Świetlówka LED

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
świetlówka LED
Tuba LED
Świetlówka LED - przykładowe ułożenie diod
Przykład ilustrujący nadrukowanie diod SMD na świetlówce LED

Świetlówka LED czy też bardziej poprawnie tuba LED to zamiennik tradycyjnych świetlówek liniowych, wykonany w oparciu o technologię LED. Tuby LED wyglądają dokładnie tak samo jak tradycyjne gazowe świetlówki, jednak dzięki wykorzystaniu diod elektroluminescencyjnych znacząco redukują wykorzystanie energii elektrycznej[1].

Budowa świetlówek LED[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak inne produkty oświetleniowe w tej technologii, świetlówki LED działają w oparciu o diody elektroluminescencyjne emitujące światło. W większości przypadków, tuby LED wykorzystują dużą liczbę diod montowanych wzdłuż obudowy. Dzięki temu nie tylko osiągany jest efekt świecenia taki jak w tradycyjnej świetlówce liniowej, ale również zapewnione jest równomierne rozprowadzenie ciepła po całej obudowie. Sama obudowa świetlówek różni się w zależności od modelu, jednak wyróżnić można trzy podstawowe typy obudowy[2].

  • Obudowy szklane – wykonane w tej technologii tuby LED są najbardziej zbliżone do klasycznych świetlówek liniowych jeśli chodzi o wygląd. Ich produkcja jest najtańsza co przekłada się na końcową cenę świetlówek tego typu. Konstrukcja sprawia, że kąt świecenia sięga nawet 280 stopni, co sprawia, że obudowy tego typu lepiej nadają się do montażu na niskich wysokościach i oprawach z odbłyśnikiem. Niestety obudowy tego typu mają poważną wadę, jaką jest wrażliwość na uszkodzenia mechaniczne. Podobnie jak przy klasycznych świetlówkach gazowych, obudowa potrafi się stłuc przy uderzeniu co powoduje, iż ich transport i użytkowanie może być problematyczne.
  • Obudowy aluminiowe – wykorzystywane głównie w świetlówkach dużej mocy, wykonane są w oparciu duży aluminiowy radiator i część przepuszczającą światło. Jako, że aluminium jest świetnym przewodnikiem ciepła, wykorzystanie dużego radiatora tego typu pozwala na użycie wyższej mocy diod. Zawęża się również kat świecenia (przeważnie nie przekracza 120 stopni), co umożliwia montaż na wyższych wysokościach. Niestety obudowy ego typu są najdroższe ze względu na koszt aluminium jako surowca.
  • Obudowy polimerowe – obecnie popularny rozwiązaniem jest wykorzystanie obudowy wykonanej z nietłukących się polimerów takich jak np. poliwęglan. Mają one wszystkie zalety świetlówek szklanych z dodatkowym atutem w postaci zwiększonej odporności na uszkodzenia mechaniczne. Świetlówki tego typu nie tłuką się, więc mogą być używane np. w miejscach przetwarzania żywności. Są droższe niż szklane obudowy, jednak ich zalety przekonują do siebie coraz większą część producentów.

Typy świetlówek LED[edytuj | edytuj kod]

Jako, że tuby LED stosowane są jako zamienniki tradycyjnych, liniowych świetlówek gazowych to ich typy i rozmiary oparte są właśnie na rozwiązaniach stosowanych w tradycyjnych świetlówkach. Dlatego też, przy tubach LED stosuje się te same oznaczenia[3]. Najpopularniejsze z rozwiązań jeśli chodzi o świetlówki LED to:

T5 – miniaturowe świetlówki o średnicy 16mm. Wyposażone w gniazdo G5, czyli okrągłą końcówkę z dwoma bolcami.

T8 – najpopularniejszy typ świetlówki, czyli tuba o średnicy 26mm. Wyposażone w gwint G13 (większa wersja gwintu G5)

T12 – najrzadszy model o średnicy 36mm. Wykorzystują to samo gniazdo co świetlówki T8, czyli gniazdo G13.

