Wciornastek zachodni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wciornastek zachodni
Frankliniella occidantalis
Pergande, 1895
Wciorniastek zachodni (po prawej) oraz wciorniastek tytoniowiec (thrips tabaci)
Wciorniastek zachodni (po prawej) oraz wciorniastek tytoniowiec (thrips tabaci)
Wciorniastek zachodni w naturalnym środowisku
Wciorniastek zachodni w naturalnym środowisku
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada owady uskrzydlone
Rząd wciornastki
Rodzina wciornastkowate
Rodzaj Frankliniella
Synonimy

Frankliniella conspicua, Frankliniella syringae

Wciornastek zachodni (Frankliniella occidantalis) – rodzina Thripidae wyróżnia się asymetryczną budową kłująco-ssącego aparatu gębowego oraz brakiem żuwaczki. Ich wąskie skrzydła wyposażone są w szczecinki zwiększające powierzchnię lotną. Dorosłe osobniki osiągają niewielkie rozmiary ok. 2mm długości. Ich ciało jest wąskie i wydłużone. Samce, mniejsze do samic, odznaczają się żółtym kolorem zaokrąglonego odwłoka. Samice przyjmują kolor od żółtego do brązowego, a odwłok zakończony jest stożkowato [1].

Występowanie[edytuj]

Wciornastek zachodni pierwotnie zasiedlał zachodnią część ameryki północnej. Obecnie żyje niemal na całym świecie. Przenoszony na kwiatach ciętych i roślinach doniczkowych, rozprzestrzenił się w Europie, Australii, Kanadzie i północnej Afryce[2]. Gatunek ten znalazł się również w Polsce w wyniku introdukcji.

Ekologia[edytuj]

Wciornastkowate są owadami roślinożernymi. Żywią się sokami, tkankami, pyłkiem oraz nektarem roślin zielnych, zarówno jedno jak i dwu liściennych. Są polifagami, nie wykazują preferencji w wyborze rośliny[3]. To organizmy ciepłolubne, dlatego też w Europie wciornastka zachodniego można znaleźć głównie w uprawach szklarniowych. Zasiedlają nadziemne części roślin. Większość przedstawicieli gatunku to samice rozmnażające się na drodze arrenotokii gdzie z niezapłodnionych komórek jajowych rozwijają się samce. Samice wykluwają się jedynie z zapłodnionych komórek jajowych. Jajeczka umieszczane są w komórkach parenchymy liści, owocach i elementach kwiatu. Rozwój składa się z czterech stadiów larwalnych. Cykl ten trwa zazwyczaj od 2 do 3 tygodni. Spadek temperatury poniżej optymalnej skraca cykl do około 13 dni. Samice przeżywają 45 dni, samce dwa razy mniej[4].

Wpływ na środowisko[edytuj]

Wciornastek zachodni negatywnie wpływa na rośliny, którymi się żywi. Powoduje deformacje płatków, odbarwienie oraz przedwczesne zapylanie i starzenie się roślin. Jest wektorem chorób m.in. brunatnej plamistości pomidora[5] czy wirusa plamistości tytoniu. W wyniku jego działalności może nie dojść do powstania owocu.

Znaczenie dla gospodarki[edytuj]

Zaliczany do gatunków kwarantannowych na liście A2[6]. Ze względu na sposób odżywiania wciornastek zachodni powoduje straty w uprawach. Zniekształcenie kwiatu czy pojawienie się plam na owocu skutkuje obniżeniem jego wartości. Walka ze szkodnikiem sprawia jednak wiele trudności. Gatunek ten łatwo się rozprzestrzenia a wykrycie jego obecności jest stosunkowo trudne, ponieważ ukrywa się w szczelinach kwiatostanów[7]. Ponadto gatunek ten jest uodporniony na niektóre pestycydy.

Aktualne kierunki badań[edytuj]

Obecnie badania związane z wciornastkiem zachodnim są głównie ukierunkowane na wynalezienie metod walki ze szkodnikiem ze względu na straty jakie wyrządza[8]. Wiele aktualnych publikacji naukowych dotyczy również wpływu czynników środowiska na ten gatunek.

Przypisy

  1. http://www.cabi.org/isc/datasheet/24426
  2. Kirk, D.J.; Terry, I.L.; 2003. The spread of the western flower thrips Frankliniella occidentalis (Pergande). Agricultural and Forest Entomology 5: 301 – 310
  3. , http://www.iop.krakow.pl/gatunkiobce/default.asp?nazwa=opis&id=42&je=pl
  4. Cloyd R.A.; 2009. Western Flower Thrips (Frankliniella occidentalis) Mangement on Ornamental Crops Grown in Greenhouses: Have We Reached an Impasse?. Pest Technology 3: 1-9
  5. Nagata T., Inouo-Nagata A.K., van Leut J., Goldbach R., Peters D.; 2002. Factors determining vector competence and specifity for transmission of tomato spotted wilt virus. Journal of General Virology 83: 663-671.
  6. OEPP/EPPO. 1989. Data sheets on quarantine organisms No. 177. Frankliniella occidentalis. Bulletin OEPP/EPPO 19: 725-731.
  7. Tommasini, M. G.; Maini, S.; 1995. Frankliniella occidentalis and other thrips harmful to vegetable and ornamental crops in Europe. Wageningen Agricultural University Papers 95: 1-42
  8. Egger B., Koschier H. E.; 2013. Behavioural responses of Frankliniella occidentalis Pergande larvae to methyl jasmonate and cis-jasmone. Journal of Pest Science 87: 53-59