Bitwa pod Dyneburgiem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Dyneburgiem
Wojna polsko-bolszewicka
Łotewska wojna o niepodległość
Ilustracja
Polskie czołgi FT-17 z 1 Pułku Czołgów pod Dyneburgiem
Czas 325 stycznia 1920
Miejsce Dyneburg i okolice
Terytorium Łotwa
Przyczyna chęć utworzenia bezpośredniej komunikacji polsko-łotewskiej,
okupacja Dyneburga przez wojska sowieckie
Wynik zwycięstwo polsko-łotewskie
Strony konfliktu
 II Rzeczpospolita
 Łotwa
 Rosyjska FSRR
 Łotewska SRR
Dowódcy
II Rzeczpospolita Edward Śmigły-Rydz Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Władimir Gittis
Siły
ok. 40 000 żołnierzy
ok. 25 czołgów
Położenie na mapie Łotwy
Mapa lokalizacyjna Łotwy
miejsce bitwy
miejsce bitwy
55°52′17″N 26°30′58″E/55,871389 26,516111

Bitwa pod Dyneburgiem (operacja Zima, operacja dyneburska, wyprawa dyneburska) – bitwa wojsk polsko-łotewskich z Armią Czerwoną, stoczona w styczniu 1920 w rejonie miasta Dyneburg nad Dźwiną, zakończona jego zdobyciem.

Tło bitwy[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1919 wojska generała Śmigłego-Rydza, wchodzące w skład Frontu Litewsko-Białoruskiego, podeszły pod Dyneburg i po miesięcznych walkach wyparły bolszewików za Dźwinę. Były to tereny łotewskie okupowane przez bolszewicką 15 Armię. Wojsko Polskie stanęło przed dylematem, jeśli bolszewikom udałoby się tam utrzymać, umocniliby łączność między 15 a 16 Armią, od lutego walczącą z Polakami. Gdyby miasto zdobyły wojska generała von der Goltza, umocniłyby niepożądane przez rząd polski wpływy niemieckie w państwach bałtyckich. W związku z tym jedynym korzystnym dla Polski wyjściem był sojusz wojskowy z Łotwą.

Pierwotny termin rozpoczęcia operacji Zima to 15 grudnia, lecz nie został wykonany z kilku powodów:

  • nie istniała bezpośrednia komunikacja polsko-łotewska (przeszkodą byli bolszewicy i Litwini)
  • rząd łotewski nie przedstawił planów współdziałania
  • rząd łotewski obawiał się, że Polacy łotewscy zechcą przyłączyć tereny dawnych Inflant polskich do Rzeczypospolitej
  • wojsko łotewskie nie chciało podporządkować się polskim rozkazom.

Dopiero 30 grudnia osiągnięto porozumienie i wyznaczono termin operacji na początek stycznia[1].

Zestawienie sił[edytuj | edytuj kod]

  • Wojska polsko-łotewskie
    • Grupa Operacyjna generała Śmigłego-Rydza (1 i 3 Dywizja Piechoty Legionów) – około 30 tysięcy żołnierzy polskich
    • 3 Dywizja Piechoty – około 10 tysięcy żołnierzy łotewskich
    • 2 Kompania Czołgów z 1 Pułku Czołgów – około 25 czołgów.
  • Armia Czerwona
    • część 15 Armii – liczebność nieznana.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Operacja rozpoczęła się 3 stycznia, gdy jednostki polskie (3 Dywizja Piechoty i część 1), przy mrozie około −25 °C, sforsowały zamarzniętą Dźwinę i mimo ciężkich walk szybko zdobyły miasto, jednak za cenę dział, pod którymi w czasie transportu załamał się lód. Część formacji 1 Dywizji Piechoty w tym czasie w Wyszkach hamowało odsiecz. Załoga Dyneburga (wśród niej również strzelcy łotewscy) wycofała się w stronę pozycji łotewskich, gdzie się poddała. Następnie połączone wojska ruszyły dalej, pod koniec stycznia osiągając linię DryssaJezioro OświejskieŚwiniucha. Wtedy polskie dywizje wycofały się za Dźwinę, a na ich miejsce weszły oddziały łotewskie (z wyjątkiem dyneburskiej cytadeli, w której polska załoga stacjonowała do lipca, gdy wobec ofensywy Frontu Zachodniego zagroziło jej odcięcie).

Rezultat[edytuj | edytuj kod]

Odbicie miasta przez wojska polsko-łotewskie przyniosło następujące korzyści:

  • nawiązano bezpośrednie kontakty między II RP a Łotwą
  • skrócono front polsko-bolszewicki nad Dźwiną
  • podwyższono morale żołnierzy polskich, znudzonych stagnacją na froncie.

Walki żołnierzy polskich o Dyneburg zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic w II RP i po 1990 – „DYNEBURG 3 I 1920”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]