Upojenie senne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Upojenie senne (zryw przysenny, stan zamroczenia przysennego, zespół Elpenora, elpenoryzm) – krótko trwający stan psychotyczny, pojawiający się po nagłym obudzeniu u predysponowanych osób. Należy do parasomni[1]. Wyraża się jakościowymi zmianami świadomości (zamroczenie) występującymi bezpośrednio po obudzeniu tej osoby. Do stanów predysponujących zalicza się osobnicze skłonności, stany wyczerpania, zmęczenia, okresy rekonwalescencji[2][3]. Nazwa zespołu Elpenora pochodzi od imienia postaci z Odysei Homera. Elpenor był najmłodszym z towarzyszy Odyseusza, który upił się winem i zasnął na dachu domu, a obudzony rano pobiegł przed siebie, spadł z dachu i zginął. Termin wprowadził do medycyny Logre w 1961 roku[4].

Jednym z najsłynniejszych przypadków takiego stanu był ten który wystąpił u prezydenta Francji Paula Deschanela 23 maja 1920 roku[5]. Podczas nocnej podróży pociągiem, kilkanaście kilometrów przed Montbrison, w samej piżamie wypadł przez okno. Prezydenta z zakrwawioną twarzą i poobijanego, ale tylko lekko rannego, spotkał odźwierny André Radeau. Deschanel miał mu się przedstawić: "jestem prezydentem Republiki i wypadłem z pociągu". Później powiedział swojemu podprefektowi, że ma kompletną lukę w pamięci, między momentem otworzenia okna a momentem gdy znalazł się tam gdzie jest. Niewytłumaczalne problemy psychiczne prezydenta zmusiły go do ustąpienia.

Przypisy

  1. Viot-Blanc V. Troubles du sommeil de l’adulte: hypersomnies, parasomnies et troubles circadiens. Encycl Méd Chir (Éditions Scientifiques et Médicales SAS, Paris), Psychiatrie, 37-680-A-06, p. 8 (2000)
  2. Wciórka J: 3.Psychopatologia. W: Bilikiewicz A, Pużyński S, Rybakowski J, Wciórka J (red.): Psychiatria. Tom I. Podstawy psychiatrii. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 2002, s. 415. ISBN 83-87944-67-X.
  3. Adam Bilikiewicz: Psychiatria : podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 730. ISBN 83-200-3388-8.
  4. Logre BJ: Psychiatrie clinique. Paris: Presses Universitaires de France, 1961
  5. Olry R, Haines DE. NEUROwords: Elpenor's syndrome: the link between one of Ulysses' companions and the tenth president of the Third French Republic.. „Journal of the history of the neurosciences”. 2 (15), s. 159–61, czerwiec 2006. DOI: 10.1080/09647040500434242. PMID: 16608745. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.