Cippus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Etruski cippus nagrobny z Orvieto
Cippi of Melqart z Malty z II wieku p.n.e.

Cippus – w starożytnym Rzymie pierwotnie różnego kształtu słup graniczny stawiany przy drogach, rzekach i świątyniach, wykonany z drewna lub częściej z kamienia, często o zgeometryzowanej lub dekoracyjnej formie[1]. Znajdujący się w Museo archeologico nazionale dell'Umbria w Perugii Cippus Perusinus ma wyrytą jedną z najdłuższych znanych inskrypcji etruskich. Informuje ona o umowie dwóch właścicieli sąsiadujących ze sobą posiadłości.

Stawiano je również przy grobowcach z wyrytymi personaliami pochowanego, stąd z czasem termin cippus zaczęto używać jako określenie kamieni nagrobnych i innych obiektów sepulkralnych (jednak bez wnęki na prochy[1]). Cippusy grobowe różnią się od granicznych typologią i dekoracją w zależności od miejsca i czasu, w którym powstały. Cippusy z Chiusi (powstałe między pierwszą połową VI wieku a pierwszą dekadą V wieku p.n.e.) miały kształt cylindra lub prostopadłościanu i były bogato zdobione reliefami przedstawiającymi sceny taneczne, igrzyska, uczty. Zwieńczenie stanowiła kula lub szyszka pinii.

Termin cippus pojawia się w dziele Julisza Cezara O wojnie galijskiej (VII,73) na określenie systemu obronnego Rzymian, stworzonego przed bitwą pod Alezją. Obronę zewnętrzną stanowiły zasieki wykonane z pni drzew z mocnymi gałęziami. Na górze były zaostrzone, zaś podstawy mocno ze sobą związane i zakopane w ziemię w pięciu szeregach, co skutkowało brakiem możliwości przedostania się przez gąszcz pni i gałęzi[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 72. ISBN 83-01-12365-6.
  2. Циппус, w: Ф. Любкер, Реальный словарь классических древностей, Москва 2007. ​ISBN 978-5-94865-171-2​.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mała encyklopedia kultury antycznej, red. Zdzisław Piszczek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1983.
  • Anna Sadurska: Cippus. W: Encyklopedia sztuki starożytnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 161. ISBN 82-211-0684-X.