Estadio Azteca

Estadio Azteca

Wygląd stadionu
Przydomek: El Coloso de Santa Úrsula
Państwo	Meksyk
Miejscowość	Tlalpan, Meksyk
Architekt	Pedro Ramírez Vázquez
Koszt budowy	260 milionów MXN
Data budowy	od 1961 do otwarcia
Data otwarcia	29 maja 1966
Właściciel	Grupo Televisa
Operator	Club América
Klub	Reprezentacja Meksyku w piłce nożnej Club América Socio Águila F.C.
Pojemność stadionu	87 523
Rekordowa frekwencja	Piłka nożna: 119 853 (na meczu Meksyku przeciwko Brazylii, 7 lipca 1968) Boks: 132 247 (walka Julio Césara Cháveza kontra Grega Haugena, 20 lutego 1993)
Wymiary boiska	105 × 68 m
Nawierzchnia boiska	Trawa Kikuju
Położenie na mapie Meksyku Estadio Azteca
19°18′10,48″N 99°09′01,59″W
Strona internetowa

Estadio Azteca (pol. Stadion Azteca, od 2025 Estadio Banorte) – stadion piłkarski w mieście Meksyk, jeden z największych na świecie. Trzykrotna arena finałów mistrzostw świata (1970, 1986, 2026).

Odbyły się na nim także mecze piłki nożnej na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1968 oraz nieoficjalne mistrzostwa świata w piłce nożnej kobiet 1971, których finał został zapisany w księdze Guinnessa jako rekordowy mecz żeńskiego futbolu pod względem frekwencji. Stadion został otwarty w 1966 r.

Od 1990 Azteca mógł pomieścić 114 465 widzów. Wcześniej jego pojemność wynosiła nawet 130 tys. ludzi. Obecnie (2026) pojemność wynosi 87 523 widzów. Na stadionie swoje mecze rozgrywa reprezentacja Meksyku, a także klubowe jedenastki América oraz Socio Águila F.C.

Konstrukcja

Projekt stadionu opracował meksykański architekt Pedro Ramírez Vázquez – twórca brył takich obiektów jak np. Muzeum Antropologiczne w mieście Meksyk i nowa Bazylika Matki Bożej z Guadalupe. Inspiracją dla jego koncepcji były zarówno nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne, jak i architektura przedhiszpańska. Obiekt wzniesiono na zastygłych lawach wulkanu Xitle, a płytę boiska umieszczono około 9,5 metra poniżej poziomu ulicy, co poprawiło akustykę oraz sprawiło, że stadion z zewnątrz wydaje się mniej monumentalny. Konstrukcję zaprojektowano bez wewnętrznych podpór dachu, zapewniając niezakłóconą widoczność z każdego miejsca na trybunach. Według założeń projektanta rozwiązanie to miało zagwarantować jednakowe warunki obserwacji meczu wszystkim widzom, niezależnie od zajmowanego miejsca.

Historia

Pierwsze spotkanie na nowym stadionie odbyło się 29 maja 1966. W tym dniu Club América zremisował z Torino FC 2:2. Inwestycję zrealizowano z inicjatywy przedsiębiorcy Emilio Azcárragi Milmo, właściciela koncernu medialnego Telesistema Mexicano (późniejszej Televisy).

W 1968 roku Estadio Azteca był jednym z obiektów Letnich Igrzysk Olimpijskich w Meksyku. Na stadionie rozegrano turniej piłkarski, w tym mecz o złoty medal, w którym Węgry pokonały Bułgarię 4:1. Były to pierwsze igrzyska olimpijskie zorganizowane w Ameryce Łacińskiej.

W 1970 stadion był jedną z aren MŚ 1970. Odbyło się na nim 10 spotkań, w tym mecz finałowy Brazylia–Włochy wygrany przez Canarinhos 4:1. Podczas mistrzostw rozegrano także spotkanie określane jako „mecz stulecia” – półfinał pomiędzy Włochami a RFN. Włochy wygrały 4:3 po dogrywce, w której padło aż pięć bramek. Wydarzenie upamiętnia tablica znajdująca się na stadionie.

