Louis Mountbatten

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Louis, Earl Mountbatten of Burma
Mountbatten.jpg
Data i miejsce urodzenia 25 czerwca 1900
Windsor
Data śmierci 27 sierpnia 1979
Wicekról Indii
Okres urzędowania od 12 lutego 1947
do 15 sierpnia 1947
Poprzednik Archibald Wavell
Gubernator generalny Indii
Okres urzędowania od 15 sierpnia 1947
do czerwiec 1948
Poprzednik on sam (jako wicekról)
Następca Chakravarthi Rajagopalachari
Szef Sztabu Obrony
Okres urzędowania od 1959
do 1965
Poprzednik William Dickson
Następca Richard Hull
Odznaczenia
Order Podwiązki (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Order Gwiazdy Indii (Wielka Brytania) Rycerz Wielki Komandor Orderu Cesarstwa Indyjskiego (Wielka Brytania) Order Zasługi (Wielka Brytania) Rycerz Krzyża Wielkiego Królewskiego Orderu Wiktorii (Wielka Brytania) Distinguished Service Order (Wielka Brytania) British War Medal (Wielka Brytania) Allied Victory Medal 1939-1945 Star (Wielka Brytania) Burma Star (Wielka Brytania) War Medal 1939–1945 (Wielka Brytania) King George V Coronation Medal King George V Silver Jubilee Medal King George VI Coronation Medal Queen Elizabeth II Coronation Medal Queen Elizabeth II Silver Jubilee Medal Kawaler Honorowy Zakonu Szpitala św. Jana z Jerozolimy Wielka Wstęga Specjalna Orderu Chmury i Sztandaru (Chiny) Krzyż Wielki Orderu Dannebroga (Dania) Oficer Orderu Nilu (Egipt) Krzyż Wielki Orderu Pieczęci Salomona (Etiopia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Krzyż Wielki Orderu Jerzego I (Grecja) Krzyż Wojenny 1940 (Grecja) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Order Gwiazdy Nepalu Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Aviz (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii Wielki Krzyż Orderu Korony Rumunii Legia Zasługi - Chief Commander (USA) Distinguished Service Medal  (Stany Zjednoczone) Asiatic-Pacific Campaign Medal (USA) Rycerz Krzyża Wielkiego Orderu Białego Słonia (Syjam) Królewski Order Serafinów (Szwecja)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Louis Francis Albert Victor Nicholas George Mountbatten, 1st Earl Mounbatten of Burma (hrabia Mountbatten-Birmy) KG, GCB, OM, GCSI, GCIE, GCVO, DSO, PC (ur. 25 czerwca 1900 w Windsorze, zm. 27 sierpnia 1979 w zatoce Donegal, Irlandia) – brytyjski polityk i wojskowy, admirał floty, ostatni wicekról Indii i przedostatni gubernator generalny Indii.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Jego ojcem był Ludwik Aleksander Battenberg, a matką Wiktoria Heska. Louis Mountbatten był prawnukiem królowej Wiktorii i kuzynem Edwarda VIII i Jerzego VI. Do 1917 nosił nazwisko Battenberg. Jego siostrami były:

W czasie I wojny światowej służył w Royal Navy. W okresie międzywojennym kontynuował służbę w marynarce. W 1939 był dowódcą 5 Flotylli Niszczycieli. Jednostką tą dowodził podczas kampanii norweskiej.

Był jednym z inicjatorów utworzenia Special Operations Executive, która zajmowała się koordynacją i wspieraniem ruchu oporu w okupowanej Europie. W kwietniu 1941 pomagał organizować odwrót jednostek brytyjskich z Krety. W październiku stanął na czele Kwatery Głównej Operacji Połączonych. W marcu 1942 otrzymał tytuł Szefa Operacji Połączonych. Pełniąc tę funkcję (do października 1943), zasiadał w Komitecie Szefów Sztabu oraz uczestniczył w planowaniu m.in. rajdu na Saint-Nazaire, desantu w Dieppe i ataku na Madagaskar.

