Szczeciogonek eukaliptusowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczeciogonek eukaliptusowy
Stipiturus mallee[1]
A. J. Campbell, 1908
Szczeciogonek eukaliptusowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina chwostkowate
Podrodzina chwostki
Rodzaj Stipiturus
Gatunek szczeciogonek eukaliptusowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg

Szczeciogonek eukaliptusowy (Stipiturus mallee) – gatunek małego ptaka z rodziny chwostkowatych. Występuje w południowo-wschodniej Australii. Zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Archibald James Campbell w 1908 na łamach Emu. Holotyp pochodził z okolic Hopetoun w stanie Wiktoria[3][4]. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Stipiturus mallee[3]. Obecnie (2016) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny podtrzymuje tę nazwę[5]. Szczeciogonek eukaliptusowy wraz z dwoma pozostałymi przedstawicielami Stipiturus tworzy nadgatunek. Niektórzy autorzy uznawali go za jeden gatunek ze szczeciogonkiem smugowanym (S. malachurus), jednak badania mtDNA wskazują na odrębność gatunkową tych dwóch taksonów[4]. IOC uznaje gatunek za monotypowy[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 13,5–15[4] cm, 4[6]–7[4] g. Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U samca kasztanowa[3] (rdzawa) czapeczka[7]), sterówki żółtobrązowe. Reszta wierzchu ciała oliwkowobrązowa, każde z piór zdobi ciemny pas. Kantarek, gardło i pierś jasna, fioletowoniebieska; pozostałą część spodu ciała porastają pióra szarobrązowe[3]. Samica ma białe okolice oczu, a kolor rdzawy obejmuje wyłącznie czoło[7].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Szczeciogonki australijskie zamieszkują części Australii położone na południe od rzeki Murray i południowo-zachodni stan Wiktoria[4]. Obecnie ptaki te występują już głównie na 2 chronionych obszarach, w parkach Ngarkat i Billiatt[6].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Środowiskiem życia szczeciogonków eukaliptusowych są przeważnie luźne zadrzewienia eukaliptusów i żywiczlinów (Callitris)[7], również i malee z trawami z rodzaju Triodia i zarośla traw Triodia z wrzosami. Chwostki te żyją w niewielkich (4–8 osobników) grupach podczas zimy, w sezonie lęgowym łączą się w pary i zajmują terytorium wielkości 3–5 ha. Pożywienie szczeciogonków eukaliptusowych stanowią owady[6], prawdopodobnie również nasiona. Skład diety słabo poznany. Ptaki te odzywają się wysokim szczebiotem. Głos kontaktowy to wysokie trii, głos ostrzegawczy to głośniejsze trrt[4].

Sezon lęgowy trwa od września do listopada. Gniazdo buduje samica[4], jest ono zamknięte. Na budulec składają się włókna roślinne, pajęczyny, pióra i inny miękki materiał. Ulokowane jest w kępie trawy. Zniesienie liczy zwykle 3 jaja[6].

Status[edytuj | edytuj kod]

Od 2008 IUCN uznaje szczeciogonka eukaliptusowego za gatunek zagrożony wyginięciem (EN, Endangered). Wcześniej w latach 2000–2006, gatunkowi nadawano rangę narażonego (VU, Vulnerable). Zagrożeniem dla tych ptaków jest fragmentacja środowiska przez przekształcanie go w obszary rolnicze i pastwiska. Według danych z 2006, ówczesne spadki liczebności w Australii Południowej zbiegały się z suszami i obszernymi pożarami[7].

Przypisy

  1. Stipiturus mallee, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Stipiturus mallee. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d A. J. Campbell. Description of a New Emu-Wren. „Emu”. 8, s. 34–35, 1908. 
  4. a b c d e f g Rowley, I. & Russell, E.: Mallee Emu-wren (Stipiturus mallee). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 27 września 2016].
  5. a b Frank Gill & David Donsker: Lyrebirds, scrubbirds, bowerbirds & Australasian wrens. IOC World Bird List (v6.3), 20 lipca 2016. [dostęp 27 września 2016].
  6. a b c d Mallee Catchment Management Authority: Mallee Emu-wren (Stipiturus mallee). http://www.malleecma.vic.gov.au,+luty 2011. [dostęp 27 września 2016].
  7. a b c d Mallee Emuwren Stipiturus mallee. BirdLife International. [dostęp 27 września 2016].