Heksafluoroplatynian ksenonu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Heksafluoroplatynian ksenonu
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny XePtF
6
Inne wzory [XeF]+[PtF5][a]
Masa molowa 440,37 g/mol
Wygląd amorficzne ciało stałe o barwie musztardowej
Identyfikacja
Numer CAS 12062-18-9
Podobne związki
Podobne związki XeRhF
6
, FXe+
IrF
6
, FXe+
RuF
6

Heksafluoroplatynian ksenonu, XePtF
6
nieorganiczny związek chemiczny, pierwszy poznany związek ksenonu. Został otrzymany przez Neila Bartletta. Pomimo że w rzeczywistości otrzymany produkt nie był czystym związkiem chemicznym, to otworzył nowy rozdział chemii gazów szlachetnych[1], gdyż uważano wówczas, że są one całkowicie bierne chemicznie.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Sześciofluoroplatynian ksenonu powstaje w reakcji ksenonu z heksafluorku platyny w roztworze heksafluorku siarki. Reagenty mieszane są w temperaturze 77 K, a następnie stopniowo podgrzewane w celu przeprowadzenia kontrolowanej reakcji, której uproszczony zapis przedstawiony jest poniżej.

Xe + PtF
6
→ XePtF
6

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1962 roku Neil Bartlett z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej odkrył, że gazowy heksafluorek platyny wymieszany z tlenem tworzy czerwone ciało stałe, któremu przypisał budowę heksafluoroplatynianu dioksygenylu O+
2
[PtF
6
]
[2]. Uświadomił sobie wówczas, że energia jonizacji tlenu (1175 kJ/mol) jest bardzo zbliżona do energii jonizacji ksenonu (1170 kJ/mol)[3]. Poprosił wtedy kolegów, aby mu dali trochę ksenonu „tak dla wypróbowania kilku reakcji”[4]. Okazało się, że rzeczywiście PtF
6
reaguje z ksenonem tworząc produkt o musztardowej barwie[3]. Wprawdzie później okazało się, że produkt ten nie był czystym związkiem chemicznym, jednak reakcja ta dała początek chemii gazów szlachetnych. Od tego czasu zsyntezowano wiele dobrze zdefiniowanych związków ksenonu: fluorki XeF
2
, XeF
4
, XeF
6
, tlenki XeO
3
, XeO
4
oraz wiele innych.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Bartlett przypisał otrzymanemu przez siebie związkowi sktrukturę Xe+
[PtF
6
]
. Podstawowy problem z taką strukturą jest taki, że kation Xe+
byłby rodnikiem, który albo ulegałby dimeryzacji, albo przechwytywałby atom fluoru tworząc XeF+
. Wobec tego, jakkolwiek Barlett odkrył, że ksenon uległ reakcji chemicznej, to czystość i natura otrzymanego produktu pozostawała niepewna[5]. Późniejsze prace wskazały, że otrzymywany produkt prawdopodobnie zawierał [XeF+
][PtF
5
]
, [XeF+
][Pt
2
F
11
]
oraz [Xe
2
F
3
]+
[PtF
6
]
[6]. Omawiany związek jest solą zawierającą oktaedryczny anionowy kompleks fluorkowy platyny i różnorodne kationy ksenonu[7].

Zaproponowano, że aniony fluoroplatynianowe tworzą ujemnie naładowaną polimeryczną sieć z kationami ksenonu lub fluorku ksenonu utrzymywanymi w jej defektach punktowych. Synteza XePtF
6
w roztworze ciekłego fluorowodoru prowadzi do ciała stałego, które zostało scharakteryzowane jako polimeryczną sieć [PtF
5
]
n
związaną z kationami XeF+
. Ten rezultat jest uważany za dowód na polimeryczną strukturę haksafluoroplatynianu ksenonu[5].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wzór ten jest uproszczeniam, w rzeczywistości budowa jest bardziej złożona.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw, Chemistry of the Elements, wyd. 2, Oxford–Boston: Butterworth-Heinemann, 1997, ISBN 0-7506-3365-4.
  2. N. Bartlett, D.H. Lohmann. Dioxygenyl hexafluoroplatinate (V), O+
    2
    [PtF
    6
    ]
    . „Proceedings of the Chemical Society”. 3, s. 115, 1962. Chemical Society. DOI: 10.1039/PS9620000197.
     
  3. a b N. Bartlett. Xenon hexafluoroplatinate (V) Xe+
    [PtF
    6
    ]
    . „Proceedings of the Chemical Society”. 6, s. 218, 1962. Chemical Society. DOI: 10.1039/PS9620000197.
     
  4. M. Clugston, R. Flemming: Advanced Chemistry. Oxford, Nowy Jork: Oxford University Press, 2000, s. 355. ISBN 978-0-19-914633-8.
  5. a b L. Graham, O. Graudejus, N.K. Jha, N. Bartlett. Concerning the nature of XePtF
    6
    . „Coordination Chemistry Reviews”. 197, s. 321–334, 2000. DOI: 10.1016/S0010-8545(99)00190-3.
     
  6. A.F. Holleman, E. Wiberg: Inorganic Chemistry. San Diego: Academic Press, 2001. ISBN 0-12-352651-5.
  7. Xenon Hexafluoroplatinate. The American Chemical Society „Molecule of the Week” (2006).