Tablica upamiętniająca rozegrany na Aztece „mecz stulecia” między Włochami a RFN na mundialu 1970 r.

W 1971 r. Stadion Azteca był współgospodarzem (z Estadio Jalisco) nieoficjalnych mistrzostw świata kobiet znanych jako Copa 71, rozegranych 20 lat przed pierwszym oficjalnym mundialem kobiet FIFA. Mecz finałowy Dania–Meksyk (3:0) obejrzało ponad 110 tys. widzów, co pozostaje rekordem frekwencji na spotkaniu kobiecego futbolu.

Diego Maradona trzymający Puchar Świata FIFA na Estadio Azteca po zwycięstwie reprezentacji Argentyny w mistrzostwach świata w 1986 r.

W 1986 roku Meksyk po raz drugi został gospodarzem mistrzostw świata, a Stadion Azteca ponownie stał się główną areną turnieju. Turniej odbył się zaledwie rok po katastrofalnym trzęsieniu ziemi o magnitudzie 8,1, które we wrześniu 1985 roku nawiedziło miasto Meksyk, co wzbudziło wątpliwości co do możliwości przeprowadzenia mistrzostw świata w zaplanowanym terminie. Na stadionie rozegrano m.in. finał, w którym Argentyna pokonała RFN 3:2. Szczególne miejsce w historii obiektu zajmuje ćwierćfinałowy mecz pomiędzy Argentyną a Anglią, rozegrany 22 czerwca 1986 r., uważany za jedno z najbardziej pamiętnych spotkań w historii piłki nożnej. W meczu tym Diego Maradona zdobył dwie słynne bramki – pierwszą ręką, określoną później jako „Ręka Boga”, oraz drugą po indywidualnej akcji, uznaną za „gol stulecia”. Argentyna wygrała spotkanie 2:1, a wydarzenie miało również wymiar symboliczny ze względu na napięte relacje między Argentyną i Wielką Brytanią po wojnie o Falklandy-Malwiny z 1982 roku. Podczas mundialu 1986 międzynarodową sławę zyskał fenomen kibicowski znany jako „meksykańska fala”.

20 lutego 1993 r. odbyła się w obiekcie walka pomiędzy meksykańskim pięściarzem Juliem Césarem Chávezem a Amerykaninem Gregiem Haugenem, którą obejrzało 132 247 widzów. Frekwencja ta została wpisana do księgi rekordów Guinnessa jako rekordowa liczba widzów na zawodowej walce bokserskiej.

14 marca 2025 r. meksykański bank Banorte nabył prawa do nazwy stadionu, w ramach porozumienia mającego pomóc w sfinansowaniu modernizacji obiektu przed Mistrzostwami Świata FIFA 2026. W związku z tym stadion otrzymał oficjalną nazwę Estadio Banorte.

Podczas mistrzostw świata 2026 na Stadionie Azteca odbyło się 5 meczów:

a) 11 czerwca - mecz otwarcia Meksyk – RPA, w którym gospodarze wygrali 2:0.

b) 18 czerwca - mecz gr.K Uzbekistan – Kolumbia, zakończony wynikiem 1:3.

c) 25 czerwca - mecz gr.A Meksyk – Czechy, wygranym 3:0.

d) 1 lipca - mecz 1/16 finału Meksyk – Ekwador, wygranym 2:0.

e) 6 lipca - mecz 1/8 finału Meksyk - Anglia, przegranym 2:3.

Estadio Azteca był także miejscem licznych koncertów światowych artystów. Występowali na nim m.in. Elton John (1992), Michael Jackson i Madonna (1993), U2 (2011), Paul McCartney (2012, 2017), Shakira (2018) oraz Bad Bunny (2022). W 1999 r. mszę na nim odprawił Jan Paweł II. W wydarzeniu uczestniczyło ok. 100 tys. wiernych.

Linki zewnętrzne

• Strona Estadio Azteca