiego, który wraz z Li-Xin Li opracował pierwsze teoretyczne modele takich zderzeń[2].

Pierwszym odkrytym tego typu zjawiskiem jest prawdopodobnie rozbłysk gamma GRB 130603B[3].

12 marca 2018 ponad 30 radioteleskopów zbadało kilonową SSS17a, powstałą w wyniku połączenia dwóch gwiazd neutronowych w galaktyce NGC 4993[4]. Zjawisku towarzyszyła emisja fal grawitacyjnych (sygnał GW170817), zarejestrowana 17 sierpnia 2017 roku[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. E. Berger, W. Fong, R. Chornock: Smoking Gun or Smoldering Embers? A Possible r-process Kilonova Associated with the Short-Hard GRB 130603B (ang.). arXiv, 2013-06-17. [dostęp 2013-08-03].
  2. a b Li-Xin Li, Bohdan Paczyński. Transient Events from Neutron Star Mergers. „The Astrophysical Journal Letters”. 507 (1), 1998-09-21. DOI: 10.1086/311680 (ang.). 
  3. a b c Charles Q. Choi: Kilonova: Dead-Star Crashes May Spark Mysterious Cosmic Explosions (ang.). space.com, 2013-08-03. [dostęp 2013-08-03].
  4. Krzysztof Czart: Kilkadziesiąt radioteleskopów zbadało źródło fal grawitacyjnych. Urania – Postępy Astronomii, 21 lutego 2019. [dostęp 2018-02-22].
  5. B. P. Abbott et al.. Multi-messenger Observations of a Binary Neutron Star Merger. „The Astrophysical Journal Letters”. 848 (2), s. L12, 2017-10-16. DOI: 10.3847/2041-8213/aa91c9. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]