Agregaty pieniężne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Agregaty pieniężne, agregaty monetarne, miary pieniądza – różne miary ilości pieniądza w gospodarce, przy czym mianem pieniądza określa się aktywa, które można szybko zamienić na gotówkę bez znacznej utraty ich wartości. W praktyce agregaty pieniężne określone są jako sumy wartości gotówki w obiegu oraz depozytów bankowych o różnym stopniu płynności. W poszczególnych krajach wykorzystywane są różne definicje agregatów pieniężnych; w krajach Unii Europejskiej definicje agregatów pieniężnych zostały ujednolicone.

W tradycyjnym ujęciu pieniądz definiowany jest za pomocą funkcji (miernika wartości, środka cyrkulacji, środka płatniczego oraz środka gromadzenia oszczędności), jakie musi spełniać[1]. Ten sposób określenia pieniądza pozwala na wyjaśnienie wielu złożonych procesów oraz występujących w gospodarce powiązań między zjawiskami pieniężnymi. Jednak dla potrzeb polityki pieniężnej i statystyki monetarnej zaczęto posługiwać się agregatami pieniężnymi, które stanowią odzwierciedlenie szerszego podejścia do pojęcia podaży pieniądza od znaczenia nadawanego jej za pośrednictwem definicji funkcjonalnej.

Podstawowe agregaty pieniężne w Polsce[edytuj]

Poszczególne agregaty oznaczane są literą M i symbolami cyfrowymi wzrastającymi w miarę zmniejszającej się płynności zawartych w nich aktywów. Aktywa charakteryzujące się wysoką płynnością wykorzystywane są częściej jako środek płatniczy, natomiast aktywa o mniejszej płynności częściej wykorzystywane są do gromadzenia oszczędności. Wartości agregatów pieniężnych w Polsce publikowane są przez Narodowy Bank Polski z częstotliwością miesięczną[2].

M0[edytuj]

Baza monetarna określona jako M0 = R + C, gdzie:

  • C – pieniądz gotówkowy (monety i banknoty w obiegu poza sektorem bankowym),
  • R – pieniądz bezgotówkowy banków komercyjnych na rachunkach w banku centralnym.

M1[edytuj]

Określone jako M1 = C + D, obejmuje:

  • C – pieniądz gotówkowy (monety i banknoty w obiegu poza sektorem bankowym),
  • D – wkłady w bankach i podobnych instytucjach płatne na żądanie (depozyty bieżące).

M2[edytuj]

Obejmuje M1, a dodatkowo depozyty i inne zobowiązania banków wobec podmiotów niebankowych o pierwotnym terminie zapadalności do 2 lat (włącznie) oraz depozyty z terminem wypowiedzenia do 3 miesięcy (włącznie).

M3[edytuj]

Obejmuje M2, a dodatkowo operacje z przyrzeczeniem odkupu pomiędzy bankami a sektorem niebankowym oraz dłużne papiery wartościowe o terminie zapadalności do 2 lat (włącznie) emitowane przez banki.

Kontrolowanie podaży pieniądza[edytuj]

Jedna ze strategii polityki pieniężnej, popularna w wielu krajach do lat 90. XX w. W wyniku intensyfikacji procesu innowacji finansowych związek agregatów pieniężnych z inflacją i wzrostem gospodarczym stał się obecnie niestabilny, co spowodowało odejście banków centralnych od strategii kontroli podaży pieniądza, choć np. w przypadku Europejskiego Banku Centralnego roczny wzrost podaży pieniądza M3 brany jest pod uwagę w ramach analizy monetarnej. Strategia kontrolowania podaży pieniądza jest krytykowana na gruncie braku egzogeniczności podaży pieniądza. W praktyce banki centralne sprawują rzeczywistą kontrolę nad poziomem stóp procentowych, a kontrola wartości agregatów pieniężnych może się odbywać jedynie pośrednio[3].

Przypisy

  1. Ekonomia. Podejście historyczne i prospektywne, Marianna Księżyk (red.), Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne sp. z o.o. - Oficyna Wydawnicza AFM, Kraków, 2012
  2. Miary pieniądza, Narodowy Bank Polski. Dostęp: 2014-04-12.
  3. Zob. Adam Kot, Marek Rozkrut, Od stereotypów do praktycznych aspektów prowadzenia współczesnej polityki pieniężnej, Bank i Kredyt, Vol. 35, No 3 (2004), Narodowy Bank Polski. Dostęp: 2014-04-12.

Bibliografia[edytuj]

  • Piotr Szpunar: Polityka pieniężna. Cele i warunki skuteczności, Warszawa: PWE, 2000
  • Janusz Ostaszewski (red.): Finanse, Warszawa: Difin, 2005
  • Bogusław Pietrzak (red.): System finansowy w Polsce, Warszawa: PWN, 2006
  • Andrzej Sławiński (red.): Polityka pieniężna, Warszawa: C.H.Beck, 2011

Linki zewnętrzne[edytuj]