Tadeusz Wrześniowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Wrześniowski
Poseł na Sejm Krajowy Galicji IX kadencji
Okres od 1908
do 1913
Starosta powiatu sanockiego
Okres od 1918
do 192?
Poprzednik Kazimierz Waydowski
Następca Antoni Zoll
starosta powiatu gródeckiego
Okres od 192?
do 1927
Następca Mieczysław Zieliński
starosta powiatu przemyskiego
Okres od 1927
do pocz. stycznia 1929
Poprzednik Roman Frankowski
Następca Stanisław Michałowski
Odznaczenia
Kawaler Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry)

Tadeusz Jan Wrześniowski – poseł do Sejmu Krajowego Galicji IX kadencji, urzędnik, starosta w II Rzeczypospolitej, działacz narodowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej został urzędnikiem (jego tożsamość w języku niemieckim była zapisywana jako „Thaddäus Wrześniowski”). Pełnił funkcję starszego komisarza powiatu sanockiego[1]; w 1906 został przeniesiony w stan spoczynku i wówczas cesarz Franciszek Józef I odznaczył go Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka Józefa[2][3]. Został wybrany posłem do Sejmu Krajowego Galicji IX kadencji (1908-1913), wybrany w IV kurii, w okręgu Sanok[4][5][6][7]. Do 1914 był sekretarzem biura wydziału c. k. powiatu sanockiego[8][9][10][11].

Był członkiem wydziału i sekretarzem tegoż Towarzystwa „Korpusy Wakacyjne” w Sanoku[12][13][14]. W czerwcu 1896 został wybrany członkiem wydziału Towarzystwa Pomocy Naukowej w Sanoku[15]. Działał w Towarzystwie Pomocy Naukowej w Sanoku, gdzie w czerwcu 1896 został wybrany zastępcą członka wydziału[15], a w styczniu 1897 został wybrany członkiem wydziału[16]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (od 1906 i od 1912, 1919)[17][18][19] (jego nazwisko zostało umieszczone w drzewcu sztandaru TG Sokół w Sanoku, na jednym z 125 gwoździ upamiętniających członków[20]) oraz członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[21][22]. Na przełomie lipca i sierpnia 1911 został członkiem dyrekcji Domu Handlowo-Przemysłowego w Sanoku[23]. Był członkiem Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka[24]. Został I zastępcą prezesa zarządu założonego 24 kwietnia 1904 sanockiego oddziału Towarzystwa Ligi Pomocy Przemysłowej[25]. 27 października 1910 został wybrany członkiem wydziału „Towarzystwa Bursy”, sprawującego pieczę nad Bursą Jubileuszową im. Cesarza Franciszka Józefa w Sanoku[26]. Jesienią 1912 został wybrany prezesem Towarzystwa „Kasyno” w Sanoku[27]. Przed 1914 był członkiem oddziału C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego w Sanoku[28]. Był członkiem czynnym zwyczajnym Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej we Lwowie[29].

Po wybuchu I wojny światowej od 14 września 1914 wraz z bliskimi przebywał w Wiedniu[30]. Podczas wojny po utworzeniu Naczelnego Komitetu Narodowego i utworzeniu go w Sanoku, został członkiem Powiatowego Komitetu Narodowego w Sanoku[31]. Wskutek rezolucji przyjętej 15 października 1918 przez Koło Polskie w sejmie deklarującej, iż są obywatelami polskimi, Tadeusz Wrześniowski przekazywał sanoczanom informacje o sprawach polskich[32]. W okresie u schyłku wojny został starostą powiatu sanockiego niepodległej II Rzeczypospolitej[33] i pełnił ten urząd w latach 20. W 1927 został przeniesiony ze stanowiska starosty powiatu gródeckiego na urząd starosty powiatu przemyskiego[34]. Urząd w Przemyślu pełnił[35][36] do początku stycznia 1929, gdy według oficjalnego komunikatu został na własną prośbę przeniesiony w stan spoczynku i zastąpiony przez dotychczasowego starostę sanockiego Stanisława Michałowskiego[37][38][39].

