Liliowe (Tatry)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Liliowe
Ilustracja
Opisany rejon przełęczy (widok z Doliny Gąsienicowej)
Państwo  Polska
 Słowacja
Wysokość 1952 m n.p.m.
Pasmo Karpaty, Tatry
Sąsiednie szczyty Beskid, Skrajna Turnia
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Liliowe
Liliowe
Ziemia49°13′30,7″N 19°59′33,1″E/49,225194 19,992528

Liliowe (słow. Ľaliové sedlo, niem. Liliensattel, węg. Liliowe-hágó[1]) – położona na wysokości 1952 m n.p.m. łagodna przełęcz w głównej grani Tatr, pomiędzy Beskidem (2012 m n.p.m.) a Skrajną Turnią (2097 m n.p.m.). Przez grań tę przebiega granica polsko-słowacka.

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Pomiędzy przełęczą Liliowe a Beskidem Władysław Cywiński wyróżnia jeszcze Liliową Kopkę (ok. 1975 m) i przełączkę Wyżnie Liliowe (ok. 1965 m)[2]. Po polskiej stronie stoki Liliowego opadają do górnej części Doliny Gąsienicowej. Po słowackiej stronie spod przełęczy opada do Doliny Cichej żleb, do którego w połowie długości dołącza Żleb Zaremby spod Skrajnej Turni. Żlebami tymi w zimie schodzą duże lawiny[2].

Przełęcz Liliowe stanowi powszechnie uznawaną geologiczną i krajobrazową granicę pomiędzy Tatrami Wysokimi a Zachodnimi. W dół obydwu dolin granica ta biegnie żlebami schodzącymi spod przełęczy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przełęcz Liliowe

Nazwa pochodzi od rośliny pełnik alpejski, przez miejscową ludność zwaną „lelują”[1]. Ulubione miejsce poety Kazimierza Tetmajera. Pisał on: „Liliowa Przełęcz, z której tylekroć patrzałem do Wierchcichej, do doliny na dole, która wydawała mi się jak cudowny złocisty sen”.

W 1902 planowano budowę kolejki zębatej na tę przełęcz oraz na Świnicką Przełęcz. Projekt ten budził wielki opór miłośników przyrody i Tatr i nie doszło do jego realizacji[3]. Przed II wojną światową istniał dość popularny wśród polskich turystów szlak turystyczny z przełęczy Liliowe przez Zawory do słowackiej Doliny Ciemnosmreczyńskiej (zamknięto go po wojnie)[1].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Przełęcz Liliowe to szerokie, trawiaste siodło zbudowane z mało odpornych na erozję jurajskich skał wapiennych, margli kredowych i triasowych piaskowców. Występuje w jej rejonie kilka niewielkich zagłębień terenu, w których bujnie rozwijają się, mimo dużej wysokości wysokogórskie ziołorośla[3]. W sierpniu bujnie zakwitają w nich całe kępy: tojadu mocnego, różeńca górskiego, miłosnej górskiej. Z rzadkich roślin w rejonie przełęczy występują ukwap karpacki, babka górska i szarota Hoppego – gatunki w Polsce występujące tylko w Tatrach i to na nielicznych stanowiskach[4].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Czasy przejścia podane na podstawie mapy[5].

szlak turystyczny czerwony – czerwony szlak turystyczny z Doliny Kościeliskiej przez Czerwone Wierchy i dalej główną granią Tatr przez Kasprowy Wierch, Liliowe i Świnicką Przełęcz na szczyt Świnicy i dalej w kierunku Orlej Perci.
  • Czas przejścia z Kasprowego Wierchu na Liliowe: 20 min, z powrotem tyle samo
  • Czas przejścia z Liliowego na Świnicę: 1:20 h, ↓ 1 h
szlak turystyczny zielony – zielony do Doliny Gąsienicowej. Czas przejścia z przełęczy do żółtego szlaku Kasprowy Wierch – „Murowaniec”: 35 min, ↑ 50 min

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. a b Władysław Cywiński: Tatry. Przewodnik szczegółowy. Tom 13. Kasprowy Wierch. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2008. ISBN 83-7104-011-3.
  3. a b Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  5. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.