Erich Bauer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Erich Bauer
Bademeister, Gasmeister
SS-Oberscharführer SS-Oberscharführer
Data i miejsce urodzenia 26 marca 1900
Berlin
Data i miejsce śmierci 4 lutego 1980
Berlin
Przebieg służby
Lata służby 1942–1945
Jednostki Schutzstaffel

Erich Bauer (ur. 26 marca 1900 w Berlinie, zm. 4 lutego 1980 tamże) – niemiecki kierowca i mechanik, SS-Oberscharführer, uczestnik akcji T4, odpowiadał za funkcjonowanie komór gazowych w obozie zagłady w Sobiborze, skazany w 1950 roku na karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Z zawodu był mechanikiem samochodowym[1]. Pracował także w Berlinie jako motorniczy tramwaju. W okresie III Rzeszy jako kierowca uczestniczył w programie eksterminacji osób chorych psychicznie i niepełnosprawnych umysłowo, prowadzonym pod kryptonimem akcja T4[2].

Podobnie jak wielu innych uczestników akcji T4 otrzymał przydział do personelu akcji „Reinhardt”. Przyznano mu także stopień SS-Oberscharführera[3] (nr członkowski SS: 22 113)[2]. W kwietniu 1942 roku rozpoczął służbę w nowo utworzonym obozie zagłady w Sobiborze[2][4]. Wraz z Erichem Fuchsem przeprowadził tam pierwsze eksperymentalne gazowanie Żydów[5]. Pełnił służbę w tzw. obozie III, gdzie odpowiadał za funkcjonowanie komór gazowych[2]. Do jego obowiązków należała m.in. obsługa silnika, który dostarczał do komór gazy spalinowe[6]. Jesienią 1942 roku zastąpił Kurta Bolendera na stanowisku kierownika obozu III[7]. Ze względu na charakter swojej „pracy” został ochrzczony przez więźniów przydomkami Bademeister („mistrz kąpieli”) i Gasmeister („mistrz gazu”)[8]. Jesienią 1942 roku obsługiwał koparkę, przy pomocy której otwarto masowe groby w obozie III, a następnie wydobyto i spalono dziesiątki tysięcy spoczywających w nich zwłok[9]. Rzadko można było go spotkać poza obszarem zagłady[10]. Mosze Bahir, jeden z ocalonych z Sobiboru, wspominał, że czasami Bauera można było zobaczyć na dachu budynku z komorami gazowymi, gdy przez specjalne okienko obserwował przebieg gazowania[11]. Służył w Sobiborze do ostatnich dni jego istnienia. W tym okresie w obozie zgładzono około 170–180 tys. Żydów[12].

Jak sam przyznał, w czasie służby był niemal stale pod wpływem alkoholu. Z tego powodu komendant Franz Reichleitner groził mu nawet odesłaniem z obozu[13]. 14 października 1943 roku, gdy wybuchło powstanie więźniów Sobiboru, przebywał początkowo poza obozem, gdyż wyjechał na misję zaopatrzeniową. Po powrocie towarzyszący mu wachman odkrył w budynku administracyjnym zwłoki zabitego esesmana[14]. Wydarzenie to było jednym z czynników, które nie pozwoliły powstańcom w pełni zrealizować ich planów[15]. Bauer przetrwał bunt bez szwanku i w kolejnych tygodniach uczestniczył w pracach związanych z likwidacją obozu. Na przełomie listopada i grudnia 1943 roku wziął udział w egzekucji grupy Żydów, których przywieziono do Sobiboru z obozu w Treblince, aby pracowali przy wywózce mienia i urządzeń oraz przy wyburzaniu obozowych budynków i zacieraniu śladów ludobójstwa[16].

Po zakończeniu wojny powrócił do Niemiec. Pracował przy odgruzowywaniu Berlina. W 1949 roku dwoje ocalałych więźniów Sobiboru, Samuel Lerer i Estera Raab, przypadkowo rozpoznało go na jednej z ulic. W konsekwencji został aresztowany[2]. Jego proces toczył się przed sądem przysięgłych w Berlinie-Moabicie. 8 maja 1950 roku został skazany na karę śmierci za zbrodnie popełnione w Sobiborze. Wejście w życie nowej niemieckiej konstytucji, która znosiła karę główną, spowodowało jednak, że pierwotny wyrok zamieniono na karę dożywotniego pozbawienia wolności[17][18].

Zmarł w więzieniu Berlin-Tegel 4 lutego 1980 roku[19].

Film[edytuj | edytuj kod]

Erich Bauer jest jednym z antagonistów w brytyjskim filmie telewizyjnym Ucieczka z Sobiboru z 1987 roku. W jego postać wcielił się Klaus Grünberg[20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bem 2014 ↓, s. 69.
  2. a b c d e Webb 2017 ↓, s. 318.
  3. Bem 2014 ↓, s. 53.
  4. Bem 2014 ↓, s. 117.
  5. Webb 2017 ↓, s. 42–43.
  6. Webb 2017 ↓, s. 44 i 53.
  7. Arad 1999 ↓, s. 33.
  8. Bem 2012 ↓, s. 27.
  9. Bem 2014 ↓, s. 121.
  10. Bem 2014 ↓, s. 120.
  11. Bem 2012 ↓, s. 45–46.
  12. Kuwałek 2014 ↓, s. 60.
  13. Bem 2014 ↓, s. 197 i 239.
  14. Arad 1999 ↓, s. 330–331.
  15. Arad 1999 ↓, s. 333.
  16. Bem 2014 ↓, s. 294.
  17. Bem 2014 ↓, s. 309.
  18. Webb 2017 ↓, s. 318 i 372.
  19. The Sobibor Perpetrators An overview of the German and Austrian SS and Police Staff. deathcamps.org. [dostęp 2018-01-03].
  20. Escape from Sobibor. Full Cast & Crew (ang.). imdb.com. [dostęp 2018-01-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Yitzhak Arad: Belzec, Sobibor, Treblinka. The Operation Reinhard Death Camps. Bloomington i Indianapolis: Indiana University Press, 1999. ISBN 978-0-253-21305-1. (ang.)
  • Marek Bem (red.): Sobibór. Bunt wobec wyroku. Warszawa: Ośrodek KARTA, 2012. ISBN 978-83-61283-66-9.
  • Marek Bem: Sobibór. Obóz zagłady 1942–1943. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2014. ISBN 978-83-7399-611-3.
  • Robert Kuwałek. Nowe ustalenia dotyczące liczby ofiar niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze. „Zeszyty Majdanka”. XXVI, 2014. Lublin. ISSN 0514-7409. 
  • Chris Webb: The Sobibor death camp. History, Biographies, Remembrance. Stuttgart: ibidem-Verlag, 2017. ISBN 978-3-8382-0966-1. (ang.)