Pracując w Sanoku 2 czerwca 1919 został członkiem wydziału wykonawczego Komitetu Obywatelskiego Ziemi Sanockiej (w zamierzeniu mającego nieść pomoc Polakom wyznania chrześcijańskiego)[40]. Wraz z ppłk. Gustawem Truskolaskim był inicjatorem zawiązania w połowie 1919 Komitetu Opieki nad Żołnierzem Polskim w Sanoku[41]. Został także prezesem Powiatowego Komitetu Pomocy dla Dzieci[42]. Został działaczem Związku Ludowo-Narodowego[43] (wraz z nim m.in. Paweł Biedka, Wojciech Ślączka, Adam Pytel)[44].

Jego żoną była Eugenia z domu Towarnicka (1868-1954), a ich dziećmi byli: Maria (w 1911 poślubiła Adama, syna generała Adama Dembickiego von Wrocień)[45], Zygmunt (1891-1964, major kawalerii Wojska Polskiego, prawnik, malarz, muzealnik)[46], Andrzej (marynarz, po II wojnie światowej mieszkający na stałe w Stanach Zjednoczonych, I oficer floty handlowej USA)[potrzebny przypis].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż Kawalerski Orderu Franciszka Józefa[10][47]
  • Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Wojskowych i Żandarmerii (przed 1914)[10]
  • Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Cywilnych Funkcjonariuszy (przed 1914)[10][47]
  • Krzyż Jubileuszowy (przed 1914)[10]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901. Lwów: 1901, s. 42, 56.
  2. Kronika. Odznaczenie. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 137 z 12 sierpnia 1906. 
  3. Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1918, s. 196.
  4. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 357.
  5. Wybory posłów na Sejm krajowy z kuryi gmin wiejskich. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 148 z 1 lipca 1913. 
  6. Wybory posłów na Sejm Krajowy z kuryi gmin wiejskich. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 148 z 1 lipca 1913. 
  7. Wybory posłów na Sejm krajowy z kuryi gmin wiejskich. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 149 z 2 lipca 1913. 
  8. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1911, s. 409.
  9. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1913. Lwów: 1913, s. 462.
  10. a b c d e Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów: 1914, s. 469.
  11. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 353.
  12. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 29 z 20 października 1895. 
  13. Odezwa Towarz. „Korpusów Wakacyjnych” w Sanoku. „Gazeta Sanocka”, s. 2-3, Nr 62 z 7 czerwca 1896. 
  14. Kronika. „Korpusy wakacyjne”. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 93 z 10 stycznia 1897. 
  15. a b Kronika. Towarz. „Pomocy Naukowej” w Sanoku. „Gazeta Sanocka”, s. 3-4, Nr 64 z 21 czerwca 1896. 
  16. Towarzystwo „Pomocy naukowej w Sanoku”. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 94 z 19 stycznia 1897. 
  17. Sprawozdanie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za lata 1914., 1915., 1916., 1917., 1918. i 1919.. Sanok: 1920, s. 19.
  18. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 146, 149. ISBN 978-83-939031-1-5.
  19. Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 16 listopada 2014].
  20. Sztandar. sokolsanok.pl. [dostęp 2015-06-16].
  21. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziewiątego roku jej istnienia tj. 1894 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 4 maja 1895. s. 9.
  22. Sprawozdanie z działalności „Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego” w Cieszynie za czas od 16 września 1906 do 31 grudnia 1907 – 22 rok istnienia. Cieszyn: 1907, s. 21.
  23. Kronika. Dom Handlowo-Przemysłowy w Sanoku, Stowarz. zarejestr. z ogr. poręką. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 33 z 6 sierpnia 1911. 
  24. Sprawozdanie Wydziału Tow. Upiększania Miasta Sanoka. „Miesięcznik Artystyczny”, s. 68, Nr 7 z 1912. 
