Polemoskop

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rysunki polemoskopu z dzieła Jana Heweliusza "Selenographia sive lunae descriptio" 1647.

Polemoskop (łac. Polemoscopium) – urządzenie obserwacyjne wynalezione przez Jana Heweliusza w 1637 roku, uznawane za prototyp peryskopu używanego współcześnie na okrętach podwodnych.

Historia[edytuj]

Heweliusz swój instrument skonstruował w roku 1637, a jego opis oraz techniczne rysunki zamieścił w dziele "Selenographia sive lunae descriptio" (pol. "Selenografia czyli opisanie księżyca") wydanym w Gdańsku w roku 1647[1].

W 1668 roku Jan III Sobieski, jeszcze jako marszałek wielki koronny, gościł w obserwatorium astronoma i zamówił u niego zestaw instrumentów obserwacyjnych, w tym polemoskop, a także globus niebieski i ziemski, mikroskop oraz dwie lunety. Heweliusz, który praktyczne zastosowanie swojego wynalazku widział głównie na polu techniki militarnej, osobiście wykonał je dla przyszłego króla polskiego[2].

W XVII wieku polemoskop był używany do obserwacji pola bitwy zza przeszkód terenowych, uniemożliwiających wykrycie obserwatora lub jego zranienie pociskami oraz odłamkami. O zastosowaniu polemoskopu w czasie działań wojennych, którego nazwę tłumaczy jako "dalekowid polowy", wspomina Antoni Krasicki w swoim poemacie "Przypomnienia wojenne"[3].

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Jan Heweliusz: Selenographia sive lunae descriptio. Gdańsk: 1647.
  • Edmund Kotarski: Muza gdańska Janowi Sobieskiemu 1673-1696. Warszawa: Ossolineum, 1985. ISBN 83-0401915-9.
  • Antoni Krasicki: Przypomnienia Wojenne z r. 1796 1 1797 Nad Renem. Lwów: Schnayder, 1836.

Linki zewnętrzne[edytuj]