Kopalnia złota Kumtor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kopalnia złota Kumtor
Кумтөр
Ilustracja
Zdjęcie z 2008 roku
Państwo  Kirgistan
Położenie na mapie Kirgistanu
Mapa lokalizacyjna Kirgistanu
Kopalnia złota Kumtor
Kopalnia złota Kumtor
Ziemia41°52′12″N 78°12′00″E/41,870000 78,200000
Strona internetowa

Kopalnia złota Kumtor– kopalnia złota w Kirgistanie działająca od 1997 roku. Znajduje się na wysokości 4000 m n.p.m. w górach Tienszan.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Złoże złota zostało odkryte w 1978 roku przez ekipę radzieckich naukowców. W 1991 roku Kirgistan postanowił uruchomić kopalnię. Oferty złożyły firmy z Republiki Południowej Afryki, USA, Turcji i Kanady. Rząd kirgiski wybrał kanadyjską firmę Cameco, która zajmowała się wydobywaniem uranu, a nie złota. Umowa została podpisana 4 grudnia 1992 roku w Toronto w Kanadzie z udziałem premiera Tursunbeka Czyngyszewa i ministra przemysłu Kirgistanu. Stronę kanadyjską reprezentował prezydent Cameco Andrew Lewis[1]. Powstała Kumtor Gold Company (KGC), której udziałowcem było Cameco i przedsiębiorstwo państwowe Kyrgyzaltyn. Budowę kopalni rozpoczęto w 1994 roku, a wydobycie w 1997 roku[2]. W 2004 roku na podstawie decyzji Cameco i rządu kirgiskiego z Askarem Akajewem na czele KGC przekształcono w nową firmę Centerra Gold Inc. z siedzibą w Kanadzie. Kirgizja otrzymała w niej tylko 16% udziałów. Spotkało się to z krytyką ze względu na mały udział Kirgizów w zyskach z kopalni. Podejrzewano, że zyski z kopalni czerpią osoby powiązane z rządem, a nie państwo[3].

W 2005 roku, gdy zmienił się rząd, prezydent Kurmanbek Bakijew próbował renegocjować warunki umowy, grożąc uchyleniem koncesji. Podpisane w kwietniu 2009 roku nowe porozumienie dało Kirgistanowi 33% udziału w akcjach kopalni, a firma Centerra miała zapłacić około 22,4 milionów dolarów zaległych podatków. Podobnie jednak jak poprzednio, ówczesny rząd był podejrzany o czerpanie nielegalnych zysków ze sprzedaży złota[3]. Po obaleniu prezydenta Bakijewa w 2010 roku pojawiły się wnioski o upaństwowienie kopalni w Kumtorze[4]. W 2010 roku premier Omurbek Babanow przekazał kopalni 16 000 gruntów[5]. Decyzja ta została unieważniona w 2012 roku przez nowy rząd na wniosek komisji sejmowej badającej działalność kopalni[4]. W 2018 roku premier Muchammedkałyj Abyłgazijew zapowiedział zamknięcie kopalni w 2026 roku[6].

We wrześniu 2020 kopalnia przekazała 1 milion dolarów Ministerstwu Zdrowia Kirgistanu na walkę z koronawirusem COVID-19[7].

Ochrona środowiska[edytuj | edytuj kod]

Na początku 2012 roku w prowincji Issyk-Kul, gdzie znajduje się Kumtor, zostało przez mieszkańców zorganizowanych kilka protestów polegających na blokowaniu drogi do kopalni. Związane one były z brakiem inwestycji na rzecz rejonu prowadzonych przez kopalnię, która jest szkodliwa dla środowiska naturalnego. Chodziło o przypadki, gdy niebezpieczne odpady dostawały się do wody, powodując zatrucia i przypadki śmierci[3]. W 1998 roku podczas wypadku ciężarówki 2 tony cyjanku spłynęły do strumienia w dolinie Barskoon, powodując zatrucia i śmierć kilku osób[8]. W tym samym roku w rzece znalazło się 70 litrów kwasu azotowego. W styczniu 2000 roku woda została zatruta ilością 1,65 tony azotanu amonu (saletry amonowej)[3]. Specjalne komisje prowadziły dochodzenia, ale władze lokalne zastraszały ekologów i ofiary zatruć. Miały one również problem z uzyskaniem odszkodowań z powodu przeciągania spraw sądowych, a uzyskane odszkodowania były niewielkie[8].