  25. Sprawozdanie z działalności „Ligi Pomocy Przemysłowej” za czas od 16. sierpnia 1908, do 31. grudnia 1909 t. j. za szósty rok istnienia. Lwów: Liga Pomocy Przemysłowej, 1910, s. 120.
  26. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 27 z 30 października 1910. 
  27. Kronika. Wybory w Kasynie. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 44 z 3 listopada 1912. 
  28. Sprawozdanie Komitetu C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego za rok 1912. Lwów: 1913, s. 252.
  29. Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej za rok 1919. Lwów: 1920, s. 26.
  30. Księga pamiątkowa i adresowa wygnańców wojennych z Galicyi i Bukowiny 1914-1915 oraz Album pamiątkowe. Cz. 3. Prowincya i Bukowina. Wiedeń: 1915, s. 144.
  31. Alojzy Zielecki, Miasto w latach Wielkiej Wojny 1914-1918, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 491.
  32. Alojzy Zielecki, Miasto w latach Wielkiej Wojny 1914-1918, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 496.
  33. Wojciech Sołtys, Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 505.
  34. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Województwa Lwowskiego”. Nr 10, s. 1, 15 października 1927. 
  35. II. W ziemi sanockiej 1920–1930. W: Stanisław Proń: Szukałem człowieka. Wspomnienia. Kraków: Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 63, 66. ISBN 978-83-933657-8-4.
  36. 21 kwietnia 1928 „Ziemia Przemyska” informowała o krążących pogłoskach na temat ewentualnego przeniesienia starosty T. Wrześniowskiego na emeryturę, zob. Kronika. Pogłoski. „Ziemia Przemyska”. 17, s. 3, 21 kwietnia 1928. 
  37. Ruch służbowy. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Nr 2, s. 39-40, 20 stycznia 1929. 
  38. 12 stycznia 1929 „Ziemia Przemyska” w artykule pt. Przemyski Meysztowicz przyrównano osobę starosty Wrześniowskiego do ministra sprawiedliwości i naczelnego prokuratora Meysztowicz (urzędującego od 1936 do grudnia 1928), opisując, że stało się z nim jak z cytryną, którą po zużyciu odrzuca się za siebie. Ponadto w tym kontekście pojawiła się następująca informacja: Wtajemniczonym wiadomo, że tut. starosta p. Wrześniowski walizy miał stale spakowane i czekał nie znając „minuty i godziny” na paszport, zob. Przemyski Meysztowicz. „Ziemia Przemyska”. 2, s. 2, 12 stycznia 1929. 
  39. 2 marca 1929 „Ziemia Przemyska” informowała: Szybko mielą młyny Boże. Po „błahonadiożnym”, a już »odstawionym« p. Wrześniowskim, odkomenderowanym godnie do Mościsk p. Wiąckowskim, przyszła kolej na mniejsze rybki sanacyjne i jak się dowiadujemy posłano na emeryturę znanego zwolennika „dziadka” p. Chrobaka, a obecnie miecz Damoklesa ma wisieć na drugim obok płk. Kwiatka dyktaktorem przemyskiej sanacji, poczciwym p. Prusakiem (...), zob. Kronika. Szybko mielą młyny Boże. „Ziemia Przemyska”. 9, s. 5, 2 marca 1929. 
  40. Kronika. Komitet Obywatelski Ziemi Sanockiej. „Ziemia Sanocka”. 16, s. 3, 15 czerwca 1919. 
  41. Kronika. Komitet opieki nad żołnierzem polskim. „Ziemia Sanocka”. 22-23, s. 3, 3 sierpnia 1919. 
  42. Wojciech Sołtys, Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 509.
  43. Wojciech Sołtys, Stosunki społeczno-polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 563.
  44. Alojzy Zielecki, Rozwój ruchu niepodległościowego, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 471.
  45. Kronika. Ślub. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2, Nr 44 z 22 października 1911. 
  46. Wrześniowska Eugenia z Towarnickich. genealogia.okiem.pl. [dostęp 2016-08-15].
  47. a b Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie für das Jahr 1918. Wiedeń: 1918, s. 1002.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]