Drożdżyca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kandydoza
candidosis
ICD-10 B37
B37.1 Kandydoza płucna
B37.2 Kandydoza skóry i paznokci
B37.3 Kandydoza sromu i pochwy (N77.1*)
B37.4 Kandydoza umiejscowiona w innych częściach okolicy moczowo-płciowej
B37.8 Kandydoza o innym umiejscowieniu
B37.9 Kandydoza, nie określona
Zielony kolor to kolonie Candida albicans

Drożdżyca, kandydoza, kandydiaza, bielnica, moniliaza (łac. candidiasis, candidosis) – grzybicza, oportunistyczna infekcja skóry, błon śluzowych, paznokci lub rzadziej infekcja uogólniona. Choroba ta najczęściej jest wywołana drożdżakami chorobotwórczymi z rodzaju Candida (szczególnie Candida albicans). Drożdżycę rozpoznaje się głównie poprzez badania mikroskopowe i hodowlane.

Epidemiologia[edytuj]

Gatunki z rodzaju Candida występują na całym świecie[1]. C. albicans występuje u 40-80% zdrowych ludzi jako składnik flory przewodu pokarmowego[1].

Do czynników sprzyjających występowaniu drożdżycy zalicza się:

Postacie[edytuj]

Wyprzenie drożdżakowe[edytuj]

Podobne jest do wyprzenia bakteryjnego. Najczęściej rozwija się w trzeciej i czwartej przestrzeni międzypalcowej rąk (czyli między III a IV oraz IV a V palcem), rzadziej w przestrzeniach międzypalcowych stóp oraz fałdy skórne; okolice podsutkowe (u otyłych kobiet), pachwinowe i międzypośladkowe (u noworodków). Rozwojowi choroby sprzyja praca wymagająca częstego moczenia dłoni np. kucharka, sprzątaczka. Widoczne objawy to ogniska rumieniowo-wysiękowe i złuszczające, ograniczone do miejsc przylegania fałdów, wykazuje znaczną macerację naskórka i popękanie w głębi fałdów.

Drożdżyca paznokci i wałów paznokciowych[edytuj]

W okresie wczesnym uwidacznia się jako obrzęk, silnie zaczerwienione i bolesne zgrubienie wału paznokciowego, natomiast przy ucisku spod wału sączy się ropna wydzielina. W czasie choroby skóra w tych okolicach staje się cienka, napięta oraz zmieniona zapalnie. W zmianach długotrwałych płytki stają się żółtawo-brunatne, tracą połysk, ulegają przerostowi i rozwarstwieniu.

Drożdżyca błon śluzowych[edytuj]

Umiejscawia się najczęściej w pochwie, sromie, przewodzie pokarmowym, jamie ustnej (np. jako zajady lub zapalenie języka). W przypadku zajęcia narządów płciowych kobiet, charakterystyczne objawy choroby to: obrzęk, zaczerwienienie błon śluzowych i ropne upławy. Przy pożyciu płciowym mężczyzna zostaje zakażony. Objawy drożdżycy mężczyzn to: podrażnienie i stan zapalny żołędzi i wewnętrznej powierzchni napletka ze świądem i pieczeniem. U dzieci występuje często pod postacią pleśniawek. Drożdżyca pochwy i przewodu pokarmowego jest najczęściej skutkiem ubocznym długotrwałej antybiotykoterapii, lub osłabieniem układu odpornościowego spowodowanym np. białaczką lub AIDS.

 Osobny artykuł: Kandydoza pochwy.
 Osobny artykuł: Pleśniawka (choroba).

