Wciornastek zachodni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wciornastek zachodni
Frankliniella occidantalis
Pergande, 1895
Wciorniastek zachodni (po prawej) oraz wciorniastek tytoniowiec (thrips tabaci)
Wciorniastek zachodni (po prawej) oraz wciorniastek tytoniowiec (thrips tabaci)
Wciorniastek zachodni w naturalnym środowisku
Wciorniastek zachodni w naturalnym środowisku
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada owady uskrzydlone
Rząd wciornastki
Rodzina wciornastkowate
Rodzaj Frankliniella
Synonimy

Frankliniella conspicua, Frankliniella syringae

Wciornastek zachodni (Frankliniella occidantalis) – rodzina Thripidae wyróżnia się asymetryczną budową kłująco-ssącego aparatu gębowego oraz brakiem żuwaczki. Ich wąskie skrzydła wyposażone są w szczecinki zwiększające powierzchnię lotną. Dorosłe osobniki osiągają niewielkie rozmiary ok. 2mm długości. Ich ciało jest wąskie i wydłużone. Samce, mniejsze do samic, odznaczają się żółtym kolorem zaokrąglonego odwłoka. Samice przyjmują kolor od żółtego do brązowego, a odwłok zakończony jest stożkowato [1].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Wciornastek zachodni pierwotnie zasiedlał zachodnią część ameryki północnej. Obecnie żyje niemal na całym świecie. Przenoszony na kwiatach ciętych i roślinach doniczkowych, rozprzestrzenił się w Europie, Australii, Kanadzie i północnej Afryce[2]. Gatunek ten znalazł się również w Polsce w wyniku introdukcji.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Wciornastkowate są owadami roślinożernymi. Żywią się sokami, tkankami, pyłkiem oraz nektarem roślin zielnych, zarówno jedno jak i dwu liściennych. Są polifagami, nie wykazują preferencji w wyborze rośliny[3]. To organizmy ciepłolubne, dlatego też w Europie wciornastka zachodniego można znaleźć głównie w uprawach szklarniowych. Zasiedlają nadziemne części roślin. Większość przedstawicieli gatunku to samice rozmnażające się na drodze arrenotokii gdzie z niezapłodnionych komórek jajowych rozwijają się samce. Samice wykluwają się jedynie z zapłodnionych komórek jajowych. Jajeczka umieszczane są w komórkach parenchymy liści, owocach i elementach kwiatu. Rozwój składa się z czterech stadiów larwalnych. Cykl ten trwa zazwyczaj od 2 do 3 tygodni. Spadek temperatury poniżej optymalnej skraca cykl do około 13 dni. Samice przeżywają 45 dni, samce dwa razy mniej[4].

Wpływ na środowisko[edytuj | edytuj kod]

Wciornastek zachodni negatywnie wpływa na rośliny, którymi się żywi. Powoduje deformacje płatków, odbarwienie oraz przedwczesne zapylanie i starzenie się roślin. Jest wektorem chorób m.in. brunatnej plamistości pomidora[5] czy wirusa plamistości tytoniu. W wyniku jego działalności może nie dojść do powstania owocu.

Znaczenie dla gospodarki[edytuj | edytuj kod]

Zaliczany do gatunków kwarantannowych na liście A2[6]. Ze względu na sposób odżywiania wciornastek zachodni powoduje straty w uprawach. Zniekształcenie kwiatu czy pojawienie się plam na owocu skutkuje obniżeniem jego wartości. Walka ze szkodnikiem sprawia jednak wiele trudności. Gatunek ten łatwo się rozprzestrzenia a wykrycie jego obecności jest stosunkowo trudne, ponieważ ukrywa się w szczelinach kwiatostanów[7]. Ponadto gatunek ten jest uodporniony na niektóre pestycydy.

Aktualne kierunki badań[edytuj | edytuj kod]

Obecnie badania związane z wciornastkiem zachodnim są głównie ukierunkowane na wynalezienie metod walki ze szkodnikiem ze względu na straty jakie wyrządza[8]. Wiele aktualnych publikacji naukowych dotyczy również wpływu czynników środowiska na ten gatunek.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Frankliniella occidentalis (western flower thrips), www.cabi.org [dostęp 2017-12-27].
  2. Kirk, D.J.; Terry, I.L.; 2003. The spread of the western flower thrips Frankliniella occidentalis (Pergande). Agricultural and Forest Entomology 5: 301 – 310
  3. , http://www.iop.krakow.pl/gatunkiobce/default.asp?nazwa=opis&id=42&je=pl
  4. Cloyd R.A.; 2009. Western Flower Thrips (Frankliniella occidentalis) Mangement on Ornamental Crops Grown in Greenhouses: Have We Reached an Impasse?. Pest Technology 3: 1-9
  5. Nagata T., Inouo-Nagata A.K., van Leut J., Goldbach R., Peters D.; 2002. Factors determining vector competence and specifity for transmission of tomato spotted wilt virus. Journal of General Virology 83: 663-671.
  6. OEPP/EPPO. 1989. Data sheets on quarantine organisms No. 177. Frankliniella occidentalis. Bulletin OEPP/EPPO 19: 725-731.
  7. Tommasini, M. G.; Maini, S.; 1995. Frankliniella occidentalis and other thrips harmful to vegetable and ornamental crops in Europe. Wageningen Agricultural University Papers 95: 1-42
  8. Egger B., Koschier H. E.; 2013. Behavioural responses of Frankliniella occidentalis Pergande larvae to methyl jasmonate and cis-jasmone. Journal of Pest Science 87: 53-59