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Kopalnia złota w Kumtorze jest zlokalizowana na wysokości 4000 m n.p.m. w górach Tienszan[9]. Wyrobisko ma głębokość 560 metrów[10]. Kopalnia dostarcza rocznie ok. 15-23 ton złota. Od momentu powstania do końca 2019 roku kopalnia wydobyła ponad 12,6 miliona uncji złota[11]. Wydobycie jest prowadzone na kilku poziomach równocześnie w wyrobisku stokowo-wgłębnym. Skały są odstrzeliwane, a koparki przedsiębierne ładują nakład na samochody CAT 789C i D, które wywożą je na zwałowisko. Ruda jest kruszona w zakładzie kruszenia wstępnego, a potem mielona w młynach. Tak przygotowana trafia do huty[12].

Film dokumentalny[edytuj | edytuj kod]

W 2020 roku powstał film dokumentalny, którego autorami są Brigitte Noël i Matt Joycey. Producentem jest kanadyjską firma Quebecor. Pokazuje on niszczenie lodowców, zanieczyszczenie wody, łamanie praw człowieka i korupcję. Film miał premierę w sierpniu 2020 roku. Został w tym samym roku nominowany do dwóch nagród Prix Gémeaux kanadyjskiej akademii kina i telewizji w dwóch kategoriach na najlepszy film dokumentalny dotyczący przyrody, nauki i środowiska oraz na najlepszy scenariusz dokumentu fabularnego[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Адина Сагымбекова, “Кумтөр” – кылым аферасы! же “Кумтөр” долбоору боюнча жаңы шарттар жөнүндөгү Макулдашууну денансациялоо жөнүндөгү КРнын мыйзам долбооруна негиздеме, KyrgyzToday.KG [dostęp 2020-10-15].
  2. История. Кумтор Голд Компани, www.kumtor.kg [dostęp 2020-10-14].
  3. a b c d Gorączka złota w Kirgistanie, Edukacja globalna, 4 marca 2015 [dostęp 2020-10-15].
  4. a b Эски өкмөттүн токтомун жаңы өкмөт жокко чыгарды, BBC News Кыргыз Кызматы, 6 lipca 2012 [dostęp 2020-10-15] (kirg.).
  5. Постановление Правительства КР от 25 марта 2010 года № 168 "О предоставлении земель закрытому акционерному обществу «Кумтор Голд Компани»", cbd.minjust.gov.kg [dostęp 2020-10-15].
  6. Абылгазиев: 2026-жылы “Кумтөр” жабылат [dostęp 2020-10-15] (ros.).
  7. «Кумтөр» короновирус менен күрөшүүгө 1млн доллар бөлдү, 10 września 2020 [dostęp 2020-10-15] (ros.).
  8. a b Цианид чуусу: Сот «Кумтөр» компаниясын 17 кишиге кенемте төлөөгө милдеттендирди, Азаттык Υналгысы [dostęp 2020-10-15] (kirg.).
  9. Zamieszki w Kirgistanie. Trudna sytuacja w kopalni złota, WP money, 1 czerwca 2013 [dostęp 2020-10-14] (pol.).
  10. Luty 2018 – Muzeum Ziemi [dostęp 2020-10-15] (pol.).
  11. Centerra keeps Kumtor mine running despite political unrest, MINING.COM, 6 października 2020 [dostęp 2020-10-14] (ang.).
  12. Tomasz Żołądek, [http://www.wydawnictwa.ipo.waw.pl/materialy-wysokoenergetyczne/materialy-wysokoenergetyczne6/Zoladek.pdf Nowoczesne rozwiązania techniczne firmy Orica, stosowane w technice strzałowej na przykładzie kopalni złota Kumtor (Kirgistan)] [dostęp 2020-10-14].
  13. Mark Fodor, August 27, 2020, Review of ‘Kumtor’: Kyrgyz gold, Canadian greed and a people’s misery, The Third Pole [dostęp 2020-10-15] (ang.).