Leczenie[edytuj]

Leczenie opiera się przede wszystkim na stosowaniu barwników (zieleń brylantowa, jodyna, eozyna) oraz na przyjmowaniu przez chorego dużych dawek witamin z grupy B. W wypadku gdy ze zmian chorobowych sączy się ropna wydzielina stosuje się okłady. Pomocne w leczeniu drożdżyc są także antybiotyki lub inne leki np. natamycyna, nystatyna. W przypadku rozległych zakażeń, na które nie skutkuje miejscowe leczenie, stosuje się też ogólnie flukonazol, worikonazol i czasem ketokonazol, przy czym dwa pierwsze działają lepiej i mają mniej działań niepożądanych[2]. W drożdżycach błony śluzowej jamy ustnej dobre efekty lecznicze daje boraks z gliceryną. Leki występują w postaci miejscowych tamponów, maści i kremów. Leczenie drożdżycy, zwłaszcza skóry i paznokci, jest zwykle długotrwałe, wymaga dużej staranności, skrupulatnego przestrzegania higieny osobistej. W drożdżycy stóp wskazane jest używanie luźnego obuwia.

Drożdżak należy do drobnoustrojów oportunistycznych.

Lekooporność[edytuj]

Do podstawowych czynników lekooporności drożdżaków należą[3]:

  • w stosunku do wszystkich antymikotyków: wytwarzanie biofilmu;
  • w stosunku do polienów: obniżanie ilości ergosterolu w ścianie komórkowej;
  • w stosunku do azoli: mutacji punktowych w genie kodującym demetylazę lanosterolu (ERG11), nadmierną ekspresję ERG11, zmniejszone pobieranie azoli ze środowiska, wyrzut azoli z komórki grzyba za pomocą pomp białkowych, mutacje w genie ERG3 (kodującego dysmutazę) umożliwiające tolerancję zmetylowanych steroli, tworzenie biofilmu, pobieranie cholesterolu gospodarza w warunkach niedoboru lub braku ergosterolu;
  • w stosunku do echinokandyn: głównie mutacje w genach odpowiedzialnych za wytwarzanie syntazy 1,3-β-glucanu (gen FKS);

Eliminacja lekooporności kandidy obejmuje[4]:

  • stosowanie enzymów rozpuszczających składniki biofilmu, a zwłaszcza: fibrynu (np. enzymy serapeptaza, lumbrokinaza, nattokinaza), polisacharydów (np. enzymy glucoamylaza, cellulaza, chitosanasa, hemicellulaza), składników jąder komórkowych (np. enzymy proetaza,peptydaza); wysoką skuteczność w niszczeniu biofilmu wykazuje także N-acetylocysteina[5].
  • stosowanie kuracji skojarzonej, zakładającej łączenie dwóch lub trzech leków o odmiennych mechanizmach działania (standardowo stosuje się połączenie amfoterycyna - B i flucytozyna).

Przypisy

  1. a b c Mikrobiologia i choroby zakaźne. Wrocław: "Urban & Partner", 2000, s. 387. ISBN 83-85842-59-4.
  2. Mutschler, Farmakologia i Toksykologia, Stuttgart 2001, wydanie I polskie, strona 848
  3. Małgorzata Bondaryk, Wiesław Kurzątkowski, Monika Staniszewska, Antifungal agents commonly used in the superficial and mucosal candidiasis treatment: mode of action and resistance development, w: ,,Postępy Dermatologii i Alergologii", 2013 Oct; 30(5): 293–301; strona internetowa: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3858657/, 2013.
  4. Alfonso Javier Carrillo-Muñoz i inni, Combination antifungal therapy: A strategy for the management of invasive fungal infections, w: ,,Revista Española de Quimioterapia", 2014;27(3): 141-158, strona internetowa: http://seq.es/seq/0214-3429/27/3/carrillo.pdf, 2014.
  5. Dinicola S i inni, N-acetylcysteine as powerful molecule to destroy bacterial biofilms. A systematic review.W: ,,European Review for Medical and Pharmacological Sciences", 2014 Oct;18(19):2942-8, strona internetowa: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25339490, 2014.

Bibliografia[edytuj]

  1. Witold Gumułka, Wojciech Rewerski: Encyklopedia zdrowia. T. II. 1992.


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.