Soma (bóg)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy boga we wczesnym hinduizmie. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Soma – bóstwo wedyjskie, czasami uważany za syna Pardźanjego (RV IX,82,3)[1].

Pierwotnie słowo soma oznaczało roślinę, z której produkowano napój, używany podczas składania ofiar. Miał dawać pijącemu nadludzką siłę. Według wierzeń hinduistów, wzrastanie somy zależało od faz księżyca. Z czasem z księżycem zaczęto utożsamiać Somę, któremu poświęcono cykl hymnów, zebranych w mandala – dziewiątej księdze Rygwedy[2].

Soma jest uważany za króla roślin. Bliskie mu znaczeniowo imię to Ćandra – hinduistyczne bóstwo Księżyca. Staroindyjska nazwa poniedziałku (somavāra - sóma 'Księżyc', vāra 'dzień tygodnia') pochodzi od imienia boga Somy. Nazewnictwo to dalej jest kontynuowane w języku indyjskim (Somvār -poniedziałek). Jest to widoczny związek z nazywaniem w kręgu kultur indoeuropejskich poniedziałku, jako "dnia księżyca" (patrz np. ang. Monday, niem. Montag, łac. diēs Lūnae)[3] . Wedy zalecają wykonanie ofiary z rośliny soma, aby wyjednać u boga Somy przyzwolenie na opady deszczu[4]. Obdarzał przyjaciółmi, końmi, słoniami i dobrą sławą[5].

Przypisy

  1. Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Poznań: KW SAWW, 1993, s. 328. ISBN 8385066918.
  2. Arthur L. Basham: Indie. Od początku dziejów do podboju muzułmańskiego. Zygmun Kubiak (tł.). Warszawa: PIW, 1973, s. 289.
  3. Jadwiga Waniakowa: Nazwy dni tygodnia w językach indoeuropejskich. Kraków: 1998, s. 43-49.
  4. Thomas Schweer: Hinduizm. Powstanie-dzieje-nauka. P. Pachciarek (tł.). Warszawa: Verbinum-Wydawnictwo Księży Werbistów, 2003, s. 17. ISBN 83-7192-184-5.
  5. M.Jakimowicz-Shah, A.Jakimowicz: Mitologia indyjska. Warszawa: WAiF, 1982, s. 332. ISBN 8322101767.