Zespół Liddle’a

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Zespół Liddle'a)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zespół Liddle'a
Typ dziedziczeniaautosomalny dominujący
Typ dziedziczenia
autosomalny dominujący
ICD-10 I15.1
Nadciśnienie wtórne do innej patologii nerek
DiseasesDB 7471
OMIM 177200
MeSH D056929

Zespół Liddle'a – rzadka, jednogenowa choroba genetyczna spowodowana mutacją typu nabycia funkcji (gain-of-function) któregoś z genów kodujących kanału sodowy (ENaC).

Ponieważ kanał sodowy w komórkach nabłonkowych kanalików nerkowych odgrywa główną rolę w regulacji stężenia sodu i objętości krwi w nerkach, to defekt tego białka prowadzi do chorobliwego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi czyli nadciśnienia tętniczego.

Zespół Liddle'a jest dziedziczony jako cecha autosomalna dominująca.

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Białko tworzące kanał sodowy ENaC jest odpowiedzialne za reabsorpcję jonów sodowych (Na+) i składa się z trzech podjednostek: α ENaC, β ENaC i γ ENaC, kodowanych odpowiednio przez geny: SCNN1A, SCNN1B i SCNN1G[1]. Prawie wszystkie opisane wcześniej mutacje w zespole Liddle'a były missensowne, nonsensowne lub przesuwające ramkę odczytu, zlokalizowane w C końcu podjednostek β i γ ENaC[2][3][4]. Zidentyfikowano dotychczas ok. 100 rodzin lub sporadycznych przypadków zespołu Liddle'a, od czasu kiedy amerykański endokrynolog Grant Liddle odkrył to schorzenie w 1963 r[5].

Patomechanizm molekularny[edytuj | edytuj kod]

Białkowe cząsteczki kanału sodowego są syntetyzowane w komórce, przemieszczane na powierzchnię błony komórkowej od strony światła kanalika nerkowego, gdzie działają, a po pewnym czasie ulegają degradacji. Te procesy znajdują się w stanie homeostatycznej równowagi. Mutacje w locus 16p13-p12 opisane u pacjentów z zespołem Liddle'a prowadzą zmian strukturalnych w C-końcowym odcinku podjednostek cząsteczki kanału sodowego. Ten krytyczny fragment nazwano motywem bogatym w prolinę tzn. motyw PY (PPPXY). W tym defektywnym białku dochodzi do niezdolności wiązania się z wewnątrzkomórkową ligazą ubikwitynową E3 (Nedd4), która w warunkach prawidłowych zapoczątkowuje proces internalizcji i degradacji cząsteczek kanału sodowego[6]. Homeostaza zostaje zaburzona. Większa liczba kanałów ENaC na powierzchni komórki, skutkuje pobudzaniem reabsorpcji jonów sodowych z i wydzielanie jonów potasowych do kanalika nerkowego[7][8]. W efekcie prowadzi to do rodzaju stanu pseudohiperaldosteronizmu, ponieważ fizjologicznie to aldosteron odpowiada za tworzenie i "uruchamianie" tych kanałów. Zwiększona resorpcja jonów sodowych prowadzi do zwiększenia resorpcji wody i nadciśnienia spowodowanego wzrostem objętości krwi krążącej.

Objawy chorobowe[edytuj | edytuj kod]

Osoby dotknięte tym zespołem chorobowym zapadają w młodym wieku na oporne, sodowrażliwe (salt-sensitive) nadciśnienie tętnicze spowodowane nadmiernym zwrotnym wchłanianiem sodu. Poza tym, zespół Liddle'a prowadzi do zaburzenia metabolicznego nazywanego hypokaliemiczną zasadowicą metaboliczną, obniżonego stężenia reniny (PRA) oraz normalnego lub obniżonego stężenia aldosteronu (PAC)[9].

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Zwykle nadciśnienie tętnicze w przebiegu zespołu Liddle'a jest oporne na standardowe leczenie przeciwnadciśnieniowe.

W wypadku wystąpienia nadciśnienia tętniczego w młodym wieku, jego oporności na leczenie i sodowrażliwości wskazane jest wykonanie badań genetycznych (przede wszystkim genów SCNN1B i SCNN1G) dla potwierdzenia rozpoznania zespołu Liddle'a[10][11].

Ze względu na mechanizm działania przeciw nadciśnieniowego, szczególną skutecznością wykazują się leki amiloryd i triamteren, ponieważ swoiście hamują nadmiernie aktywowany kanał sodowy.


Przypisy

  1. L. Schild. The ENaC channel as the primary determinant of two human diseases: Liddle syndrome and pseudohypoaldosteronism.. „Nephrologie”. 17 (7), s. 395-400, 1996. PMID: 8987044. 
  2. L. Gao, L. Wang, Y. Liu, X. Zhou i inni. A family with Liddle syndrome caused by a novel missense mutation in the PY motif of the beta-subunit of the epithelial sodium channel.. „J Pediatr”. 162 (1), s. 166-70, Jan 2013. DOI: 10.1016/j.jpeds.2012.06.017. PMID: 22809657. 
  3. Y. Cui, A. Tong, J. Jiang, F. Wang i inni. Liddle syndrome: clinical and genetic profiles.. „J Clin Hypertens (Greenwich)”. 19 (5), s. 524-529, May 2017. DOI: 10.1111/jch.12949. PMID: 27896928. 
  4. PJ. Gao, KX. Zhang, DL. Zhu, X. He i inni. Diagnosis of Liddle syndrome by genetic analysis of beta and gamma subunits of epithelial sodium channel--a report of five affected family members.. „J Hypertens”. 19 (5), s. 885-9, May 2001. PMID: 11393671. 
  5. Liddle GWBTCW. A familial renal disorder simulating primary aldosteronism but with negligible aldosterone secretion. Trans Assoc Am Physicians. 1963;79:199–213
  6. Andrzej Ciechanowicz, Stanisław Czekalski Aspekty genetyczne nadciśnienia tętniczego, Postępy Nauk Medycznych, s3/2011, s. 18-30
  7. KQ. Yang, Y. Xiao, T. Tian, LG. Gao i inni. Molecular genetics of Liddle's syndrome.. „Clin Chim Acta”. 436, s. 202-6, Sep 2014. DOI: 10.1016/j.cca.2014.05.015. PMID: 24882431. 
  8. PM. Snyder, MP. Price, FJ. McDonald, CM. Adams i inni. Mechanism by which Liddle's syndrome mutations increase activity of a human epithelial Na+ channel.. „Cell”. 83 (6), s. 969-78, Dec 1995. PMID: 8521520. 
  9. Aamer Abbass, Jason D’Souza, FNU Asad-Ur-Rahman and Sameen Khalid Aortic Dissection in Association With Liddle Syndrome Circulation.2016;134:A14473
  10. KQ. Yang, CX. Lu, P. Fan, Y. Zhang i inni. Genetic screening of SCNN1B and SCNN1G genes in early-onset hypertensive patients helps to identify Liddle syndrome.. „Clin Exp Hypertens”, s. 1-5, Jul 2017. DOI: 10.1080/10641963.2017.1334799. PMID: 28718682. 
  11. PN. Pichurin, GL. Schwartz. Genetic testing helps to confirm the diagnosis and initiate appropriate treatment, a case of Liddle syndrome.. „J Am Soc Hypertens”. 11 (3), s. 134-135, Mar 2017. DOI: 10.1016/j.jash.2017.01.003. PMID: 28229899. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.