Gielas czternastoplamek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gielas czternastoplamek
Calvia quatuordecimguttata[1]
Linnaeus, 1758
Owad dorosły
Owad dorosły
Larwa
Larwa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze wielożerne
Rodzina biedronkowate
Podrodzina Coccinellinae
Plemię Coccinellini
Rodzaj Calvia
Gatunek gielas czternastoplamek
Synonimy
  • Agrabia sicardi Nunenmacher, 1912
  • Anisocalvia 12-maculata Crotch, 1873
  • Anisocalvia 14-guttata Crotch, 1873
  • Anisocalvia bicordifera Casey, 1924
  • Anisocalvia cardisce Casey, 1899
  • Anisocalvia elliptica Casey, 1899
  • Anisocalvia guatuordecimguttata Crotch, 1874
  • Anisocalvia lacustris Casey, 1924
  • Anisocalvia quadrisignata Casey, 1924
  • Anisocalvia postplagiata Casey, 1924
  • Anisocalvia uniformis Casey, 1924
  • Anisocalvia vancouveri Casey, 1924
  • Anisocalvia victoriana Casey, 1899
  • Coccinella 14-guttata Linnaeus, 1758
  • Coccinella 12-maculata Gebler, 1832
  • Coccinella cardisce Randall, 1838
  • Coccinella duodecimmaculata Crotch, 1874
  • Coccinella incarnata Kirby, 1837
  • Coccinella obliqua Randall, 1838
  • Coccinella quatuordecimguttata Linnaeus, 1758
  • Coccinella similis Randall, 1838
  • Coccinella yuasai Nakane, 1954
  • Harmonia duodecimmaculata Mulsant, 1850
  • Harmonia incarnata Mulsant, 1850
  • Oenopia dorsonotata Mulsant, 1850
  • Propylea rosti Weise, 1891

Gielas czternastoplamek, biedronka czternastokropka (Calvia quatuordecimguttata) – gatunek chrząszcza z rodziny biedronkowatych. Występuje w Holarktyce.

Taksonomia[edytuj]

Gatunek ten opisany został w 1758 roku przez Karola Linneusza w dziesiątej edycji Systema Naturae jako Coccinella 14-guttata. Z powodu szerokiego zasięgu występowania i dużego polimorfizmu w ubarwieniu doczekał się licznych synonimów – wiele jego form opisywanych było jako odrębne gatunki, podgatunki, odmiany i aberracje[2].

Opis[edytuj]

Owad dorosły[edytuj]

Chrząszcz o okrągławym, niezbyt mocno wypukłym ciele od 4 do 5,5 mm (wg Bielawskiego od 4,5 do 6 mm[3]) i szerokości od 3,2 do 4,5 mm. Ubarwienie wierzchu ciała bardzo zmienne, o tle ciemnym lub jasnym[2]. Osobniki spotykane w Polsce mają ciało brunatnawe z białymi plamami na przedpleczu, a na każdej pokrywie jedną plamę przytarczkową i po trzy w drugim i trzecim szeregu[3].

Larwa[edytuj]

Głowa z wyraźnymi szwami czołowymi. Aparat gębowy z żuwaczkami wyposażonymi w retinaculum, a u wierzchołka podzielonymi na dwa zęby. Terga śródtułowia i zatułowia z dwoma sklerytami. Odwłok o tergach od pierwszego do siódmego wyposażonych w coraz dłuższe senta grzbietowe; na tergach od czwartego do ósmego są one długie. Dziewiąty tergit odwłoka ma drobny, skierowany w tył wyrostek położony na tylnej krawędzi[4].

Występowanie[edytuj]

Zasiedla tereny nizinne i niższe położenia górskie. Zimuje w ściółce, wśród mchów i opadłych liści. Pojawia się wczesną wiosną na krzewach i drzewach liściastych, również na kwitnących czeremchach i tarninach[5].

Występuje w Europa, północna część Afryki, Azja, z wyjątkiem części południowej oraz prawie cała Ameryka Północna[5][2].

Przypisy

  1. Calvia quatuordecimguttata, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Robert D. Gordon. The Coccinellidae (Coleoptera) of America North of Mexico. „Journal of the New York Entomological Society”. 93, s. 1-912, 1985. 
  3. a b Ryszard Bielawski: Klucze Do Oznaczania Owadów Polski: cz. XIX Chrząszcze - Coleoptera: z. 76 Biedronki - Coccinellidae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1959, s. 79-80.
  4. B.E. Rees, D.M. Anderson D. Bouk, R. D. Gordon. Larval key to Genera and selected Species of North American Cocinellidae (Coleoptera). „Proceedings of The Entomological Society of Washington”. 96 (3), s. 387-412, 1994. 
  5. a b Calvia quatuordecimguttata (Linnaeus, 1758). W: Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2016-05-29].

Linki zewnętrzne[edytuj]