Bitwa pod Dyneburgiem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Dyneburgiem
Wojna polsko-bolszewicka
Łotewska wojna o niepodległość
Ft17 dyneburg8.jpg
Polskie czołgi FT-17 z 1 Pułku Czołgów pod Dyneburgiem
Czas 325 stycznia 1920
Miejsce Dyneburg i okolice
Terytorium Łotwa
Przyczyna chęć utworzenia bezpośredniej komunikacji polsko–łotewskiej,
okupacja Dyneburga przez wojska sowieckie
Wynik zwycięstwo polsko–łotewskie
Strony konfliktu
 II Rzeczpospolita
 Łotwa
 Rosyjska FSRR
 Łotewska SRR
Dowódcy
II Rzeczpospolita Edward Śmigły-Rydz Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Władimir Gittis
Siły
ok. 40 000 żołnierzy
ok. 25 czołgów
Wojna polsko-bolszewicka

Walki o Wilno • Bitwa pod Berezą Kartuską • Powstanie nieświeskie • Walki o Lidę • Zajęcie Wilna • Operacja Mińsk • Bitwa pod Dyneburgiem • Bitwa o Latyczów • Wyprawa kijowska • Zagon na Koziatyn • Zagon na Żytomierz • Bitwa pod Czarnobylem • Bitwa pod Wołodarką • Bitwa pod Bystrzykiem • Bitwa pod Boryspolem • Bitwa o Lwów 1920 • Bitwa warszawska • Bitwa pod Radzyminem • Bitwa pod Ossowem • Bitwa o Nasielsk • Bitwa pod Kockiem • Bitwa pod Hrubieszowem • Bitwa pod Cycowem • Kontruderzenie znad Wieprza • Bitwa o Mińsk Mazowiecki • Bitwa pod Zadwórzem • Bitwa białostocka • Bitwa pod Komarowem • Bitwa pod Dytiatynem • Zagon na Kowel • Bitwa nad Niemnem

Bitwa pod Dyneburgiem (operacja Zima, operacja dyneburska, wyprawa dyneburska) – bitwa wojsk polskołotewskich z Armią Czerwoną, stoczona w styczniu 1920 roku w rejonie miasta Dyneburg nad Dźwiną, zakończona jego zdobyciem.

Tło bitwy[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1919 wojska gen. Śmigłego–Rydza, wchodzące w skład Frontu Litewsko–Białoruskiego, podeszły pod Dyneburg i po miesięcznych walkach wyparły Sowietów za Dźwinę. Były to tereny łotewskie okupowane przez bolszewicką 15 Armię. Wojsko Polskie stanęło przed dylematem, jeśli bolszewikom udałoby się tam utrzymać, umocniliby łączność między 15 a 16 Armią, od lutego walczącą z Polakami. Gdyby miasto zdobyły wojska gen. von der Goltza, umocniłyby niepożądane przez rząd polski wpływy niemieckie w państwach bałtyckich. W związku z tym jedynym korzystnym dla Polski wyjściem był sojusz wojskowy z Łotwą.

Pierwotny termin rozpoczęcia operacji Zima to 15 grudnia, lecz nie został wykonany z kilku powodów:

  • nie istniała bezpośrednia komunikacja polsko–łotewska (przeszkodą byli bolszewicy i Litwini)
  • rząd łotewski nie przedstawił planów współdziałania
  • rząd łotewski obawiał się, że Polacy łotewscy zechcą przyłączyć tereny dawnych Inflant polskich do Rzeczypospolitej
  • wojsko łotewskie nie chciało podporządkować się polskim rozkazom.

Dopiero 30 grudnia osiągnięto porozumienie i wyznaczono termin operacji na początek stycznia.

Zestawienie sił[edytuj | edytuj kod]

  • Wojska polsko–łotewskie
    • Grupa Operacyjna gen. Śmigłego–Rydza (1 i 3 Dywizja Piechoty Legionów) – ok. 30 tysięcy żołnierzy polskich
    • 3 Dywizja Piechoty – ok. 10 tysięcy żołnierzy łotewskich
    • 2 Kompania Czołgów z 1 Pułku Czołgów – ok. 25 czołgów.
  • Armia Czerwona
    • część 15 Armii – liczebność nieznana.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Operacja rozpoczęła się 3 stycznia, kiedy to jednostki polskie (3 DP i część 1), przy mrozie ok. –25 °C, sforsowały zamarzniętą Dźwinę i mimo ciężkich walk szybko zdobyły miasto, jednak za cenę dział, pod którymi w czasie transportu załamał się lód. Część formacji 1 DP w tym czasie w Wyszkach hamowało odsiecz. Załoga Dyneburga (wśród niej również Strzelcy łotewscy) wycofała się w stronę pozycji łotewskich, gdzie się poddała. Następnie połączone wojska ruszyły dalej, pod koniec stycznia osiągając linię DryssaJezioro OświejskieŚwiniucha. Wtedy polskie dywizje wycofały się za Dźwinę, a na ich miejsce weszły oddziały łotewskie (z wyjątkiem dyneburskiej cytadeli, w której polska załoga stacjonowała do lipca, kiedy to wraz z ofensywą Frontu Zachodniego groziło jej odcięcie).

Rezultat[edytuj | edytuj kod]

Odbicie miasta przez wojska polsko–łotewskie przyniosło następujące korzyści:

  • nawiązano bezpośrednie kontakty między II RP a Łotwą
  • skrócono front polsko–bolszewicki nad Dźwiną
  • podwyższono morale żołnierzy polskich, znudzonych stagnacją na froncie.

Walki żołnierzy polskich o Dyneburg zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic w II RP i po 1990 – "DYNEBURG 3 I 1920".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]