Harmonia pedałowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Harmonia 3-rzędowa ręczna i harmonia pedałowa, fot. 2005 r.

Harmonia pedałowa – polski ludowy instrument muzyczny. Odmiana ta występuje w Polsce[1]. Instrument ten powstał w wyniku połączenia elementów konstrukcyjnych harmonii oraz fisharmonii lub według innych teorii eoliny[2].

Budowa[edytuj]

Harmonia pedałowa z warsztatu Ignacego Mielnickiego
  • 2 miechy nożne (pedały)
  • rura metalowa lub mosiężna rura, śr. 35 mm, łącząca pedały z korpusem
  • instrument właściwy – najczęściej 24 basy, skala melodyczna: g-c3

Zastosowanie miechów nożnych powoduje prawie całkowite wyłączenie pracy rąk przy rozciąganiu miechów. Najczęściej miechy w górnej części instrumentu są tylko atrapą lub spełniają tylko funkcję pomocniczą przy zaznaczaniu akcentów muzycznych. Cechą charakterystyczną harmonii pedałowej jest małe zróżnicowanie dynamiczne, gra nonlegato. Gra się wyłącznie w pozycji siedzącej.

Historia[edytuj]

Pierwsze polskie harmonie pedałowe budowano w warszawskiej pracowni Piotra Stamirowskiego od 1900 roku. Później te instrumenty produkował zakład Józefa Boruckiego, Adolf i Władysław Leonardt oraz inni twórcy z mniejszych manufaktur warszawskich, radomskich i dęblińskich. Najczęściej "pedałówki" mają 24 basy w trybie durowym, co znacząco wpływa na lekkość instrumentu. Zdarzają się jednak egzemplarze 64-basowe, ze zmianami akordów durowych, molowych, septymowych.

Występowanie[edytuj]

Harmonie pedałowe cieszą się do dziś popularnością wśród kapel ludowych. Stanowią nieodłączny element kapel z regionów: radomskiego, świętokrzyskiego oraz Kurpii Zielonych. Najbardziej typowy skład kapeli w tych regionach to: Harmonia pedałowa, skrzypce, bębenek ręczny (lub baraban)

Kapele[edytuj]

Współcześnie działają kapele z harmonią pedałową (2007):

  • Kapela Mariana Pełki (radomskie)
  • Kapela Kołazińskich (radomskie)
  • Kapela Siwaka z Chustek (świętokrzyskie)
  • Kapela Ryszarda Maniurskiego z Kadzidła (Kurpie Zielone)
  • Kapela Zawady (Kurpie)
  • Kap. Drężków z Myszyńca (Kurpie)
  • Kapela Wiesławy Gromadzkiej (radomskie)
  • Kapela Bursów (radomskie)

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Jolanta Woźniak: Polski Folklor Muzyczny. Gdańsk: Akademia Muzyczna Gdańsk, 1995. ISBN 0239-7080.
  2. Encyklopedia Muzyki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995. ISBN 83-01-11390-1.