Toros (glacjologia)
Toros (zwał lodu[1]) – spiętrzenie powstałe, gdy kry lodowe zostają wyniesione w górę w wyniku napierania na siebie[1]. Torosy mogą tworzyć się na powierzchni morza, jeziora lub innego zbiornika wodnego i osiągać wysokość do kilkunastu metrów[2][3]. Powstają najczęściej podczas odwilży, gdy stała pokrywa lodowa pęka, tworząc pak lodowy, który może być następnie kierowany przez prądy i wiatr na ląd, co bywa niekiedy nazywane lodowym tsunami[4][5]. Zdarza się to najczęściej w miejscach, gdzie brzeg jest łagodny i przez dłuższy czas wieje silny wiatr z jednego kierunku[3].
Nazwa toros jest zapożyczeniem z języka rosyjskiego (торос)[3].
Torosy są charakterystycznym elementem krajobrazu Arktyki[6], ale zjawisko to zaobserwowano także na przykład w okolicach Półwyspu Helskiego, na jeziorze Bajkał[7], na wschodnim wybrzeżu Kanady i Stanów Zjednoczonych[8] oraz w amerykańskim stanie Wisconsin[9].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Anna Styszyńska: Terminologia lodów morskich. Stowarzyszenie Klimatologów Polskich. [dostęp 2026-02-01]. (pol.).
- ↑ Dlaczego kra wypełza na brzeg? Lód szarżował także w Polsce. tvn24.pl. [dostęp 2026-02-01]. (pol.).
- 1 2 3 Lodowe tsunami nad Bałtykiem. Czym są torosy i jak powstają?. wyborcza.pl. [dostęp 2026-02-01]. (pol.).
- ↑ Wędrujący lód na Półwyspie Helskim. To torosy. "Lodowa szarża znad polskiego morza". gazeta.pl. [dostęp 2021-03-26]. (pol.).
- ↑ 'Ice tsunami' crashes onto northern lake shores. Here's why.. nationalgeographic.com. [dostęp 2026-02-01]. (ang.).
- ↑ Hummock. National Snow and Ice Data Center. [dostęp 2026-02-01]. (ang.).
- ↑ Bajkalskie królestwo lodu [online], szerokietory.pl [dostęp 2021-03-24] (pol.).
- ↑ "Coś takiego wydarzyło się po raz pierwszy". Nagrali lodowe tsunami na granicy USA i Kanady. gazeta.pl. [dostęp 2021-03-26]. (pol.).
- ↑ "Wędrujący lód spychał mnie powoli w głąb brzegu". Torosy w Wisconsin. tvnmeteo.tvn24.pl. [dostęp 2021-03-26]. (pol.).