W latach 1943-1945 był naczelnym dowódcą sił alianckich w Azji Południowo-Wschodniej. Odpowiadał między innymi za obronę Indii i miał wyprzeć Japończyków z okupowanej przez nich Birmy. W tym okresie Mountbatten wielokrotnie dowodził operacjami w Birmie.

12 września 1945 Louis Mountbatten przyjął kapitulację 750 000 żołnierzy japońskich walczących w Azji Południowo-Wschodniej.

Po wojnie został generalnym gubernatorem i wicekrólem Indii. Zaproponowano mu po zakończeniu wojny tytuł barona, którego – będąc synem markiza, bliskim krewnym królewskim i byłym Jaśnie Oświeconym księciem Battenbergiem i mając teraz zostać lordem najniższego stopnia – nie chciał przyjąć. Po osobistej interwencji kuzyna Jerzego VI otrzymał pod koniec 1945 tytuł wicehrabiego jako "Viscount Mountbatten of Burma", a w 1947 tytuł hrabiowski jako "Earl Mountbatten of Burma"[1].

Louis Mountbatten był zdania, że maharadżowie powinni decydować o losie niezależnych państw w Indiach, w tym Kaszmiru, choć uważał, że powinno być to zrobione pod kontrolą międzynarodową, gdyż zdawał sobie sprawę z konfliktu indyjsko-pakistańskiego.

Gdy plemiona pasztuńskie weszły na teren Kaszmiru i Hari Singh zgłosił się z prośbą o pomoc do lorda Mountbattena, ten postawił warunek: Kaszmir musiał przyłączyć się do Indii. Jednak ostatni wicekról zarządził również, że później ludność kaszmirska będzie miała prawo zadecydować sama o losie swego kraju w plebiscycie.

Hari Singh podpisał odpowiednie porozumienie z Indiami i w tym samym czasie wojska indyjskie wkroczyły do Kaszmiru i przywróciły porządek. Gdy w 1948 udało się wynegocjować zawieszenie broni, ONZ uchwaliła rezolucję, której drugi punkt mówił, że w Kaszmirze należy przeprowadzić plebiscyt, by rozwiązać konflikt. Na tę opcję nie mogły zgodzić się Indie, gdyż wiedziały, że oznaczałoby to utratę, ze względu na przewagę muzułmanów, ważnego dla nich rejonu.

Lord Mountbatten wrócił do Europy, gdzie piastował stanowiska: dowódcy floty śródziemnomorskiej (1952-1954), Pierwszego Lorda Morskiego (dowódcy floty brytyjskiej) (1955-1959) oraz stanowisko przewodniczącego Komitetu Szefów Sztabów i szefa Imperialnego Sztabu obrony Wielkiej Brytanii (1955-1965). W 1965 Lord Louis Mountbatten przeszedł w stan spoczynku.

27 sierpnia 1979 zginął w zamachu zorganizowanym przez Irlandzką Armię Republikańską. Bomba podłożona na jachcie lorda zabiła także trzy inne osoby (w tym wnuka lorda) i raniła kolejne trzy (w tym córkę i zięcia lorda).

Oskarżony o dokonanie zamachu Thomas MacMahon został skazany na dożywotnie więzienie.

Louis Mountbatten był żonaty z niesłychanie bogatą Edwiną Ashley (1901-1960), wnuczką żydowskiego finansisty, sir Ernesta Cassela, ze strony swego ojca pochodzącą z hrabiów Shaftesbury. W spadku po dziadku (zm. 1921) dostała ok. 3 milionów £ (sam jej dochód roczny z kapitału wynosił 30 000 £, podczas gdy Mountbatten pobierał rocznie 310 £ pensji oficerskiej i poza tym miał 300 £ dochodu z kapitału[2]). Z Edwiną miał dwie córki: Patrycję (ur. 1924) i Pamelę (ur. 1929), z których Patrycja, z męża baronowa Brabourne, odziedziczyła po nim – dzięki specjalnemu nadaniu króla Jerzego VI – tytuł "Countess Mountbatten of Burma", odtąd przekazywany także w linii po kądzieli.

Przypisy

  1. Ziegler, Mounbatten, str. 353
  2. op.cit. str. 67

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]