Żyła kabla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Żyła kabla (przewodu) (ang. conductor of a cable) - część kabla przeznaczona do przewodzenia prądu. Żyły kabli i przewodów elektroenergetycznych są wykonywane z drutów miedzianych lub aluminiowych, a niekiedy również ze stali lub bimetali[1].

Opis podstawowy[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na kształt rozróżnia się żyły:

  • okrągłe, o przekroju kołowym,
  • sektorowe, o przekroju w kształcie wycinka koła.

Ze względu na budowę rozróżnia się żyły:

  • jednodrutowe, składające się z pojedynczego drutu,
  • wielodrutowe, wykonane przez skręcenie określonej liczby drutów.

Żyły jednodrutowe stosuje się tylko w kablach o małym przekroju . Przy większych przekrojach, stosuje się linki skręcone z cienkich drutów, co zapewnia większą giętkość kabla. Giętkość uzyskuje się przez odpowiednie skręcenie drutów. Podczas zginania żyły, części znajdujące się na wewnętrznej stronie promienia krzywizny narażone są na ściskanie, a części na zewnętrznej stronie tego promienia - na rozciąganie. Tak, więc w wyniku przesunięć przy spiralnym skręceniu drutów, naprężenia wyrównują się na długości jednego skoku. Linki o małym skoku są giętsze niż linki o dużym skoku, ponieważ droga przesuwu i tarcie mniejsze. Długość skoku skrętu drutów w lince określa się współczynnikiem skrętu m:

gdzie:

- skok skrętu drutów lub żył w kablu;
-średnica koła, przeprowadzonego przez środki drutów danej warstwy, lub żył.

Współczynnik skrętu drutów dla linki z żył okrągłych wynosi od 10 do 15, a nawet 20. Niekiedy stosuje się różne współczynniki dla warstwy środkowej i zewnętrznej żyły. Współczynnik skrętu dla warstw zewnętrznych w żyłach sektorowych wynosi od 7 do 8. Najmniejszą dopuszczalną liczbę drutów w żyle określono w normach PN-63/E-90271 i PN-68/E-90300.

Oznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W celu ułatwienia montażu w najnowszych wydaniach norm wprowadzono następujące oznaczenia kształtu i budowy żyły, pisane po liczbie i przekroju żył:

RE - okrągła jednodrutowa,
RM - okrągła wielodrutowa,
RMC - okrągła wielodrutowa zagęszczona,
SE - sektorowa jednodrutowa,
SM - sektorowa wielodrutowa.

Giętkość żył[edytuj | edytuj kod]

Budowa żyły wielodrutowej ma zasadniczy wpływ na giętkość przewodu. Z im większej liczby drutów o mniejszych średnicach składa się żyła, tym bardziej jest giętka. W normach polskich jak i międzynarodowych (IEC) rozróżnia się cztery klasy giętkości żył[2].

  • Klasy 1 i 2 dotyczą kabli i przewodów do układania na stałe,
  • Klasy 5 i 6 dotyczą przewodów do odbiorników ruchomych i przenośnych.

Przekrój[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej charakterystyczną cechą żył przewodów i kabli elektroenergetycznych jest pole przekroju poprzecznego. Wartości przekrojów znamionowych żył są znormalizowane w Polsce i wielu krajach w ten sam sposób. W Wielkiej Brytanii i USA są stosowane inne szeregi przekrojów znamionowych żył kabli elektroenergetycznych, np. szereg AWG (ang. american wire gauge).

Znormalizowane przekroje znamionowe żył kabli i przewodów w Polsce wynoszą: 0,5; 0,75; 1; 1,5; 2,5; 4; 6; 10; 16; 25; 35; 50; 70; 95; 120; 150; 185; 240; 300; 400; 500 mm².

W kablach układanych dla zasilania sieci tramwajowych stosuje się żyły o przekroju 630 mm²,

W liniach napowietrznych wysokiego napięcia stosuje się też przewody o przekrojach 525, 540, 670, 775, 840 mm²,

W liniach kablowych wysokich napięć stosuje się ponadto kable o przekrojach 1000, 1200, 1400, 1600, 1800, 2000 mm².

Przypisy

  1. IEC 60050-461 (1984-11) International electrotechnical vocabulary. Chapter 461: Electric cabels.
  2. PN-88/E-90160 Przewody elektroenergetyczne. Budowa żył miedzianych i aluminiowych.