Krzyż na Bruszni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krzyż na Bruszni
Ilustracja
Krzyż na Bruszni
Państwo  Polska
Miejscowość Kielce
Wysokość całkowita 24 m
Ukończenie budowy 1916
Ważniejsze przebudowy 1917, 1937, 1988
Zniszczono styczeń 2007
Odbudowano lipiec 2007
Położenie na mapie Kielc
Mapa lokalizacyjna Kielc
Krzyż na Bruszni
Krzyż na Bruszni
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Krzyż na Bruszni
Krzyż na Bruszni
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzyż na Bruszni
Krzyż na Bruszni
Ziemia50°51′55,21″N 20°33′48,91″E/50,865336 20,563586
Tablica pod Krzyżem

Krzyż na Bruszni – modrzewiowy krzyż stojący na wzniesieniu Brusznia w Kielcach, upamiętniający miejsce spotkania powstańców styczniowych w nocy z 22 na 23 stycznia 1863, planujących atak na stacjonujący w Kielcach oddział rosyjskiego wojska pod dowództwem płk. Czengerego[1].

Mierzy 24 metry, został postawiony w sierpniu 2007. Wcześniej czterokrotnie wznoszono krzyże w tym miejscu – pierwszy miał charakter prowizoryczny, dwa następne rozpadły się na skutek zniszczenia spowodowanego upływem czasu, a czwarty przewróciła wichura.

W 1916 w 53. rocznicę powstania styczniowego na Bruszni usypano kamienny kopiec i wzniesiono brzozowy krzyż[2]. Rok później z inicjatywy I Kieleckiej Drużyny Harcerskiej im. płk. Czachowskiego postawiono nowy, duży, drewniany krzyż, który został poświęcony przez ks. dr. hm. Jana Mauersberga. Przetrwał do 1937, kiedy to w 25. rocznicę powstania kieleckiego harcerstwa ksiądz Antoni Źrałek poświęcił nowy modrzewiowy krzyż o wysokości 28 metrów. Krzyż był też miejscem harcerskich uroczystości, bo to pod nim w 1940 odbyło się pierwsze konspiracyjne spotkanie Szarych Szeregów[3].

W 1988 z inicjatywy kieleckich harcerzy w miejsce istniejącego postawiono jodłowy krzyż, który został poświęcony przez ks. bp. Mieczysława Jaworskiego. Mierzył 19,67 m wysokości.

W 2003 z inicjatywy Związku Piłsudczyków wmurowana została tablica z napisem: „Pamięci bohaterom powstania 1863 roku krzyż ten postawiono”[4]. W połowie stycznia 2007 krzyż został przewrócony przez wichurę[3]. Pół roku później, w 90. rocznicę powstania pierwszego krzyża, z inicjatywy miejscowej ludności, harcerzy oraz przy wsparciu władz miasta został postawiony 24-metrowy krzyż[5][6]. Zamontowano również tablicę pamiątkową, a także odtworzono koronę cierniową, która jest zachowanym elementem krzyża z 1917[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pamięci bohaterom powstania 1863 roku – krzyż na Bruszni (pol.). um.kielce.pl. [dostęp 25 lipca 2010].
  2. a b Tablica Pamiątkowa.
  3. a b Wichura zawaliła krzyż powstańców 1863 na Bruszni (pol.). gazeta.pl. [dostęp 25 lipca 2010].
  4. Brusznia (pol.). wici.info. [dostęp 25 lipca 2010].
  5. Nowy krzyż na Bruszni (pol.). gazeta.pl. [dostęp 25 lipca 2010].
  6. Michta i inni, Z dziejów Białogonu, Kielce: Muzeum Historii Kielc, 2017, ISBN 978-83-63477-05-9, OCLC 1022810157.