Sumacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sumacja – rodzaj puenty, charakterystyczny dla literatury barokowej[1][2]. Polega na zebraniu wszystkich najważniejszych elementów wiersza, by poprzez pomysłowe ich połączenie wywołać nowy, zaskakujący efekt. Występuje jako nagromadzenie na końcu utworu wyrazów, które pojawiły się wcześniej w wierszu. Przykładem sumacji jest wiersz Daniela Naborowskiego Na oczy królewny angielskiej, która była za Fryderykiem, falcgrafem reńskim, obranym królem czeskim.

Twe oczy, skąd Kupido na wsze ziemskie kraje,
[...]
Nie oczy, lecz pochodnie dwie nielitościwe,
[...]
Nie pochodnie, lecz gwiazdy, których jasne zorze
[...]
Nie gwiazdy, ale słońca pałające różno,
[...]
Nie słońca, ale nieba, bo swój obrót mają
[...]
Nie nieba, ale dziwnej mocy są bogowie,
[...]
Nie bogowie też zgoła, bo azaż bogowie
[...]
Nie nieba: niebo torem jednostajnym chodzi;
Nie słońca: słońce jedno wschodzi i zachodzi;
Nie gwiazdy, bo te tylko w ciemności panują;
Nie pochodnie, bo lada wiatrom te hołdują.
Lecz się wszytko zamyka w jednym oka słowie:
Pochodnie, gwiazdy, słońca, nieba i bogowie[3].

Sumacja występuje regularnie w sestynie lirycznej[4].

Przypisy

  1. Teresa Kostkiewiczowa: Sumacja, w: Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Jaunusz Sławiński, Słownik terminów literackich. Wrocław: Ossolineum, 2002, s. 541, seria: Vademecum Polonisty. ISBN 8304-04417X.
  2. Urszula Ciszewska-Psujek: Językowe sposoby opisu brzydkiego mężczyzny w literaturze baroku (pol.). czasopisma.tnkul.pl, 2012. [dostęp 2017-12-04]. s. 195.
  3. Daniel Naborowski: Na oczy królewny angielskiej, która była za Fryderykiem, falcgrafem reńskim, obranym królem czeskim (pol.). staropolska.pl. [dostęp 2017-12-04].
  4. Sestina: Poetic Form (ang.). poets.org. [dostęp 2017-12-04].