Szymon Zabiełło

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Szymon Zabiełło herbu Topór (ur. 14 lutego 1750 roku w Czerwonym Dworze, zm. w 1824 roku) – kasztelan miński w latach 17871783, generał lejtnant armii Wielkiego Księstwa Litewskiego, członek patriotycznej opozycji, poseł na sejm grodzieński, członek konfederacji grodzieńskiej 1793 roku[1], członek Rady Nieustającej, przystąpił do insurekcji kościuszkowskiej na Litwie.

Syn Antoniego i Zofii z Niemirowiczów-Szczyttów, córki kasztelana mścisławskiego Józefa. Brat Michała[2] i targowiczanina Józefa. Magnat litewski z okolic Kowna.

Ukończył Akademię Wojskową w Lunéville i służył w armii francuskiej. W 1780 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[3]. W 1787 roku razem z bratem Michałem przeszedł do Wojsk Polskich i od razu (24 czerwca 1788) został brygadierem 1 Brygady Kawalerii Narodowej Wielkiego Księstwa Litewskiego i generałem majorem komenderującym 2 Dywizji Litewskiej. Był członkiem konfederacji Sejmu Czteroletniego w 1788 roku[4]. W 1789 roku został odznaczony Orderem Orła Białego[5]. 30 sierpnia 1790 awansował do stopnia generała lejtnanta. W 1792 walczył z interwencją rosyjską. Stoczył zaciętą, ale przegraną bitwę pod Brześciem Litewskim. Mimo dzielności osobistej okazał się ignorantem w sztuce dowodzenia na polu walki w warunkach narzuconych przez silniejszego i profesjonalnie dowodzonego nieprzyjaciela. Po kapitulacji króla próbował organizować partyzantkę na tyłach wroga, ale zrezygnował wobec jego przewagi. Poseł wołkowyski na rozbiorowy sejm grodzieński[6]. Należał do patriotycznej opozycji. Później utrzymywał kontakty ze sprzymierzeniem insurekcyjnym w Wilnie, ale był też członkiem wskrzeszonej przez targowiczan Rady Nieustającej. Po wybuchu insurekcji w Wilnie do niej przystąpił i czasowo pełnił funkcję adiutanta generała Jakuba Jasińskiego.

Po upadku powstania na Litwie wycofał się z życia publicznego.

Bibliografia[edytuj]

H. P Kosk Generalicja polska t. 2 wyd.: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" Pruszków 2001

Przypisy

  1. Volumina Legum, t. X, Poznań 1952, s. 55.
  2. T.Żychliński, Złota Księga Szlachty Polskiej, Rocznik IV, Poznań 1882, s. 363-364
  3. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 187.
  4. Dyaryusz Seymu Ordynaryinego Pod Związkiem Konfederacyi Generalney Oboyga Narodów W Warszawie Rozpoczętego Roku Pańskiego 1788. T. 1 cz. 1, [b.n.s]
  5. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 243.
  6. Jakob Johann Sievers, Jak doprowadziłem do drugiego rozbioru Polski, Warszawa 1992, s. 227.