Zygmunt Górski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy działacza. Zobacz też: Zygmunt Górski (leśnik).
Zygmunt Górski
Data urodzenia 10 grudnia 1897
Data i miejsce śmierci 14 marca 1941
KL Auschwitz
Zawód, zajęcie urzędnik
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
Krzyż Legionowy Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej

Zygmunt Górski (ur. 10 grudnia 1897, zamordowany 14 marca 1941 w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz w Oświęcimiu) – działacz społeczny i niepodległościowy.

Posługiwał się pseudonimami Gryz (przed 1918) oraz Gryzmunt (w okresie okupacji hitlerowskiej).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Józefa Górskiego i Marii Cieślikowskiej.

Od lat najmłodszych działał w ruchu niepodległościowym. W 1905 roku na wezwanie delegata do strajku szkolnego jako pierwszy opuścił ławkę szkolną i w związku z tym był zmuszony do przerwania nauki. W związku z tym uczęszczał do tajnej polskiej szkoły prowadzonej przez panie Gronc i Soczek w gmachu Hotelu Rzymskiego w Radomiu. W 1916 ukończył kurs buchalteryjny.

W marcu 1914 roku, już jako członek Radomskiej Organizacji Niepodległościowej, organizował w szkołach Radomia uczniowski bojkot uroczystości carskich z okazji stłumienia powstania styczniowego. Brał czynny udział w kierowanej przez Jana Wigurę akcji rozbicia pochodu młodzieży pod pomnik „Cara Oswobodziciela”, urządzonego przez władze carskie.

W 1914 przyłączył się do zwolenników komendanta Józefa Piłsudskiego na terenie Radomia. W trakcie przegrupowania wojsk rosyjskich na ulicach Radomia rozlepiał na murach miasta odezwy niepodległościowe podpisane przez biskupa Władysława Bandurskiego oraz Michała Sokolnickiego. Kolportował patriotyczne wydawnictwa podziemne, a uzyskaną gotówkę przekazywał do kas legionowych. Z pozyskanych środków skupywał broń, amunicję i materiały wybuchowe. Stworzył nielegalny skład broni i amunicji w magazynach Elektrowni Radomskiej, gdzie pracował jako magazynier. W 1915 w momencie ewakuacji magazynów i wyposażenia Elektrowni przez wycofujących się Rosjan, dokonał akcji ukrycia zgromadzonej broni i amunicji na terenie przylegającym do Elektrowni Miejskiej. Po zajęciu miasta przez Austriaków przekazał zgromadzoną broń do nowo utworzonego biura werbunkowego Legionów, z którym nawiązał ścisłą współpracę.

Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej od pierwszych dni jej istnienia w Radomiu. Początkowo był kolporterem. W 1917 założył i prowadził tajną drukarnię Polskiej Organizacji Wojskowej, w której drukowane były także odezwy Narodowego Związku Robotniczego. Na życzenie Polskiej Organizacji Wojskowej wszedł w skład Narodowego Związku Robotniczego z zadaniem zwerbowania do POW zgrupowanej tam młodzieży. W roku 1917 z polecenia POW wziął udział w obaleniu i zniszczeniu pomnika postawionego „Carowi Oswobodzicielowi” w Radomiu (róg ul. Wysokiej i Lubelskiej). W listopadzie 1918 roku uczestniczył w akcji likwidowania i zatrzymywania prowokatorów i konfidentów. Uczestniczył w rozbrajaniu wojsk austriackich w Radomiu i niemieckich.

Pod koniec 1918 roku oddelegowany do tworzenia lokalnej Straży Bezpieczeństwa, której zadaniem była ochrona ludności cywilnej oraz lasów państwowych. Od 1919 ponownie służył w Powiatowej Komendzie Uzupełnień 3 pułku piechoty Legionów w Radomiu. W 1920 roku skoszarowany w Kielcach, gdzie ukończył szkołę podoficerów gospodarczych przy Dowództwie Okręgu Generalnego w Kielcach.

Brał czynny udział w wypadkach majowych w roku 1926 rozgrywających się na terenie Radomia.

Był zwolennikiem Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR), brał udział w akcjach wyborczych BBWR w wyborach do Sejmu i Senatu II RP.

Pracował w magistracie radomskim, a od II poł. lat 20. XX w. zajmował stanowisko głównego buchaltera w Fabryce Wyrobów Szamotowych i Kamionkowych „Marywil” w Radomiu.

W 1936 roku kupił dwór i majątek we Wrzeszczowie.

W lipcu 1939 roku z uwagi na funkcję pełnioną w „Marywilu” nie podlegał mobilizacji. Wstąpił do Związku Walki Zbrojnej i przyjął pseudonim „Gryz”. Dowodził grupą dywersyjną na terenie powiatu radomskiego. Na początku okupacji hitlerowskiej we Wrzeszczowie i Radomiu organizował nabór do ruchu oporu oraz gromadził zapasy broni. Zwerbował do konspiracji najstarszą córkę Zofię Górską, późniejszą pisarkę i działaczkę polonijną znaną jako Zofia Romanowiczowa.

Aresztowany w nocy z 24 na 25 stycznia 1941 roku radomskie przez Gestapo w ramach serii aresztowań wymierzonych we „wrogów Rzeszy” na podstawie wcześniej przygotowanej listy. Po brutalnym przesłuchaniu, aresztowany wraz z córką Zofią Górską, został wysłany do obozu przejściowego w Skarżysku-Kamiennej. 22 lutego 1941 wyrokiem doraźnego sądu policji bezpieczeństwa skazany na karę śmierci. Jako więzień polityczny 24 lutego 1941 wysłany do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz w transporcie 290 aresztowanych w Radomiu działaczy niepodległościowych, społecznych oraz przedstawicieli duchowieństwa i inteligencji. Otrzymał numer obozowy 10530.

Został zamordowany 14 marca 1941 wraz z grupą 72 polskich więźniów politycznych z tego transportu rozstrzelanych tego dnia w dole żwirowni, koło tzw. Theatergebäude. Po jego śmierci Niemcy zarekwirowali majątek we Wrzeszczowie.

Przynależność do organizacji społecznych[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]