Typy świetlówek LED

Sposoby zasilania świetlówek LED[edytuj | edytuj kod]

Montaż świetlówek LED różni się znacząco w zależności od tego, jaki typ świetlówki stosujemy. Najpopularniejszym rozwiązaniem jeśli chodzi o sposób montażu jest bezpośrednie zasilenie świetlówki za pomocą 230V z pominięciem statecznika. Wykorzystywane jest w tzw. świetlówkach typu B, czyli świetlówkach z wewnętrzną przetwornicą. Rozwiązanie to posiada najwięcej zalet przy nowych instalacjach, gdzie nie musimy przerabiać starych opraw świetlówkowych. Brak dławików sprawia, że nie tracimy niepotrzebnie energii, oraz niweluje element, który z czasem ulega degradacji. Jest to najbardziej ekonomiczne energetycznie rozwiązanie[4]. Istotne w przypadku tego typu świetlówek jest zweryfikowanie sposobu zasilania. Na rynku wciąż znaleźć można świetlówki dwustronnie zasilane i jednostronnie zasilane[5]. Świetlówki zasilane dwustronnie to starego typu rodzaj, gdzie przewód fazowy zasila gniazdo po jednej stronie świetlówki, a przewód zero zasila gniazdo przeciwstawne. Standardem jest obecnie zasilanie jednostronne, gdzie zarówno przewód fazowy jak i neutralny podłączone są do gniazda po jednej stronie. Drugie gniazdo nie jest w ogóle podłączone i służy wyłącznie do podtrzymywania świetlówki w oprawie. Jest to rozwiązanie bardziej ekonomiczne, gdyż niweluje potrzebę dodatkowych przewodów, czy też przetwornic w świetlówce. Co więcej jest ono również bezpieczniejsze, gdyż napięcie podawane jest wyłącznie na jedno z gniazd.

Oprócz świetlówek typu B istnieją inne typy[3]. Są to odpowiednio:

Świetlówki ze zintegrowaną przetwornicą, działającą pod statecznikiem, zwane świetlówkami typu A. Ich wadą jest fakt, iż ich działanie uzależnione jest od działania właśnie stateczna i w przypadku jego uszkodzenia świetlówka nie zaświeci. Co więcej pobór mocy jest zwiększony właśnie o obciążenie statecznika. Zaletą jest łatwy montaż w starych oprawach.

Świetlówki z zewnętrzna przetwornicą, inaczej tuby LED typu C. Oparte o tą samą zasadę działania co typ B, jednak są bezpieczniejsze w montażu, gdyż na gniazda emitowane jest bezpieczne napięcie, przekształcone przez przetwornicę. Stosowane bardzo rzadko ze względu na wyższą cenę i problemy montażowe (problemy z umiejscowieniem przetwornicy zewnętrznej w oprawie, bez poważnej ingerencji w jej konstrukcję).

Ostatni typ to świetlówki hybrydowe, łączące typ A i B. Niestety jest to rozwiązanie kosztowne, przez co praktycznie niestosowane przez producentów.

Zalety świetlówek LED[edytuj | edytuj kod]

Poza oszczędnościami energetycznymi, świetlówki LED posiadają szereg zalet, dzięki którym górują nad swoimi gazowymi odpowiednikami. Przede wszystkim nie zawierają związków rtęci, przez co są bezpieczniejsze w użytkowaniu[1]. W połączeniu z wykorzystaniem obudów polimerowych i aluminiowych, które nie tłuką się, a co najwyżej pękną przy uszkodzeniu, jest o idealny zamiennik w miejscach takich jak magazyny żywności, czy szpitale. Dodatkowo posiadają wszystkie zalety oświetlenia LED takie jak ukierunkowane światło, brak promieniowania UV, długą żywotność, czy możliwość dokładnego doboru barwy bieli[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Najpopularniejsze rodzaje świetlówek, www.lighting.philips.pl (pol.).
  2. Świetlówki Led - Jaką wybrać ?, www.zarowka-led.com (pol.).
  3. a b T8 LED Tubes - The Ultimate Guide to Replacing T8 fluorescent light bulbs, www.viribright.com (ang.).
  4. a b T8 Fluorescent Lamps vs T8 LED Tubes, www.premierltg.com (ang.).
  5. Świetlówki LED – prąd i napięcie zasilające, www.smd-led.pl.